I SAB/Wa 170/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Z. B., K. B. i J. S na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku z dnia 4 czerwca 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących Z. B., K. B. i J. S. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 8 kwietnia 2013 r. Z. B., K. B., J. S., reprezentowani przez adw. K. K., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z 4 czerwca 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], o pow. [...] m2. Wskazana na wstępie nieruchomość, stanowiąca współwłasność Z. B. i C. B., została wywłaszczona decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] z [...] stycznia 1976 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Prezydenta W. z [...] marca 1976 r. nr [...]. Pismem z 1 lutego 2011 r. Z. B. i J. S. wystąpili o stwierdzenie nieważności powyższych decyzji. Po rozpoznaniu powyższego wniosku Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] grudnia 2011 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z [...] maja 2012 r. nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta W. z [...] marca 1976 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Dzielnicy [...]. z [...] stycznia 1976 r., w części dotyczącej wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości oraz stwierdził nieważność ww. decyzji w części dotyczącej odszkodowania. Wnioskiem z 4 czerwca 2012 r. Z. B. oraz K. B. i J. S. (następcy prawni C. B. na podstawie post. Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. sygn. akt [...]), złożyli wniosek o ustalenie i wypłatę na podstawie art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 1 i 5 i art. 130 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), odszkodowania z tytułu pozbawienia Z. i C. B. prawa własności przedmiotowej nieruchomości na podstawie decyzji Naczelnika Dzielnicy [...]. z [...] stycznia 1976 r. o wywłaszczeniu. Postanowieniem z [...] lipca 2012 r. nr [...], na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., Prezydent W. zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia, przyznania i wypłaty odszkodowania do czasu rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi W. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] maja 2012 r., gdyż w jego ocenie rozpoznanie wniosku z 4 czerwca 2012 r. zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia skargi przez sąd administracyjny. Następnie na skutek wniesionego zażalenia, postanowieniem z [...] października 2012 r. nr [...], Wojewoda [...] uchylił powyższe postanowienie Prezydenta W. z [...] lipca 2012 r., uznając zawieszenie za niezasadne. W uzasadnieniu skargi na bezczynność wskazano, że Wojewoda [...] postanowieniem z [...] stycznia 2013 r. nr [...] uznał zażalenie skarżących na niezałatwienie sprawy w terminie za nieuzasadnione. Akta sprawy zostały zwrócone Prezydentowi W. na początku lutego 2013 r. Jednakże do dnia złożenia skargi Prezydent nie wydał decyzji w sprawie przedmiotowego wniosku, jak również nie poinformował (stosownie do postanowień art. 36 k.p.a.) o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., ani nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Skarżący wskazali, że mimo upływu blisko 10 miesięcy od daty złożenia wniosku organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do merytorycznego załatwienia sprawy odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, ograniczył się jedynie do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, które było nieuzasadnione i zmierzało zdaniem skarżących do przedłużenia postępowania. Jednocześnie wskazali, że wyrokiem z dnia 19 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1367/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżący wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. stwierdził, że nie znajduje ona uzasadnienia, gdyż wbrew twierdzeniom skarżących zostały podjęte czynności zmierzające do merytorycznego załatwienia sprawy, a wnioskodawcy zostali poinformowani, że nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., oraz że przedmiotowy wniosek o odszkodowanie zostanie rozpatrzony w terminie do 31 grudnia 2013 r. Poinformowany o wniosku skarżących dotyczącym trybu rozpoznania skargi, Prezydent nie wniósł w tym przedmiocie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Przedmiotem skargi Z. B., K. B. i J. S. jest bezczynność Prezydenta W., polegająca na nierozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie p.p.s.a., czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a. (a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce. Wniosek o przyznanie odszkodowania (złożony przez skarżących) wpłynął do organu w dniu 5 czerwca 2012 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tego też momentu rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu 5 sierpnia 2012 r. Tymczasem, mimo upływu roku od wniesienia ww. wniosku, Prezydent W. nie zakończył zainicjowanego nim postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Postanowieniem z [...] lipca 2012 r. nr [...] zostało ono zawieszone, jednakże na skutek zażalenia skarżących Wojewoda [...], postanowieniem z [...] października 2012 r. nr [...], uznał jej za nieuzasadnione. W toku tego postępowania organ zwrócił się jedynie o akta wywłaszczeniowe (vide: pismo z [...] kwietnia 2013 r. znak: [...]) oraz poinformował strony o jego postępach i przyczynach zwłoki, jak również dodatkowym terminie załatwienia sprawy, do czego obliguje go norma zawarta w art. 36 § 1 k.p.a., dopiero w następstwie wniesionej przez skarżących skargi do sądu (co wynika z zestawienia daty skargi – [...] kwietnia 2013 r. oraz daty pisma organu – [...] kwietnia 2013 r.). Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Przedłużanie zaś terminu jego zakończenia w sposób jak uczynił to organ w niniejszej sprawie, a więc o 8 miesięcy - stanowi nadużycie instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 k.p.a., zmierzające w istocie wyłącznie do próby uchylenia się od skutków zwłoki w jej załatwieniu. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. W ocenie Sądu nie ma natomiast wystarczająco usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Przy ocenie stanu zwłoki organu w załatwieniu niniejszej sprawy Sąd miał na względzie, że złożenie przedmiotowego wniosku o odszkodowanie zbiegło się w czasie z postępowaniem sądowym prowadzonym ze skargi W. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r. wydaną w postępowaniu nadzorczym dotyczącym decyzji Prezydenta z [...] marca 1976 r. o wywłaszczeniu za odszkodowaniem przedmiotowej nieruchomości. Zatem niezbędny materiał dowodowy, jakim są akta wywłaszczeniowe, nie był w dyspozycji Prezydenta. Również oceniając zaistniałą bezczynność organu Sąd miał na uwadze zawieszenie postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżących, które nastąpiło postanowieniem Prezydenta z [...] lipca 2012 r., uznanym postanowieniem Wojewody [...] z [...] października 2012 r. za nieuzasadnione. W niniejszej sprawie organ podjął już czynności, zmierzające do załatwienia sprawy, a także wskazał dodatkowy termin zakończenia postępowania – 31 grudnia 2013 r., który w dacie rozpoznawania sprawy jeszcze nie upłynął, aczkolwiek niesposób nie dostrzec, że uczynił to dopiero pod wpływem wniesionej skargi. Jednakże mając na względzie powyższe okoliczności, nie można uznać, że zwłoka w załatwieniu niniejszej sprawy przybrała postać rażącą, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 p.p.s.a.