I SAB/Wa 172/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 października 2012 r. sprawy ze skargi T. A. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz T. A. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 4 kwietnia 2012 r. (data prezentaty) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga T. A. na bezczynność Prezydenta W, w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Pismem z dnia 10 października 2008 r. (data prezentaty 7 listopad 2008 r.) C. S. - spadkobierczyni A. K., dawnej właścicielki nieruchomości - złożyła wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...], pochodzącą z nieruchomości [...], obecnie stanowiącą część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Prezydent W. prowadził postępowanie wyjaśniające - w związku z czym podjął czynności zmierzające do uzyskania materiałów dowodowych, niezbędnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Pismem z dnia 24 lutego 2009 r. wystąpił do Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu W. z prośbą o przesłanie wydruku z ewidencji gruntów i mapy z zaznaczonymi granicami aktualnych działek ewidencyjnych oraz granicami dawnej działki hipotecznej. Pismem z tej samej daty zwrócił się także do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. o przesłanie akt własnościowych ww. nieruchomości. W dniu 27 marca 2009 r. organ wystąpił do Sądu Rejonowego dla W. X Wydział Ksiąg Wieczystych o wydanie zaświadczenia z czterech działów księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Następnie zaś podaniem z dnia 13 maja 2009 r. zwrócił się po raz kolejny do Sądu Rejonowego dla W., z prośbą o wydanie zaświadczenia z księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości. Także w dniu 13 maja 2009 r. zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. z zapytaniem, czy w rejestrze wpływów wniosków dekretowych istnieje zapis o złożeniu przez dawną właścicielkę nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do tejże nieruchomości. Kolejną czynnością procesową podjętą przez Prezydenta W. było wystosowanie prośby pismem z dnia 5 maja 2010 r. do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. o przesłanie akt lokalizacyjnych, dotyczących budowy bloków położonych na terenie nieruchomości przy ul. [...] w W. oraz powiadomienie (także w dniu 5 maja 2010 r.) A. S. o etapie, na jakim znajduje się postępowanie odszkodowawcze. Pismami z dnia 20 lipca 2010 r. organ podjął próbę pozyskania informacji na temat daty budowy budynków położonych na przedmiotowej nieruchomości - zwracając się w tej sprawie do Delegatury Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu W.; wystąpił też do Archiwum Państwowego W. o udzielenie informacji na temat przeznaczenia nieruchomości przy ul. [...] w Ogólnym Planie Zabudowania W. z dnia [...] sierpnia 1931 r. oraz poinformował strony postępowania o postępie w prowadzonej sprawie odszkodowawczej. Z powodu nie wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] w W. - T. A. pismem z dnia 7 czerwca 2011 r. (data prezentaty) wniósł do Wojewody [...] zażalenie na przewlekłe prowadzenie tego postępowania przez Prezydenta W.. Stwierdził, że sprawy uzyskania odszkodowania ciągną się latami, a organ wynajduje różne preteksty, aby uniemożliwić wypłatę odszkodowania. Natomiast pismem z dnia 25 lipca 2011 r. Prezydent W. powiadomił strony, iż ze względu na złożony charakter postępowania oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie wyznaczonym w art. 35 § 3 kpa. Jednocześnie wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 30 października 2011 r. Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy – do dnia 30 października 2011 r.. Jednocześnie stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wojewoda stanął na stanowisku, że analiza przedstawionych chronologicznie czynności procesowych, podejmowanych w toku postępowania, prowadzi do wniosku, iż w dacie złożenia zażalenia na bezczynność organu pierwszej instancji, tj. w dniu 7 czerwca 2011 r. organ ten pozostawał w bezczynności. Pismo informujące o dodatkowym terminie załatwienia sprawy wystosowane zostało dopiero w dniu 25 lipca 2011 r. - czyli po złożeniu zażalenia na bezczynność. Prowadzi to do konkluzji, iż od dnia 20 lipca 2010 r. do dnia wystosowania zawiadomienia o dodatkowym terminie załatwienia sprawy tj. do dnia 25 lipca 2011 r., Prezydent W. pozostawał bierny w przedmiotowym postępowaniu przez okres jednego roku - przy czym, w tym okresie nie wyznaczył dodatkowego terminu zakończenia postępowania odszkodowawczego na zasadzie art. 36 kpa. Ponieważ wyznaczony przez Wojewodę termin nie został dotrzymany, dlatego też T. A. w dniu 4 kwietnia 2012 r. (data prezentaty) złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], pochodzącą z nieruchomości [...], obecnie stanowiącą część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Skarżący podniósł, że organ I instancji - pomimo treści postanowienia Wojewody [...] - nie załatwił przedmiotowej sprawy w wyznaczonym terminie. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że pismem z dnia 7 maja 2012 r. strony zostały poinformowane, iż ze względu na złożony charakter postępowania oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie wyznaczonym w art. 35 § 3 kpa. Jednocześnie jako datę zakończenia postępowania wskazał dzień 31 lipca 2012 r. Do dnia 4 października 2012 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta W., złożył zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce właśnie w przedmiotowej sprawie, bowiem jak wynika z akt sprawy wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w Warszawie przy ul. [...] nie został dotychczas rozpoznawany - zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa." Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa, bowiem organ administracji, podejmował jednak pewne - rozciągnięte w czasie - czynności w sprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270), orzekł jak w sentencji wyroku.