I SAB/Wa 175/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) sędzia WSA Monika Sawa asesor WSA Justyna Wtulich – Gruszczyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. Z. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości 1. stwierdza, że Prezydent m.st. Warszawy dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz skarżącego M. Z. sumę pieniężną w kwocie 1000 (tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz M. Z. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. Z. złożył skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], nr hip. [...]. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 7 dni od dnia doręczenia organowi odpisu wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 31.729,60 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 35 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 36 § 1 kpa. W uzasadnieniu skargi wskazał m.in., że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości został złożony 3 października 1949 r. Postanowieniem z 7 czerwca 1971 r. postępowanie zostało zawieszone z uwagi na brak projektu szczegółowego planu zagospodarowania nieruchomości. Zostały złożone dokumenty potwierdzające następstwo prawne skarżącego po spadkodawcy. Pismem z 27 marca 2020 r. pełnomocnik złożył ponaglenie, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązało Prezydenta do rozpatrzenia sprawy do 30 czerwca 2020 r. Postanowieniem z 1 kwietnia 2022 r. organ podjął zawieszone postępowanie. Oran wezwał skarżącego do przedłożenia dokumentów przedstawiających następstwo prawne po zmarłych W. L., J. L., K. L. Skarżącego powiadomiono, że termin załatwienia sprawy został ustalony na 31 marca 2024 r., jednakże termin ten nie został dotrzymany. Skarżący wskazał, że dokument stwierdzający następstwo prawne po J. L. znajduje się w aktach sprawy. Jednocześnie dokument w postaci poświadczonego za zgodność z oryginałem postanowienia Sądu o nabyciu spadku po W. L. nie ma znaczenia, wobec zawartej pomiędzy spadkobiercami ugody. Zgodnie bowiem z treścią protokołu sporządzonego przed Sądem Rejonowym w Warszawie z 11 września 1978 r., sygn. akt [...] dotyczącego działu spadku po zmarłym J. L. (w aktach sprawy) W. L. i W. L. zgodnie przyjęli, że ich wolą jest by budynek wchodzący w skład masy spadkowej stanowił własność W. L. bez żadnych spłat i dopłat na rzecz W. L. Stosownie do treści zawartej przed Sądem ugody (dokument w aktach sprawy) - strony zgodnie oświadczyły, że: ograniczyły podział majątku spadkowego po zmarłym J. L. jedynie do wierzytelności przysługującej stronom w stosunku do Skarbu Państwa z tytułu postawionego na nieruchomości nr hip. [...] w [...] przy ul. [...] budynku. W konsekwencji, w ocenie skarżącego, niezasadne jest żądanie przedłożenia postanowienia o nabyciu spadku po W. L. i J. L. Skarżący wskazał na złożone 16 marca 2023 r. ponaglenie oraz pismo z 17 kwietnia wzywające organ do niezwłocznego załatwienia sprawy. Skarżący powołał treść art. 35 § 1 kpa. Zarzucił, że w sytuacji, w której strona - pozbawiona jest możliwości uzyskania rozstrzygnięcia w istotnej dla niej sprawie od ponad 4 lat, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa, co jednoznacznie wskazuje na jego rażące naruszenie. W ocenie skarżącego zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Odnośnie do wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej skarżący zauważył, że ma ona na celu przede wszystkim realizację swoistego zadośćuczynienia za ignorowanie jego uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy. Środek ten stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. Pełni nie tylko funkcję prewencyjno - represyjną z uwagi na groźbę konieczności wydatkowania określonej kwoty ze środków publicznych na rzecz strony postępowania, a tym samym wzmacnia gwarancję terminowego załatwiania spraw, ale przede wszystkim funkcję kompensacyjną. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Prezydent wyjaśniał, że postępowanie zostało wszczęte wnioskiem z 26 czerwca 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip Nr [...], ponowionym wnioskiem z 20 lutego 1971 r. w przedmiocie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Po analizie zebranego materiału dowodowego zawiadomieniem z 2 maja 2024 r., stosownie do art. 10 kpa, poinformował pełnomocnika, iż materiał dowodowy pozwalający na wydanie decyzji został zgromadzony oraz o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego zawiadomienia. Organ wskazał, że decyzją z 2 lipca 2024 r., nr 520/SD/2024 rozpoznał wnioski o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości umarzając postępowanie jako bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 149 § 1 i § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej jako: ppsa) Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a ppsa zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podnieść należy, że w art. 37 § 1 pkt 1 kpa zdefiniowano pojęcie bezczynności. Zgodnie z treścią tego przepisu z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. W orzecznictwie wskazuje się, że bezczynność ma miejsce wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ zasadniczo nie podejmuje żadnych istotnych czynności przez co nie dochodzi do zakończenia sprawy, tj. wydania decyzji lub postanowienia, względnie podjęcia aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wskazać należy, że oceniając bezczynność organu Sąd nie bierze pod uwagę okresów zawieszenia postępowania, albowiem zgodnie z art. 103 kpa zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Postępowanie w niniejszej sprawie było zawieszone od 7 maja 1971 r., a podjęte zostało 1 kwietnia 2022 r. W przedmiotowej sprawie po podjęciu postępowania organ dopiero 2 lipca 2024 r. (a więc po ponad dwóch latach) wydał decyzję w sprawie. Niewątpliwie więc pozostawał w stanie bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 kpa, gdyż nie załatwił sprawy w terminie ustawowym, jak również w terminach wskazywanych przez Kolegium i przez siebie. Dopiero po wniesieniu skargi organ zawiadomił pełnomocnika, w trybie art. 10 kpa, o zebraniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z nim. W niniejszej sprawie organ pozostawał w bezczynności. Nie załatwił sprawy w terminie, a także przez długie okresy czasu nie podejmował żadnych czynności w sprawie (od 9 marca do 23 listopada 2023 r., od maja 2024 r. do lipca 2024 r). Po złożeniu skargi skierował do stron zawiadomienie w trybie art. 10 § 1 kpa. Bezczynności z przyczyn powyżej wskazanych rażąco narusza prawo, tj. art. 8, art. 9, art. 12 § 1, 35 § 3 i 36 kpa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Odnośnie do żądania przyznania sumy pieniężnej wskazać należy, że pełni ona przede wszystkim funkcję kompensacyjną. Ustawodawca w art. 149 § 2 ppsa nie zawarł przesłanek miarkowania wysokości sumy pieniężnej, wskazując jedynie jej maksymalną dopuszczalną wysokość. Dlatego wysokość sumy pieniężnej została pozostawiona do uznania sądu i uzależniona jest od okoliczności rozpoznawanej sprawy. W orzecznictwie wskazuje się, że takimi okolicznościami są, m.in. okres zwłoki organu związanej z bezczynnością (w niniejszej sprawie po podjęciu postępowania ponad 2 lata), rodzaj sprawy oraz ewentualne zachowania skarżącego, jeżeli przyczynił się on do wydłużenia postępowania. Jakkolwiek przyznanie sumy pieniężnej skarżącemu jest pozostawione uznaniu sądu, jej przyznanie należy rozważyć zwłaszcza w przypadkach jednoczesnego stwierdzenia przez sąd w wyroku, że bezczynność organu ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2021 r. sygn. akt I OSK 1913/20). Taka zaś sytuacja miała miejsce w tej sprawie. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, suma pieniężna w kwocie 1000 zł spełni swoją funkcję kompensacyjną. Określając wysokość sumy pieniężnej, Sąd z jednej strony wziął pod uwagę, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a z drugiej, że przed wydaniem wyroku organ zakończył przedmiotowe postępowanie decyzją z 2 lipca 2024 r. Wobec wydania przez Prezydenta m. st. Warszawy decyzji Sąd umorzył postępowanie, jako bezprzedmiotowe, w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa (pkt 1 sentencji), art. 161 § 1 pkt 3 ppsa (pkt 2 sentencji), art. 149 § 2 ppsa w zw. z art. 154 § 6 ppsa (pkt 3 sentencji). W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa (pkt 4 sentencji). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, uzasadnione było treścią art. 119 pkt 4 ppsa.