I SAB/Wa 176/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Monika Sawa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. D. i A. N. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozstrzygnięcia sprawy z wniosku z [...] grudnia 2005 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] dz. ew. [...] z obrębu [...], zajętej pod drogę publiczną - w terminie 2 miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, ze bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących P. D. i A. N. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. P.D. i A.N. (dalej jako "skarżący") pismem z [...] kwietnia 2019 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent/organ") postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajęta pod drogę publiczną - ulice [...], stanowiącą dz. ew. [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, wnosząc o zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji w sprawie oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że Prezydent wielokrotnie wyznaczał termin załatwienia sprawy, w którym nie podejmował żadnych istotnych czynności dla jej zakończenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z [...] grudnia 2005 r. skarżący we własnym imieniu oraz z upoważnienia współwłaścicieli – E.G., A.M., M.M, P.M. i K.S. oraz A.M. z upoważnienia jednego ze współwłaściciel Z.M., wystąpili o zapłatę odszkodowania za m.in. dz.ew. [...] z obrębu [...], położoną w [...] przy ul. [...], zajętą pod drogę publiczną. Organ wskazał, że Biuro Mienia Miasta i Skarbu Państwa prowadzi i prowadziło postępowanie co do [...] działek ewidencyjnych ( w tym wypłacono już odszkodowania co do [...] działek) w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872 ze zm.), w których stronami są te same osoby. Organ wskazał że w 2014 r. zakończone zostały sprawy dotyczące sześciu działek ewidencyjnych na łączną kwotę ponad [...] mln zł. W 2015 r. zostały wydane dwie decyzje administracyjne dotyczące kolejnych działek na kwotę [...] mln zł., w 2016 r. zostały wydane trzy decyzje ustalające i przyznające odszkodowania dla trzech działek ewidencyjnych na kwotę prawie [...] mln zł., a w 2017 r. dwie ustalające i przyznające odszkodowanie na kwotę blisko [...] mln zł. Obecnie natomiast, w niniejszej sprawie, oprócz konieczności zgromadzenia pełnych informacji na temat stanu prawnego nieruchomości tj. uzyskania informacji z Archiwum Akt Nowych m.in. w zakresie dotyczącym prowadzonych spraw wywłaszczeniowych, zachodzi potrzeba sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość gruntu będącego przedmiotem niniejszego postępowania. W piśmie z dnia [...] czerwca 2019 r. organ wskazał, że w dniu [...] czerwca 2019 r. zlecił wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość prawa własności ww. nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Jak wynika z akt sprawa nie została załatwiona do dnia wyrokowania o bezczynności przez sąd pomimo uprzedniego już wyznaczenia terminu do jej załatwienia przez Wojewodę Mazowieckiego. Termin ten upłynął [...] grudnia 2018 r. Organ zatem pozostaje w bezczynności, gdyż do dnia dzisiejszego nie rozpoznał przedmiotowego wniosku. Z akt sprawy wynika, że pismami z [...] stycznia 2019 r. organ zwrócił się Archiwum Państwowego [...], Archiwum Akt Nowych w [...] oraz Biura Organizacji Urzędu Wydział Archiwum o udzielenie informacji czy w posiadanych dokumentach, zapisach, archiwach istnieją postanowienia o zasiedzeniu, oświadczenia o zrzeczeniu się prawa własności nieruchomości na podstawie art. 179 kc, decyzja podziałowa wydana na podstawie ustawy z 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na terenie miast i niektórych osiedli, dokumenty wywłaszczeniowe, dotyczące nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. w dz.ew. [...] z obrębu [...], zajętej pod drogę publiczną oraz o informację czy przedmiotowa droga wybudowana została z udziałem czynu społecznego zgodnie z art. 51 § 1 pkt 2 ustawy o drogach publicznych (Dz. U. z 1985 nr 14. poz. 60) . W dniu [...] czerwca 2019 r. organ zlecił ponadto wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość prawa własności ww. nieruchomości. Czynności te jednak Prezydent podejmował w styczniu 2019, nawet po upływie terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...], tym samym nie wywiązując się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki wniosek z 2005 r.). Tym samym koniecznym było wyznaczenie, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., terminu w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy. Zdaniem Sądu realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie przedmiotowego wniosku, z uwagi na zakres podjętych czynności, jest termin 2 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie terminu musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie taka sytuacja miała miejsce. Organ, pomimo wydania decyzji częściowych co do [...] z [...] działek ([...] % do 2017 r., w ciągu 12 lat), nadal nie rozpoznał w pełni wniosku z 2005 r. tj.w zakresie dotyczącym pozostałych [...] działek. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (wpis od skargi). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.