I SAB/Wa 173/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi H. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta m. st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta m. st. Warszawy do rozpoznania wniosku J. R. z dnia 30 listopada 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], w części w jakiej nie został on rozpoznany decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 15 września 2003 r., nr 952/2003, w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent m. st. Warszawy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz H. M. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 2 czerwca 2023 r. H. M. wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta m. st. Warszawy postępowania w sprawie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], w części w jakiej nie został on rozpoznany decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 15 września 2003 r., nr 952/2003. Skarżący zarzucił, że w dniu 7 lutego 2023 r., a więc ponad cztery miesiące temu, Prezydent uzyskał od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie akta przedmiotowego postępowania, po rozpoznaniu przez Kolegium odwołania skarżącego i uchyleniu decyzji Prezydenta m. st. Warszawy nr [...] z 30 września 2022 r. o umorzeniu przedmiotowego postępowania. Pomimo tego organ do dnia dzisiejszego nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Nie informował również skarżącego czym spowodowana jest zwłoka organu. Skarżący dodał, że w sprawie został już dawno zebrany materiał dowodowy, a sąd stwierdził już wcześniej bezczynność organu, a także wymierzył mu grzywnę z tytułu niewykonania wyroku. Powołując się na powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 7 p.p.s.a. oraz zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent m. st. Warszawy wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, że decyzją z 30 września 2022 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. [...], stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...]. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją 2 lutego 2023 r., nr [...], uchyliło decyzję z 30 września 2022 r. i przekazało organowi pierwszej instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia. Prezydent podniósł, że pismami z 20 lutego 2023 r. zwrócił się do Prokuratury Regionalnej w [...] o wniesienie sprzeciwu od powyższej decyzji Kolegium z 2 lutego 2023 r. oraz Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich o wyeliminowanie z obrotu prawnego powyższej decyzji. Ponadto, organ wskazał, że pismem z 1 czerwca 2023 r. (data wpływu do organu 7 czerwca 2023 r.) skarżący złożył ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, a następnie pismem z dnia 2 czerwca 2023 r. 2023 r. (data wpływu do organu 7 czerwca 2023 r.) wniósł skargę do sądu na przewlekłe prowadzenie postępowania. Pismem z 20 czerwca 2023 r. organ przekazał Kolegium powyższe ponaglenie. Wobec jednak niemożności wypowiedzenia się przez Kolegium odnośnie wniesionego ponaglenia, w ocenie Prezydenta, złożona do sądu skarga jest przedwczesna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się częściowo zasadna. W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że nie podzielił zawartego w odpowiedzi na skargę stanowiska organu o przedwczesności wniesionej skargi. Jak bowiem trafnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych w sprawach bezczynności oraz przewlekłości postępowania istotne znaczenie ma nie tyle sposób rozpatrzenia ponaglenia, ale sam fakt dopełnienia takiej czynności przez stronę. Zatem do ustalenia, czy skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna, wystarczające jest stwierdzenie, że została poprzedzona ponagleniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2023 r., I OSK 1497/23, Lex nr 3606265). Przedmiotem skargi jest przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta m. st. Warszawy postępowania w sprawie rozpoznania wniosku J. R. z dnia 30 listopada 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w części w jakiej nie został on rozpoznany decyzją Prezydenta m. st. Warszawy z 15 września 2003 r., nr 952/2003. Jak wynika z akt administracyjnych sprawa rozpoznania wniosku dekretowego z 30 listopada 1948 r. w wyżej wskazanej części jest przez organ prowadzona ponownie po uchyleniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 2 lutego 2023 r., nr [...], wydanej uprzednio w tym przedmiocie decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 30 września 2022 r., nr [...], i przekazaniu organowi pierwszej instancji sprawy do ponownego rozpatrzenia. Przewlekłość postępowania zachodzi wówczas gdy postępowanie prowadzone jest dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Ma ona zatem miejsce wtedy gdy czas trwania postępowania przekracza rozsądne granice, co wynika z braku odpowiedniej koncentracji czynności dowodowych ze strony organu, podejmowania czynności pozornych, nie mających znaczenia z punktu widzenia przedmiotu postępowania lub niepodejmowania jakichkolwiek działań w sprawie. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały istotne znaczenie przy ocenie czy stwierdzona przewlekłość miała charakter kwalifikowany, to jest czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej jako: "p.p.s.a."). W art. 12 k.p.a. ustanowiono zasadę szybkości postępowania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). Z kolei w myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Natomiast art. 36 § 1 k.p.a. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu załatwienia sprawy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że wystąpiły w niej przesłanki uzasadniające stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania przez Prezydenta m. st. Warszawy. Poza sporem pozostaje bowiem okoliczność, że nie został dotychczas rozpoznany wniosek J. R. z 30 listopada 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w części w jakiej nie został on rozpoznany decyzją Prezydenta m. st. Warszawy z 15 września 2003 r., nr 952/2003, po wyeliminowaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 2 lutego 2023 r. uprzednio wydanej w sprawie decyzji organu pierwszej instancji z 30 września 2022 r. Od uzyskania zaś waloru ostateczności przez decyzję Kolegium rozpoczął swój bieg określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin w jakim organ zobowiązany był do rozpoznania powyższego wniosku dekretowego. Z akt administracyjnych wynika, że po uchyleniu przez organ odwoławczy decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 30 września 2022 r. akta sprawy zostały zwrócone organowi pierwszej instancji przez organ odwoławczy w dniu 8 lutego 2023 r. Od tej chwili rozpoczął więc swój bieg określony w art. 35 § 3 in fine k.p.a. termin w jakim organ zobowiązany był do podjęcia w niej stosownego rozstrzygnięcia. Tymczasem pomimo upływu 10 miesięcy Prezydent m. st. Warszawy nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia. Z akt administracyjnych wynika, że do dnia wniesienia skargi aktywność Prezydenta w niniejszej sprawie ograniczyła się dwóch czynności: wystąpienia z 20 lutego 2023 r. do Prokuratury Regionalnej w [...] o wniesienie sprzeciwu od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 2 lutego 2023 r. oraz wystąpienia z tej samej daty do Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich o wyeliminowanie z obrotu prawnego wskazanej decyzji Kolegium. Akta sprawy nie potwierdzają również aby organ informował skarżącego o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu sprawy i nowym terminie jej załatwienia. Powyższe skutkować musi stwierdzeniem, że Prezydent m. st. Warszawy prowadził postępowanie przewlekle, a przewlekłość ta, w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy, przybrała postać kwalifikowaną, tj. rażąco naruszyła prawo. Brak bowiem podejmowania przez okres ponad 10 miesięcy jakichkolwiek realnych działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 7,8 ,12 oraz 35 § 1 i 3 k.p.a. Z akt sprawy nie wynika przy tym aby przyczyną tego stanu rzeczy były obiektywnie weryfikowalne przeszkody uniemożliwiające zakończenie postępowania. Takich przeszkód w odpowiedzi na skargę nie wskazał również Prezydent m. st. Warszawy. Sąd nie znalazł natomiast wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie na jego rzecz od organu sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. stanowi bowiem dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, to jest wówczas gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi, w szczególności biorąc pod uwagę specyfikę i skomplikowany charakter postępowania dekretowego dotyczącego stanu faktycznego sprzed kilkudziesięciu lat. Wyznaczając natomiast, w myśl art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., termin załatwienia sprawy (którego bieg rozpocznie się do daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem) Sąd doszedł od przekonania, że wystarczającym do zakończenia przedmiotowego postępowania jest, zważywszy na zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, termin dwóch miesięcy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji. Na podstawie zaś art. 151 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.