I SAB/Wa 178/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Gabriela Nowak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 maja 2017 r. sprawy ze skargi M. N., S. M. i H. B. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [..] (dawnej ul. [...] nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]) oznaczoną hip. jako "[...]" rej. hip [...], działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących M. N., S. M. i H. B. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. N., S. M. i H. B., reprezentowani przez adwokata R. M., w piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. (data wpływu do Sądu 26 stycznia 2017 r.), wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (dawnej ul. [...] nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]) oznaczoną hip. jako "[...]", rej. hip [...], działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Skarżący zarzucili Prezydentowi [...] naruszenie prawa poprzez przekroczenie terminów rozpoznania sprawy określonych przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", i wnieśli o zobowiązanie Prezydenta do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie 2 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz ze stwierdzeniem, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie skarżący wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi opisano przebieg dotychczasowego postępowania podkreślając, że w wyniku złożonego zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] wyznaczył dodatkowy termin na załatwienie sprawy wynoszący 2 miesiące od daty doręczenia postanowienia wraz z aktami. Wyznaczonego terminu jednakże Prezydent [...] nie dotrzymał. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w przedmiotowej sprawie konieczne jest przede wszystkim wyjaśnienie stanu prawnego nieruchomości. Ponadto organ wskazał, że ze zgromadzonej dokumentacji sprawy wynika, że właściciel nieruchomości sprzedał szereg działek osobom trzecim. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w "K.p.a." oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a., a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Stosownie do art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). W myśl art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. Organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów K.p.a. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wskazuje, że wniosek z dnia [...] lutego 2015 r. (w skardze błędnie wskazano datę 20 lutego 2015 r.) o ustalenie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość wpłynął do Urzędu [...] w dniu 25 lutego 2015 r. Pierwsze działania w sprawie mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia organ podjął dopiero w kwietniu 2016 r. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. zwrócono się bowiem do Biura Gospodarki Nieruchomościami Delegatury w [...] o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości. Wskazane pismo było w istocie jedyną podjętą przez organ czynnością zmierzającą do wyjaśnienia i rozpoznania sprawy, którą dokonano przed złożeniem niniejszej skargi. Po uzyskaniu odpowiedzi, co miało miejsce w dniu 5 maja 2016 r. aż do dnia 30 stycznia 2017 r., kiedy zwrócono się o nadesłanie kolejnych dokumentów (już po złożeniu niniejszej skargi), organ nie podejmował żadnych działań w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że w sprawie konieczne jest przede wszystkim wyjaśnienie stanu prawnego nieruchomości, ale jakie czynności organ podjął w celu wyjaśnienia tej okoliczności, nie zostało wskazane. Z akt sprawy zaś nie wynika, aby podjęto czynności, które skutecznie wyjaśniałyby stan prawny nieruchomości. Oprócz wskazanych powyżej pism z [...] kwietnia 2016 r. i [...] stycznia 2017 r. organ nie podjął żadnych innych czynności. Odstępy czasu między tymi czynnościami organu są nieuzasadnienie długie. Na uwagę zasługuje także fakt, że wcześniej toczyło się postępowanie o przyznanie prawa użytkowania wieczystego, w trybie art. 7 ust. 1, 2 i 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), do gruntu przedmiotowej nieruchomości (plac Nr 16). Oznacza to, że akta własnościowe nieruchomości, dokumenty dotyczące zbywania części nieruchomości i następstwa prawnego po stronach postępowania, znajdują się w aktach sprawy i były badane przy wydawaniu decyzji z [...] grudnia 2004 r. nr [...]. Z akt sprawy nie wynika też, aby strony były informowane o przyczynach niemożności załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. oraz o przewidywanym terminie jej zakończenia. Prezydent [...] nie dochował również terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] listopada 2015 r., mocą którego uznano zażalenie skarżących za uzasadnione i wyznaczono dodatkowy termin na podjęcie rozstrzygnięcia wynoszący 2 miesiące od daty doręczenia postanowienia wraz z aktami sprawy. Skarga jest więc w pełni uzasadniona. Oczywiste jest, że Prezydent [...] w prowadzonym postępowaniu uchybił powołanym wyżej przepisom K.p.a. Do dnia rozpoznania skargi na bezczynność stosowna decyzja nie została wydana. Sąd uznał jednocześnie, że wobec znacznego przekroczenia terminów określonych w K.p.a. i ograniczenia czynności mających na celu zakończenie sprawy do dwóch pism, tj. z dnia [...] kwietnia 2016 r. i z dnia [...] stycznia 2017 r., bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i § 1a w związku z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).