I SAB/Wa 173/15

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku I. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi I. G. i W. G. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie przedłużenia najmu nieruchomości postanawia : I. przyznać I. G. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, II. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 11 maja 2015 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawczyni wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu pracy dorywczej w wysokości [...] zł miesięcznie. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że pracuje dorywczo, gdyż opiekuje się [...] letnią matką oraz synem z orzeczoną [...] grupą inwalidztwa. Oświadczyła, że mieszka w mieszkaniu kwaterunkowym razem z matką emerytką. Podała, że oprócz mieszkania kwaterunkowego nie posiada żadnych innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, czy przedmiotów wartościowych. Zarządzeniem z dnia 18 maja 2015 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie, czy prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką i synem, jeśli tak, należało podać wysokość emerytury matki oraz świadczeń otrzymywanych na rzecz [...] syna (np. świadczenie pielęgnacyjne, zasiłek rodzinny i pielęgnacyjny, inne). Zapytano także, czy mąż wnioskodawczyni – W. G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z wnioskodawczynią, jej matką i synem, czy też prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, a jeśli tak, to czy partycypuje w kosztach utrzymania syna, mieszkania, bądź innych, należało wskazać wysokość bądź formę otrzymywanej ewentualnie pomocy od męża. Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem, czy dochód uzyskiwany z tytułu wykonywania pracy dorywczej w wysokości około [...] zł jest jedynym dochodem, w przypadku uzyskiwania innych dochodów należało wskazać ich wysokość oraz tytuł z jakiego są one uzyskiwane. Zapytano wnioskodawczynię także, czy prowadzi nadal działalność gospodarczą pod nazwą firmy "[...]", bądź też działalność pod inną nazwą, a jeśli tak, to czy uzyskuje z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej dochód, należało wskazać jego wysokość oraz czy prowadzi pawilon [...] położony na nieruchomości przy ul. [...] w [...] i czy uzyskuje z tego tytułu dochód, jeśli tak, należało wskazać jego wysokość. Zapytano wnioskodawczynię, jakie ponosi miesięcznie koszty związane z utrzymaniem mieszkania, w którym zamieszkuje należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, (np. z tytułu opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, telefon, itp.) oraz jaka jest powierzchnia mieszkania, należało ją podać w m ². Wezwano wnioskodawczynię także do podania orientacyjnej kwoty jaką przeznacza miesięcznie na bieżące potrzeby życia codziennego (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych) oraz czy ponosi, a jeśli tak, to jakie wydatki związane z leczeniem i zakupem lekarstw dla syna bądź matki, należało wskazać wysokość ponoszonych w tym zakresie kosztów miesięcznie. Ponadto, wezwano wnioskodawczynię do nadesłania wyciągów z posiadanych kont bankowych za ostatnie trzy miesiące. W dniu 2 czerwca 2015 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych dodatkowych informacji wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką i synem. Wnioskodawczyni podała, że matka otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł miesięcznie. Łącznie zatem dochód wnioskodawczyni i jej członków rodziny wynosi [...] zł. Oświadczyła, że nie pobiera żadnych świadczeń na rzecz syna, jak również nie otrzymuje żadnej pomocy ze strony [...] małżonka, z którym jest [...]. Oznajmiła, że od [...] r. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, jak również pawilonu handlowo-gastronomicznego przy ul. [...] w [...]. Podała, że opłaty jakie ponosi za mieszkanie wynoszą łącznie [...] zł (w kwocie tej zawiera się opłata za energię elektryczną i gaz), a posiadane mieszkanie kwaterunkowe ma powierzchnię [...] m ². Wnioskodawczyni wskazała, że koszt zakupu lekarstw dla syna to kwota w wysokości [...] zł, a na zakup lekarstw dla siebie przeznacza kwotę w wysokości [...] zł. Oświadczyła, że na wydatki związane z wyżywieniem i zakupem środków chemicznych dla siebie oraz rodziny pozostaje jej kwota około [...] zł. Poinformowała także, że nie posiada konta bankowego. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Stwierdzono, że w sprawie zaistniały jedynie przesłanki uzasadniające przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że przy wysokości środków finansowych jakimi dysponuje oraz przy ponoszonych wydatkach związanych z utrzymaniem mieszkania i zakupem leków nie jest ona w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż przekracza to jej obecne możliwości finansowe. Z tego względu, przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Ze względu na fakt, iż wnioskodawczyni wniosła o ustanowienie pełnomocnika nie precyzując konkretnie, czy wnosi o ustanowienie adwokata czy radcy prawnego, dokonano wyboru i ustanowiono w niniejszej sprawie wnioskodawczyni radcę prawnego. Wyjaśnić należy, że dla zapewnienia stronie należytej reprezentacji przed sądem administracyjnym wystarczające jest bowiem ustanowienie jednego pełnomocnika. Zgodnie bowiem z treścią art. 205 § 2 p.p.s.a. niezbędne koszty postępowania strony reprezentowanej przez zawodowego pełnomocnika obejmują wynagrodzenie i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego. Jednocześnie uznano, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni nie jest na tyle trudna, by nie była ona w stanie ponieść kosztów związanych z zainicjowanym przez siebie postępowaniem sądowym. Zaznaczyć należy, iż na obecnym etapie postępowania sądowego wnioskodawczyni nie jest zobowiązana do ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych, a jedynym ewentualnym kosztem jaki wnioskodawczyni miałaby ponieść w sprawie jest wpis sądowy od ewentualnie wniesionej skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 zł. Stwierdzono zatem, że wnioskodawczyni przy wysokości posiadanych środków finansowych będzie w stanie ponieść ewentualne koszty sądowe samodzielnie. Zaznaczyć należy, że strona wnosząc skargę do Sądu winna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych w sprawie i zapewnić na ten cel odpowiednie środki finansowe poprzez ograniczenie niektórych wydatków nie będących niezbędnymi. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.