I SAB/Wa 1685/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Justyna Wtulich po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata A. B. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi T. G. na bezczynność Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] w przedmiocie rozpoznania skargi na pracowników postanawia I. odmówić adwokatowi A. B. przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji, II. przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. B. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 120 zł. (sto dwadzieścia złotych) oraz kwotę 27,60 zł (dwadzieścia siedem złotych sześćdziesiąt groszy) stanowiącą 23 % podatku VAT, za sporządzenie i wniesienie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, łącznie kwotę 147,60 zł. (sto czterdzieści siedem złotych sześćdziesiąt groszy). Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2016 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Na tej podstawie, po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie na pełnomocnika skarżącej został wyznaczony adwokat – A. B. Zarządzeniem z dnia 25 sierpnia 2016 r. wezwano pełnomocnika z urzędu do sprecyzowania skargi poprzez wskazanie, co jest jej przedmiotem, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu 21 września 2016 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęło pismo pełnomocnika będące prośbą o wydłużenie terminu na doprecyzowanie skargi z uwagi na konieczność zapoznania się ze stanowiskiem mocodawczyni i wszystkimi dokumentami dotyczącymi sprawy. Zarządzeniem z dnia 18 października 2016 r. ponownie wezwano pełnomocnika skarżącej do sprecyzowania skargi poprzez wskazanie, co jest przedmiotem skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. W dniu 28 listopada 2016 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej, w którym sprecyzował przedmiot skargi. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę z uwagi na jej niedopuszczalność. W dniu 3 marca 2017 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęła opinia pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. postanowienia. Pełnomocnik wniósł jednocześnie o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części. W dniu 8 marca 2017 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynął także wniosek pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w I instancji. Pełnomocnik oświadczył, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 t.j.) zwanej dalej P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radcy prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714), które obowiązuje od dnia 2 listopada 2016 r. Stosownie do treści § 22 ww. rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Wcześniej obowiązywało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. W niniejszej sprawie do przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia za pomoc prawna udzieloną w postepowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji zastosowanie będzie miało ww. rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. z uwagi na wszczęcie postępowania sądowego w dniu 7 stycznia 2016 r. (data wniesienia skargi). W ocenie referendarza sądowego w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyznania wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi wynagrodzenia za czynności podejmowane w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 powołanej ustawy, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93). W orzecznictwie wskazuje się również, że udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt I KZP 15/05, LEX nr 151472). Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarga została sporządzona osobiście przez skarżącą i postanowieniem z dnia 17 stycznia 2017 r. wydanym na posiedzeniu niejawnym została przez Sąd odrzucona. Czynności podjęte przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji polegały zaś na zapoznaniu się w dniu 22 sierpnia 2016 r. z aktami sprawy oraz na sprecyzowaniu przedmiotu skargi. Trudno zatem uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie w postępowaniu w pierwszej instancji rzeczywistej pomocy prawnej. Faktyczna pomoc prawna polega bowiem na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu wniosków procesowych, opinii prawnych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. Musi to być pomoc niezbędna i efektywna. W rozpoznawanej sprawie taka pomoc w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji nie została udzielona. W tej sytuacji stwierdzić trzeba, że wniosek o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji jest bezzasadny i brak jest podstaw do jego uwzględnienia. W ocenie referendarza sądowego należało natomiast przyznać pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną skarżącej w postępowaniu w drugiej instancji. Ze względu na to, że postępowanie w drugiej instancji zostało wszczęte wniesioną w dniu 3 marca 2017 r. (data stempla biura podawczego) opinią o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej zastosowanie do przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną w drugiej instancji będą miały przepisy rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1714). Stosownie do treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit b) rozporządzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej opłata wynosi – 50 % opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadzi ten sam adwokat – 75 % tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit c) opłata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w innej sprawie wynosi – 240 zł. Opłatę, o której mowa w ust. 1 i 2, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (§ 4 ust. 3). Obecnie stawka ta wynosi 23 %. Ponadto, wniosek pełnomocnika powinien zawierać oświadczenie, że opłata nie została opłacona w całości, lub w części. W niniejszej sprawie, wyznaczony z urzędu pełnomocnik sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego przez Sąd w dniu 17 stycznia 2017 r. postanowienia odrzucającego skargę. Wniosek pełnomocnika o zasądzenie wynagrodzenia zawiera oświadczenia o jakim mowa w § 3 rozporządzenia. Z tego względu, przyznano pełnomocnikowi wynagrodzenie według stawki określonej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia. Ze względu na to, że pełnomocnik został ustanowiony przed wydanym przez Sąd w pierwszej instancji postanowieniem odrzucającym skargę, a zatem w drugiej instancji prowadził sprawę ten sam adwokat opłata wynosi 50 % stawki określonej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia. Wyznaczonemu pełnomocnikowi należało zatem przyznać wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną w II instancji w wysokości 120 zł podwyższona o kwotę 27,60 stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług – łącznie kwotę 147,60 zł. Mając na uwadze powyższe w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a orzeczono jak w sentencji.