I SAB/Wa 1683/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uroszczonym w dniu 20 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi E. B. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku E. B. z dnia 14 marca 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr [...], w części dotyczącej działek oznaczonych obecnie numerami: [...],[...],[...],[...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz E. B. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. B. pismem z dnia 26 września 2016 r. (data prezentaty) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] oznaczoną nr [...], w części dotyczącej działek obecnie oznaczonych nr [...]. W skardze wyjaśniła, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. W dniu 21 grudnia 1948 r. I. z P. primo voto J. złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości. Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z dnia [...] stycznia 1957 r. nr [...] odmówiło przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]. W wyniku odwołania I. S. Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z dnia [...] maja 1960 r. nr [...] uchyliło orzeczenie z dnia [...] stycznia 1957 r. i orzekło o odmowie przyznania prawa własności czasowej do części gruntu ww. nieruchomości wynoszącej [...] m2. Następnie orzeczeniem z dnia [...] marca 1966 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło przyznania prawa własności czasowej do pozostałej części gruntu tej nieruchomości. Decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] stwierdzono nieważność orzeczenia Prezydium Rady narodowej w [...] z dnia [...] marca 1966 r. nr [...] w części dotyczącej gruntu stanowiącego obecnie własność Skarbu Państwa tj. działki nr [...] z obrębu [...]. Następnie Prezydent [...] decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] ustanowił na rzecz E. B., A. F. i J. K. prawo użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego położonego w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] o pow. [...] m2 z czynszem symbolicznym. Decyzja ta została uchylona przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] i sprawa została przekazana organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W dniu 16 marca 2016 r. (data prezentaty organu) E. B. złożyła wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] oznaczoną nr [...] - w części dotyczącej działek obecnie oznaczonych numerami [...]. W związku z brakiem podjęcia czynność zmierzających do rozpoznania powyższego wniosku E. B. wniosła w dniu 4 maja 2016 r. (data prezentaty organu) zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy w terminie przez Prezydenta [...]. Wojewoda [...] - po rozpatrzeniu zażalenia E. B. - postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] uznał zażalenie za nieuzasadnione. Stwierdził, że między złożeniem wniosku o odszkodowanie a złożeniem zażalenia w trybie art. 37 kpa, nie upłynął termin dwóch miesięcy przewidziany w art. 35 § 3 kpa na załatwienie sprawy szczególnie skomplikowanej - zatem przedmiotowe zażalenie należy uznać za przedwczesne. W dniu 26 września 2016 r. E. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z dnia 17 marca 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] oznaczoną nr [...], w części dotyczącej działek obecnie oznaczonych numerami [...] W skardze wniosła o: - rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; - zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji w terminie określonym przez Sąd, z jednoczesnym stwierdzeniem, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi lub przyznanie od organu na jej rzecz sumę pieniężną do wysokości połowy określonej w art. 154 § 6 ww. ustawy; - zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu powołała się na ogólną zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 § 1 kodeksu postępowania oraz na art. 7 i 77 §1 kpa podnosząc, że na ich podstawie organ zobowiązany jest podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy. Powyższe oznacza obowiązek podejmowania przez organ nie tylko jakichkolwiek działań, lecz działań celowych zmierzających do rozpatrzenia wniosku. Wskazała też, iż w przedmiotowej sprawie, po wpłynięciu w dniu 14 marca 2016 r. jej wniosku o odszkodowanie, po stronie organu powstał obowiązek wynikający z art. 104 §1 kpa. Tymczasem Prezydent [...] rozpoznając ww. wniosek przekroczył wszelkie terminu zakreślone w art. 35 i 36 kpa i pozostał bezczynny. Odpowiadając na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśnił, że dopiero odmowa uwzględnienia wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego lub umorzenie postępowania w tej kwestii, daje podstawę do rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania. Zatem wniosek o ustanowienie użytkowania wieczystego - jako dalej idący - ma pierwszeństwo (przed wnioskiem o odszkodowanie) w uzyskaniu decyzji. Do dnia 20 kwietnia lipca 2017 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżąca bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta [...], złożyła zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia spraw. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] nie został dotychczas rozpoznany. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Wskazać w tym miejscu należy - jak słusznie podniósł Prezydent [...] w odpowiedzi na skargę - że dla rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania niezbędna jest wcześniejsza decyzja w zakresie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Nie oznacza to jednak, iż wniosek ten może zalegać w aktach sprawy, a organ nie jest związany terminami wynikającymi z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W przypadku bowiem, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji uzależnione jest od wydania innego orzeczenia, organ winien rozważyć możliwość ewentualnego zawieszenia postępowania w sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa - przerywając tym samym bieg terminów rozpoznania sprawy. Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Przy tej ocenie Sąd wziął pod uwagę datę z jakiej pochodzi wniosek o przyznanie odszkodowania za tę nieruchomość, a także charakter sprawy będącej sprawą z zakresu tzw. spraw dekretowych oraz okoliczność, iż brak jest decyzji o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego. Oceniając w ten sposób zaistniałą w sprawie bezczynność organu, Sąd nie znalazł podstaw do wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny oraz przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej - uznając skargę w tej części za niezasadną. Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, że w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, iż - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin dwumiesięczny na rozpoznanie wniosku o odszkodowanie będzie adekwatny i realny. Sąd zasądził też na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 §1 pkt 1 i §1a, art. 151, art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.