I SAB/Wa 168/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Maria Tarnowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2012 r. sprawy ze skargi A. P. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 26 sierpnia 2001 r. (data wpływu 30 sierpnia 2001 r.) o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], stanowiącą działkę nr [...] pochodzącą z nieruchomości hipotecznej [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości [...] złotych płatną w terminie jednego miesiąca od daty uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego A. P. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. P. pismem z dnia 11 kwietnia 2012 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłość Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), położoną w W. przy ul. [...], stanowiącą działkę nr [...] o powierzchni [...] m2, pochodzącą z nieruchomości hipotecznej [...]. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu 30 sierpnia 2001 r. (data wpływu wniosku do organu) w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, z późn. zm.) wystąpił do Prezydenta W. o przyznanie odszkodowania za [...] działki nr [...] pochodzące z nieruchomości hipotecznej [...] przy ul. [...] w W. Organ przeprowadził niezbędne ustalenia faktyczne i zebrał dowody w sprawie. Skarżący i występujący z nim w sprawie inni wnioskodawcy złożyli wszystkie wymagane przez prawo i przez organ dokumenty. Efektem tego było przyznanie i wypłacenie decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] odszkodowania za działkę nr [...]. Natomiast przedmiotowy wniosek z 2001 r. w części dotyczącej działki nr [...] nie został, mimo zebrania całego niezbędnego materiału dowodowego, w ogóle rozpoznany do dnia złożenia skargi. Wydane przez Prezydenta W. w dniu [...] lipca 2008 r. postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], stanowiącą działkę nr [...], zostało uchylone postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Następnie na skutek zażalenia skarżącego złożonego w trybie art. 37 kpa Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. wyznaczył dodatkowy dwumiesięczny termin na załatwienie sprawy. Prezydent Miasta w piśmie z 25 lutego 2010 r. wyznaczył nowy termin zakończenia sprawy do dnia 30 listopada 2010 r. a następnie pismem z dnia 6 grudnia 2010 r. wskazał kolejny termin załatwienia sprawy do dnia 30 kwietnia 2011 r. Jednak i ten termin nie został przez organ dotrzymany. Upływ 10 lat od dnia złożenia wniosku, wielokrotne przekroczenie dwumiesięcznego terminu wskazanego w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], powoływanie tej samej argumentacji przez Prezydenta, przy braku innych danych uprawdopodobniających faktyczne działanie organu i niewydanie decyzji przez ten czas decyzji w sytuacji, gdy wszystkie wymagane dokumenty zostały złożone organowi przez skarżącego (oraz wnioskujące wraz z nim inne osoby), uzasadniają w ocenie skarżącego twierdzenie, że postępowanie Prezydenta W. prowadzone jest bardzo przewlekłe, a niewydanie decyzji w wyznaczonym terminie świadczy również o pozostawaniu Prezydenta W. w bezczynności. W tej sytuacji skarżący wniósł o: - zobowiązanie Prezydenta W. do wydania decyzji we wskazanej sprawie w określonym terminie 30 dni, - uznanie przez Sąd, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, - zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie wskazując, że przed organem na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, prowadzone jest postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość położoną przy ul. [...]. W toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki określone w ww. art. 215. Ze względu na złożony charakter postępowania w chwili obecnej trwa analiza zgromadzonej dokumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej m.in. poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. Skargę należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Wobec alternatywnego wniosku skarżącego, Sąd postanowił rozpatrzyć niniejszą skargę jako skargę na bezczynność Prezydenta W., uznając ją za dalej idącą i bardziej odpowiadającą stanowi faktycznemu niniejszej sprawy. Sąd miał na względzie, że przewlekłość postępowania administracyjnego, jako jedna z form bezczynności, w całości objęta jest również pojęciem bezczynności organu administracji. Sąd oceniając akta administracyjne sprawy stwierdził, że zgodnie z art. 37 § 1 kpa skarżący wyczerpał przysługujące mu środki zaskarżenia. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). Pod pojęciem "załatwienie sprawy" trzeba przy tym rozumieć wydanie w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub decyzji o umorzeniu postępowania. W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale (przewlekle) prowadził postępowanie, albo mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w ustawowym terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Jak wynika z analizy akt sprawy Prezydent W. od 30 sierpnia 2001 r. (data wpływu wniosku do organu), czyli od przeszło 10 lat, nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem z dnia 26 sierpnia 2001 r. do dnia rozpatrywania skargi na bezczynność nie zostało bowiem zakończone. Prezydent W. całkowicie zignorował wyznaczony mu przez Wojewodę w postanowieniu z dnia [...] listopada 2009 r. dwumiesięczny termin zakończenia postępowania administracyjnego. Ponadto organ ten dwukrotnie nie wywiązał się także z terminów zakończenia sprawy, które sam ustalił w piśmie z 25 lutego 2010 r. a następnie w piśmie z dnia 6 grudnia 2010 r. (czyli do dnia 30 listopada 2010 r. a następnie do dnia 30 kwietnia 2011 r.). Z analizy akt sprawy wynika natomiast, jak sam to stwierdził organ w "Notatce" sporządzonej w dniu 18 marca 2008 r. (k-185-186 akt adm.), że w rozpatrywanej sprawie "zgromadzony został komplet dokumentów niezbędnych do przyznania odszkodowania...". Od tego dnia, czyli od dnia 18 marca 2009 r. Prezydent, poza wystosowaniem powołanych wyżej 2 pism, do dnia rozpoznania przez Sąd wniesionej skargi nie podjął w niniejszej sprawie jakichkolwiek działań mających na celu zakończenie wszczętego w 2001 r. postępowania administracyjnego i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Wskazane wyżej okoliczności uzasadniają zatem uwzględnienie skargi na bezczynność organu, co z kolei obliguje Sąd do wyznaczenia Prezydentowi W. terminu do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku z 26 sierpnia 2001 r. w części dotyczącej przedmiotowej działki nr [...], w określonym w wyroku terminie. Biorąc pod uwagę długotrwałość postępowania, a z drugiej strony konieczność sporządzenia nowego operatu szacunkowego przez biegłego rzeczoznawcę Sąd uznał, że termin dwóch miesięcy licząc od dnia prawomocności niniejszego wyroku jest terminem adekwatnym. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznając skargę na bezczynność organu za zasadną Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 149 § 2 powołanej ustawy, Sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6, zgodnie z którym grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W rozpoznawanej sprawie Sąd, biorąc pod uwagę stopień naruszenia prawa powstały w związku z wieloletnią bezczynnością Prezydenta W., uznał, że wobec zgromadzenia, jak stwierdził organ, całego niezbędnego do rozpatrzenia sprawy materiału dowodowego i niepodejmowania przez ten organ przez okres ponad 3 lat, tj. od 18 marca 2008 r., jakichkolwiek czynności mających na celu wydanie w sprawie stosownego rozstrzygnięcia, a także wielokrotnego przekroczenia powołanych wyżej, ustawowych terminów rozpatrzenia sprawy, bezczynność Prezydenta W. nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Przychylając się w tej sytuacji do wniosku skarżącego, Sąd na mocy art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wymierzył organowi grzywnę w wysokości [...] złotych, uznając że powyższa kwota jest adekwatna do stopnia naruszeń przepisów prawa i bezczynności organu, jakie miały miejsce w niniejszej sprawie. Z tych względów Sąd na podstawie art. 149 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.