I SAB/Wa 179/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. R. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), ozn. nr hip. [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. R. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2015 r. o ustalenie, w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147) – zwanej dalej "ugn", odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), oznaczoną nr hip. [...], przejętą dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.). Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów art. 35 § 1-3 i § 5 Kpa, polegające na niezałatwieniu sprawy najdalej w ciągu 2 miesięcy oraz prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to konieczne i uzasadnione oraz przepisu art. 36 § 1 Kpa poprzez brak zawiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy terminie, a w konsekwencji brak podania przyczyn zwłoki i wskazania nowego terminu załatwienia sprawy. Wobec powyższego wniósł o uwzględnienie skargi poprzez: 1. stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] w zakresie wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2015 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość; 2. stwierdzenie, że bezczynność organu ma rażący charakter; 3. zobowiązanie Prezydenta [...] do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji, w terminie określonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie dłuższym niż 2 miesiące od daty zwrotu akt administracyjnych do organu; 4. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym; 5. wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości określonej na podstawie art.154 § 6 i art.149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa"; 6. przyznanie skarżącemu od Prezydenta [...] sumy pieniężnej określonej na podstawie art. 154 § 6 i art. 149 § 2 Ppsa; 7. zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że przed wniesieniem skargi wyczerpał przysługujące mu środki zaskarżenia, składając w dniu [...] kwietnia 2015 r. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, które zostało rozpoznane przez Wojewodę [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. Dalej M. R. podał, że w niniejszej sprawie wszelkie kwestie formalne zostały już ustalone i nic nie stało na przeszkodzie do wydania decyzji administracyjnej. Pomimo upływu ustawowych terminów załatwienia sprawy (art. 35 § 1-3 Kpa), a także terminu wskazanego na podstawie art. 36 § 1 Kpa, do dnia sporządzenia skargi postępowanie jest prowadzone w dalszym ciągu, a organ nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy, nie podał również kolejnych przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie oraz nie wydał decyzji w sprawie. Skarżący wskazał, że z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, iż organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 Kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia działań celowych zmierzających do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania. Zdaniem M. R., w niniejszej sprawie organ ograniczył się jedynie do pojedynczego wezwania pełnomocnika skarżącego pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. do podania adresów zamieszkania pozostałych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] bądź ich następców prawnych. Wspomniane pismo zostało skierowane do pełnomocnika skarżącego dopiero [...] czerwca 2015 r. i doręczone [...] czerwca 2015 r., a więc Prezydent [...] czynność tę podjął wskutek złożenia przez skarżącego zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie i wydania w tym przedmiocie postanowienia przez Wojewodę [...]. Do tego momentu, a więc przez ponad 3 miesiące, organ nie podejmował żadnych działań zmierzających do załatwienia sprawy. Pełnomocnik skarżącego pismem z dnia [...] września 2016 r. uzupełnił złożony w sprawie wniosek o ustalenie odszkodowania przedkładając stosowną dokumentację, potwierdzającą następstwo prawne po byłych współwłaścicielach nieruchomości. Pomimo tego w sprawie nie podjęto żadnych dalszych czynności, choć wszelkie kwestie formalne zostały już ustalone. Niezrozumiałym zatem jest dalsze uporczywe prowadzenie (tylko formalne, gdyż żadne czynności dowodowe nie zostały podjęte) przez organ postępowania przy równoczesnym braku podjęcia jakichkolwiek dalszych czynności, a przede wszystkim dokonania opisu i oszacowania przedmiotowej nieruchomości [...] i w konsekwencji ustalenia odszkodowania za utraconą nieruchomość. Do dnia sporządzenia skargi, ani skarżący, ani pełnomocnik skarżącego nie otrzymali żadnych dalszych informacji od organu w tym zakresie. Jak przyjęte zostało w doktrynie i judykaturze sądowej, przyczyny "niezależne od organu" mogą być utożsamiane tylko z przeszkodami o charakterze prawnym, a nie faktycznym. Zatem brak ze strony organu zobligowanego do rozpatrzenia sprawy, zgodnie z zasadą "bez zbędnej zwłoki", maksymalnie natomiast w terminie 2 miesięcy, stosownych i prawidłowych czynności kompletujących materiał dowodowy, nie może być kwalifikowany jako niezależna przeszkoda do załatwienia sprawy. W ocenie skarżącego, takie postępowanie organu niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 Kpa. Ponadto podważa ono także wyrażoną w art. 8 Kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa, Zatem wniosek o stwierdzenie bezczynności o charakterze rażącym jest w pełni uzasadniony. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie i o nierozpoznawanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu organ wskazał, że przed Prezydentem [...] prowadzone jest - z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli - postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, zgodnie art. 215 ust. 2 ugn. W sprawie zachodzi konieczność zgromadzenia dokumentów niezbędnych do ustalenia stron postępowania. Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. wystąpiono do Sądu Rejonowego dla [...] o przesłanie uwierzytelnionej kserokopii aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1943 r. Ponadto z dniem [...] grudnia 2016 r. zarządzeniem Prezydenta [...] nr [...], wprowadzona została procedura postępowania w Biurze Spraw Dekretowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ugn. W związku z wprowadzeniem nowej procedury straciło moc zarządzenie Prezydenta [...] z dn. [...] września 2016 r., nr [...] w sprawie wprowadzenia procedury postępowania w Wydziale Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Biura Prawnego w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ugn. Zgodnie z treścią tej procedury w przypadku nabycia spadku na podstawie testamentu własnoręcznego bądź ustnego, sporządzonego po 27 maja 1990 r., należy uzyskać z Sądu odpis postanowienia, a także odpis testamentu. W związku powyższym pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. wystąpiono do Sądu Rejonowego dla [...] o przesłanie odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] stycznia 2000 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po J. D. oraz odpisu testamentu własnoręcznego z dnia [...] marca 1994 r., na podstawie którego spadek po J. D. nabyła w całości córka T. W. z domu D. Ponadto pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. pełnomocnik stron został poinformowany, że z uwagi na powyższe, nie było możliwe załatwienie sprawy we wcześniejszym terminie. Jednocześnie jako datę zakończenia postępowania wskazano dzień [...] maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest częściowo uzasadniona. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w niniejszej sprawie Prezydent [...] pozostaje w bezczynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 1 Ppsa. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że maksymalny termin na załatwienie sprawy jaki przewiduje przepis art. 35 § 3 Kpa (termin dwóch miesięcy) został w niniejszej sprawie przekroczony. Poza sporem jest to, że w aktach administracyjnych znajduje się wniosek M. R. z dnia [...] lutego 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] przy ul. [...] (obecnie ul. [...]), oznaczoną nr hip. [...], który organ otrzymał w dniu [...] lutego 2015 r. Jak wynika z akt sprawy do chwili obecnej wskazany wyżej wniosek nie został rozpoznany poprzez wydanie jakiegokolwiek aktu. Sąd uznał, że istniejąca w sprawie bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Sąd uznał też za bezzasadną skargę w zakresie wniosku o wymierzenie organowi grzywny i żądania przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, o których mowa w przepisie art. 149 § 2 Ppsa. Z akt sprawy wynika bowiem, że Prezydent [...] zareagował na wniosek o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość [...] i prowadzi w tej sprawie postępowanie wyjaśniające. Po otrzymaniu w dniu [...] lutego 2015 r. akt przedmiotowej nieruchomości, organ w piśmie z dnia [...] czerwca 2015 r. skierował do pełnomocnika skarżącego, informację, że przedmiotowa nieruchomość miała [...] współwłaścicieli (skarżący występuje w sprawie jako spadkobierca Z. K.) i zobowiązał go do przedłożenia informacji lub dokumentów (danych adresowych, postanowień spadkowych) odnośnie tych współwłaścicieli lub ich następców prawnych, ponieważ zgodnie z art. 10 Kpa występuje konieczność zapewnienia udziału w postępowaniu wszystkim stronom. W dniu [...] września 2016 r. organ otrzymał pismo pełnomocnika skarżącego z dnia [...] września 2016 r., w którym wnioski o odszkodowanie złożyli także A. R.(drugi spadkobierca Z. K.), T. W. (spadkobierca J. D.) i W. K. (brak udokumentowanego spadkobrania po M. K.). Do pisma zostały przedłożone uwierzytelnione kopie postanowień spadkowych po: J. D. (bez klauzuli prawomocności), Z. R. z d. K. (z klauzulą prawomocności), W. K. (bez klauzuli prawomocności). Do pisma nie został przedłożony dokument stwierdzający nabycie przez wnioskodawców spadku po P. K. W piśmie tym sprecyzowane zostało żądanie ustalenia odszkodowania w zakresie odpowiadającym udziałowi tych byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomość, których sukcesorami są wnioskodawcy. Pismami z dnia [...] stycznia 2017 r. Prezydent [...] wystąpił do: 1) sądu wieczystoksięgowego o przesłanie uwierzytelnionej kopii aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1943 r. N [...]. (aktu nabycia przedmiotowej nieruchomości); 2) sądu spadku o przesłanie odpisu prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po J. D. i odpisu własnoręcznego testamentu tej osoby; 3) pełnomocnika wnioskodawców z informacją, w trybie art. 36 § 1 Kpa, o podjętych czynnościach ze wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy – [...] maja 2017 r. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie ujawnił się fakt uporczywego niepodejmowania czynności przez organ, noszący znamiona celowej, złej woli organu w rozpatrzeniu sprawy o odszkodowanie, w szczególności przypadek bezczynności organu po wniesieniu kolejnej skargi na bezczynność. Istotne jest też to, że wniosek M. R. z dnia [...] lutego 2015 r., jak i wnioski pozostałych osób A. T., T. W. i W. K. z dnia [...] września 2016 r. nie były poparte kompletną dokumentacją w zakresie stwierdzenia praw do spadku po dawnych współwłaścicielach przedmiotowej nieruchomości, w szczególności nie zostały złożone dokumenty spadkowe po M. K. i P. K. Niniejsza sprawa nie jest zatem należycie udokumentowana w jej aspekcie podmiotowym, a trzeba mieć na uwadze to, że organ administracji publicznej nie legitymuje się interesem prawnym w domaganiu się przed sądem spadku stwierdzenia nabycia spadku po dawnych właścicielach przedmiotowej nieruchomości. Wobec tego wnioskodawcy inicjujący postępowanie odszkodowawcze reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika mają swój udział w tak długim trwaniu niniejszego postępowania odszkodowawczego. Wobec tego – zdaniem Sądu – nakładanie dodatkowych sankcji finansowych na organ w niniejszej sprawie było niezasadne. Przy kwalifikacji stanu bezczynności i ocenie zasadności nałożenia na organ wnioskowanych sankcji finansowych nie można było pominąć i tego, że w niniejszej sprawie wniosek o odszkodowanie został złożony stosunkowo niedawno w porównaniu z innymi tego typu sprawami, które rozpatruje Sąd. Poza tym sprawy o odszkodowanie za nieruchomości [...] są sprawami skomplikowanymi, ponieważ ich wyjaśnienie opiera się na ustaleniu przesłanek odnoszących się do okoliczności sprzed wielu lat wstecz, a przez to trudnych do ustalenia. Sąd uznał za właściwe zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania wniosków odszkodowawczych, w terminie 4 miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczenie organowi terminu w powyższym wymiarze jest celowe, z uwagi na stan prowadzonego w sprawie postępowania, zwłaszcza istotne braki dowodowe w zakresie wykazania następstwa prawnego po dawnych właścicielach przedmiotowej nieruchomości. Termin 2 miesięcy wskazany w skardze, w ocenie Sądu, nie byłby terminem realnym, skoro udokumentowanie praw spadkowych, będzie zależało od czasu trwania postępowań przez sądem powszechnym, a na to Prezydent [...] nie ma wpływu. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 i § 1a oraz art. 151 i art. 149 § 2 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 Ppsa orzekł, jak w sentencji. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).