I SAB/Wa 175/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. P., H. N. i S. S. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 1990 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]", dz. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących D. P., H. N. i S. S. solidarnie kwotę 391 (trzysta dziewięćdziesiąt jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. D. P., H. N. i S. S., pismem z dnia [...] marca 2012 r. – działając przez pełnomocnika radcę prawnego E. S. - wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. W uzasadnieniu skargi skarżący opisali przebieg dotychczasowego postępowania wskazując, że podaniem z dnia [...] stycznia 1990 r. skierowanym do Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...], B. P. oraz H. K., następczynie prawne dawnych właścicieli, a zarazem poprzedniczki prawne D. P. oraz H. N., wystąpiły o przyznanie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]", objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zawiadomieniem z dnia [...] marca 1990 r. wnioskodawczynie powiadomione zostały o wszczęciu postępowania odszkodowawczego, zaś pismem z dnia [...] lipca 1992 r. o przesłaniu akt do organu właściwego do rozpoznania wniosku. Z uwagi na bezczynność organu, pismem z dnia [...] maja 2000 r. B. P. oraz H. K. wniosły o nadanie sprawie dalszego biegu, niemniej jednak nie otrzymały w tej sprawie żadnej odpowiedzi. W dniu [...] października 2011 r. – mając na uwadze upływ 21 lat od chwili zainicjowania postępowania i brak rozstrzygnięcia sprawy - wniesiono z kolei zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy w terminie, które uwzględnione zostało postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...]. Skarżący powołali przepisy kpa określające terminy załatwienia sprawy przez organy administracji publicznej oraz stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczące bezczynności organu i podkreślili, że oczywiste jest, iż w rozpoznawanej sprawie istnieje stan bezczynności Prezydenta W. Od momentu złożenia wniosku o wypłatę i przyznanie odszkodowania terminy ustawowe na załatwienie sprawy przez organ zostały wielokrotnie przekroczone. Skarga na bezczynność jest więc w pełni uzasadniona. W tej sytuacji wniesiono o zobowiązanie organu do wydania w terminie 1 miesiąca od daty zwrotu przez Sąd akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem decyzji kończącej postępowanie o przyznanie i wypłatę odszkodowania w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stwierdzenie że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie wskazując, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...]", objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Na mocy art. 1 tego dekretu w/w grunt przeszedł na własność gminy Miasta W., a następnie stał się własnością Skarbu Państwa. Organ zaznaczył, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. uznał zażalenie na bezczynność Prezydenta W. za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy, 6 miesięczny termin na załatwienie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów. Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 2 powołanej ustawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a pozostałe strony nie zażądają przeprowadzenia rozprawy w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, że analiza dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą D. P., H. N. oraz S. S. wskazuje, iż wniosek z dnia [...] stycznia 1990 r. o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość wpłynął do Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] w dniu [...] stycznia 1990 r. Wniosek ten wraz z aktami sprawy przekazany następnie został przy piśmie z dnia [...] kwietnia 1992 r. do ówczesnego Urzędu Rejonowego jako organu właściwego do jego rozpatrzenia. Jak wynika z akt sprawy po wpłynięciu powyższego wniosku podejmowane były nieliczne czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego. Wystąpiono m.in. do Archiwum Państwowego W. o udzielenie stosownych informacji pozwalających na określenie charakteru zabudowy i przeznaczenia terenu w planie zagospodarowania przestrzennego przed [...] listopada 1945 r. Pismem z dnia [...] lipca 1992 r. poinformowano zaś wnioskodawczynie o niemożności załatwienia sprawy w terminie przewidzianym w art. 35 kpa. Jednakże – co wymaga podkreślenia – od dnia [...] grudnia 1993 r. (tj. od dnia uzyskania odpowiedzi z Archiwum Państwowego) do dnia [...] stycznia 2012 r. (tj. do dnia wystosowania do pełnomocnika skarżących pisma wzywającego do nadesłania określonych dokumentów oraz informującego m.in. o przewidywanym terminie zakończenia sprawy do dnia [...] kwietnia 2012 r.), w przedmiotowej sprawie nie podejmowane były jakiekolwiek działania. Zauważyć również trzeba, że po wystosowaniu pisma z dnia [...] stycznia 2012 r. kolejne czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego koniecznego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie (pisma z dnia [...] kwietnia 2012 r. oraz dnia [...] maja 2012 r.), podjęte zostały dopiero po wniesieniu przez skarżących skargi na bezczynność Prezydenta W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Z powyższego jednoznacznie więc wynika, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Zgodnie zaś z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że wobec niepodejmowania przez organ przez niemal 19 lat jakichkolwiek czynności w sprawie i tak znacznego przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w kpa, bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.