I SAB/Wa 173/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędzia WSA Dorota Apostolidis Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2012 r. sprawy ze skargi E. L. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Pismem z dnia 2 kwietnia 2012 r. E. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] w W., ozn. hip. "[...] – zwróconą organowi do ponownego rozpoznania decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21.11.1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. W dniu 5 grudnia 2003 r. E. L. złożyła wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...]. Prezydent W. prowadził postępowanie w przedmiotowej sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] odmówił przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość [...]. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009r. uchylił ww. decyzję Prezydenta W. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wojewoda podniósł, że organ I instancji nie odnalazł dokumentów potwierdzających datę utraty faktycznego władania przedmiotowym terenem przed dniem 5 kwietnia 1958 r. – wobec czego nie miał podstaw do odmowy przyznania odszkodowania za tę nieruchomość. Dodał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent powinien dokonać analizy stanu faktycznego, jaki istniał w tym dniu. W związku z powyższym organ I instancji podjął czynności zmierzające do uzyskania materiałów dowodowych, niezbędnych dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, występując pismem z dnia 12 marca 2010 r. do R. S.A o przesłanie dokumentów związanych z doprowadzeniem "mediów" na teren inwestycji na przedmiotowej nieruchomości oraz do M. w W.. Następnie pismem z dnia 29 kwietnia 2010 r. organ powiadomił stronę, iż istnieje konieczność zgromadzenia materiałów dowodowych w niniejszej sprawie w celu ustalenia, czy spełnione zostały przesłanki do przyznania odszkodowania i wyznaczył dodatkowy termin wydania decyzji do dnia 30 września 2010 r. W wyznaczonym terminie nie doszło jednak do rozstrzygnięcia sprawy, natomiast Prezydent wystąpił pismami z dnia 27 kwietnia 2011r. do Archiwum W., do Polskiego [...] oraz Archiwum Urzędu W. o przesłanie dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na tej nieruchomości oraz decyzji lokalizacyjnych z załącznikiem graficznym - w celu ustalenia daty utraty możliwości władania przedmiotową nieruchomością przez byłego właściciela. Zatem organ podjął działania w celu zgromadzenia dokumentów, zbadania przeznaczenia terenu w planach zagospodarowania przestrzennego w chwili wejścia w życie ww. dekretu, a także daty utraty posiadania gruntu przez poprzednich właścicieli. Z powodu nie wydania decyzji kończącej postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] w W. - E. L. pismem z dnia 7 listopada 2011 r. wniosła do Wojewody [...] zażalenie na przewlekłe prowadzenie tego postępowania przez Prezydenta W. Pismem z dnia 18 listopada 2011 r. Prezydent W. powiadomił skarżącą o przyczynach zwłoki komunikując jednocześnie, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie zakończone poprzez wydanie decyzji, po zebraniu i przeanalizowaniu kompletnego materiału dowodowego. Jednocześnie wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy do dnia 29 lutego 2012 r. Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył termin załatwienia sprawy wynoszący 2 miesiące od dnia otrzymania przez organ I instancji niniejszego postanowienia wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wojewoda stanął na stanowisku, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa, a zatem zachodzi konieczność wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia tej sprawy. Został wyznaczony organowi pierwszej instancji termin dwumiesięczny od dnia otrzymania niniejszego postanowienia - z uwagi na trudności w zgromadzeniu materiałów dowodowych archiwalnych, niezbędnych do dokładnego rozpatrzenia sprawy przyznania odszkodowania na podstawie zebranego materiału dotyczącego nieruchomości objętej działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Ponieważ wyznaczony termin nie został dotrzymany, dlatego też E. L. w dniu 2 kwietnia 2012 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] w W., ozn. hip. [...] – zwróconą organowi do ponownego rozpoznania decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. Skarżąca podniosła, że organ I instancji - pomimo treści postanowienia Wojewody [...]- nie załatwił przedmiotowej sprawy w wyznaczonym terminie. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że pismem z dnia 7 maja 2012 r. strona została poinformowana, iż ze względu na złożony charakter postępowania oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie wyznaczonym w art. art.35 § 3 kpa. Jednocześnie jako datę zakończenia postępowania wskazał dzień 31 lipca 2012 r. W toku postępowania skarżąca E. L. zmarła – a w jej miejsce do udziału w sprawie wstąpili jej spadkobiercy: A. L. i E. L. Do dnia 20 września 2012 r. (data rozpoznania sprawy na rozprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta W., złożył zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce właśnie w przedmiotowej sprawie, bowiem jak wynika z akt sprawy wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy ul. [...] nie został dotychczas rozpoznawany - zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa." Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa, bowiem organ administracji, podejmował jednak pewne - rozciągnięte w czasie - czynności w sprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270), orzekł jak w sentencji wyroku.