I SAB/Wa 168/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogdan Wolski po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia [...] w W. o dopuszczenie go do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o zmianę stawki procentowej opłaty rocznej postanawia: odmówić dopuszczenia Stowarzyszenia [...] w W. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania sądowego. [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W. wniosła w piśmie z 17 maja 2010 r. skargę na bezczynność Prezydenta W. w rozpatrzeniu wniosku skarżącej z 27 listopada 2003 r. o zmianę stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]. W dniu 15 października 2010 r. wpłynął do akt sprawy wniosek Stowarzyszenia [...] w W. – przy którym nadesłano statut Stowarzyszenia oraz kserokopię dowodu jego zarejestrowania jako stowarzyszenia zwykłego – o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. We wniosku Stowarzyszenie, powołując się na art. 33 § 2 i art. 25 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podało, że jest organizacją społeczną spełniającą wymóg wynikający z powyższych przepisów. Wskazało, że zgodnie z § 7 statutu celem Stowarzyszenia jest ochrona praw, godności i interesu członków Stowarzyszenia i ich rodzin, innych osób za ich zgodą oraz interesu społecznego, w sprawach administracyjnych, sądowych, karnych, cywilnych, zobowiązań daninowych (w tym podatków, składek na ZUS, abonamentu radiowo-telewizyjnego, innych opłat), lustracyjnych, ochrony danych osobowych, praw i swobód obywatelskich, ekonomicznych (w tym prywatyzacyjnych, rynku papierów wartościowych, bankowych i ubezpieczeniowych), ochrony zdrowia i jakości życia oraz opieki społecznej, ochrony i kształtowania środowiska, nauki, kultury i edukacji, kultury fizycznej i sportu, praw i zabezpieczeń socjalnych, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, o roszczenia alimentacyjne, ustalenie ojcostwa oraz o przysposobienie, ochrony konsumentów i konkurencji oraz przeciwdziałania praktykom monopolistycznym, zamówień publicznych. W ocenie Stowarzyszenia może ono brać udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym skargi [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W. Za udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu przemawiać ma również interes społeczny, gdyż skarga ma istotne znaczenie społeczne, albowiem dotyczy kwestii dotykającej tysięcy [...], tj. jaki podmiot i w jakim terminie ma rozstrzygać kwestie wypowiedzenia wieczystego użytkowania. Nadto Stowarzyszenie podniosło, że "było dopuszczone do poprzedniego postępowania w powyższej sprawie o sygnaturze akt I SA/Wa 1584/09, którego dalszym ciągiem jest w sumie niniejsze postępowanie sądowo-administracyjne". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi w art. 9, że organizacja społeczna, w zakresie swojej działalności statutowej, może brać udział w postępowaniu w przypadkach określonych w niniejszej ustawie. Według art. 25 § 4 tej ustawy zdolność sądową mają organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statusowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Przepis ten zatem przyznaje organizacjom społecznym zdolność sądową w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, zaś art. 33 § 2 powołanej ustawy stanowi o uprawnieniach procesowych w granicach tej zdolności, w świetle którego udział w charakterze uczestnika może zgłosić także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Udział organizacji społecznych w postępowaniach administracyjnych i sądowych ma na celu umożliwianie tym organizacjom prezentowania własnego stanowiska w kwestiach, które mają znaczenie dla sposobu załatwienia sprawy. W samym założeniu więc celem udziału organizacji społecznej w postępowaniu jest nie tyle wspieranie strony, której interesu prawnego sprawa dotyczy, co przedstawianie własnego stanowiska w rozpoznawanej sprawie, z wykorzystaniem środków procesowych przysługujących stronie. Taki też jest cel udziału organizacji społecznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym na podstawie art. 25 § 4 i art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 32 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. W myśl art. 12 tej ustawy przez stronę rozumie się również uczestnika postępowania. Natomiast dokonując wykładni art. 33 § 2 powołanej ustawy – w świetle którego udział w charakterze uczestnika może zgłosić także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności – oprócz literalnego brzmienia tego przepisu, należy uwzględniać także jego wykładnię systemową. Oznacza to, że organizacja społeczna może brać udział w charakterze uczestnika postępowania przed sądem administracyjnym jedynie w takich sprawach, w których przepisy prawa dopuszczają jej udział w postępowaniu administracyjnym, zakończonym wydaniem decyzji. Organizacja społeczna, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, może zgłosić swój udział w postępowaniu sądowym w sprawie innej osoby, tylko wówczas gdy sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Z przedstawionego statutu Stowarzyszenia nie wynika, aby udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym wynikał z jego celów statutowych. Cel, jaki Stowarzyszenie wskazało, wnosząc o dopuszczenie do udziału, a więc "ochrona praw, godności i interesu członków Stowarzyszenia i ich rodzin, innych osób za ich zgodą oraz interesu społecznego, w sprawach administracyjnych, sądowych, karnych, cywilnych, zobowiązań daninowych (w tym podatków, składek na ZUS, abonamentu radiowo-telewizyjnego, innych opłat), lustracyjnych, ochrony danych osobowych, praw i swobód obywatelskich, ekonomicznych (w tym prywatyzacyjnych, rynku papierów wartościowych, bankowych i ubezpieczeniowych), ochrony zdrowia i jakości życia oraz opieki społecznej, ochrony i kształtowania środowiska, nauki, kultury i edukacji, kultury fizycznej i sportu, praw i zabezpieczeń socjalnych, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, o roszczenia alimentacyjne, ustalenie ojcostwa oraz o przysposobienie, ochrony konsumentów i konkurencji oraz przeciwdziałania praktykom monopolistycznym, zamówień publicznych" jest zbyt ogólny, aby mógł służyć do uzasadnienia udziału Stowarzyszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Cel statutowy oznacza, że sprawa dotyczy zasadniczych kierunków działalności danej organizacji zapisanych w statucie lub innym akcie regulującym wewnętrzny ustrój danej organizacji społecznej. Musi zatem istnieć merytoryczne powiązanie, rozumiane w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym, przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania organizacji społecznej. Wniosek Stowarzyszenia z dnia 14 października 2010 r. o dopuszczenie do postępowania, został wniesiony w sprawie na bezczynność Prezydenta W. w rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 27 listopada 2003 r. o zmianę stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości, a więc jeszcze przed wydaniem przez organ pierwszej instancji aktu administracyjnego, rozstrzygającego określone kwestie materialne, bądź proceduralne w toku postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 149 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa – a więc nie przyznaje uprawnień i nie nakłada obowiązków, które wymagałyby wykonania przez skarżącą w niniejszej sprawie Spółkę. Zatem wynik postępowania przed sądem administracyjnym w sprawie na bezczynność nie będzie miał "znaczenia społecznego" i nie będzie "dotyczył kwestii dotykającej tysięcy [...]", na co powołuje się Stowarzyszenie w uzasadnieniu wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Zatem powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują na to, że Stowarzyszeniu nie przysługuje legitymacja materialnoprawna do występowania na prawach strony w sprawie na bezczynność organu. Istotne dla oceny wniosku Stowarzyszenia jest także i to, że domagając się dopuszczenia do udziału w postępowaniu jako statutowy cel uzasadniający ten udział wskazywało ono "występowanie w sprawach i postępowaniach sądowych, administracyjnych, podatkowych w imieniu członków Stowarzyszenia, innych osób za ich zgodą oraz w interesie publicznym". Stosownie do art. 33 § 2 powołanej ustawy zakres statutowej działalności organizacji społecznej musi podlegać odpowiedniej konkretyzacji, umożliwiającej ocenę związku rozpoznawanej sprawy z tą działalnością. Określenie wymienionych celów działania organizacji, w żadnym razie nie może być potraktowane jako skonkretyzowanie zakresu statutowej działalności, a tym samym uzasadniać poosiadanie zdolności sądowej przez organizację społeczną w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób w rozumieniu art. 25 § 4 powołanej ustawy. Nie może budzić wątpliwości, że określona w statucie organizacji społecznej jej działalność, a więc w istocie cele organizacji społecznej muszą być w stopniu możliwie ścisłym określone, tak aby dawały możliwość ustalenia, że wiążą się ściśle z przedmiotem sprawy, do udziału w której organizacja zamierza przystąpić na prawach strony. Przyjęte w statucie Stowarzyszenia cele jego działalności są niewątpliwie zadaniem o bardzo szerokim (ogólnym) zakresie, faktycznie odpowiadające roli prokuratora, jako podmiotu występującego w interesie zachowania praworządności w sprawach administracyjnych, nie zaś organizacji społecznej. Ponadto przy wykładni pojęcia interesu organizacji społecznej i oceny celu statutowego należy mieć na względzie to, że interes organizacji społecznej nie może być stawiany ponad interes stron biorących udział w postepowaniu. Udział organizacji społecznej nie może służyć partykularnym interesom organizacji, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym i sądowoadministracyjnym. Tak rozumiany cel statutowy powinien w sposób ścisły łączyć się z przedmiotem postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik. Tylko w takiej sytuacji można uznać żądanie organizacji za uzasadnione. Z powyższych względów, w oparciu o art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.