I SAB/Wa 179/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Dorota Apostolidis, sędzia WSA Bożena Marciniak, , po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. G., M. Z., B. S., M. P., A. G., K. M., S. M. i K. M. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do rozpoznania wniosku z [...] grudnia 2013 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] września 1959 r. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżących D. G., M. Z., B. S., M. P., A. G., K. M., S. M. i K. M. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 6 kwietnia 2018 r. D. G., M. Z., B. S., M. P., A. G., K. M., S. M. i K. M. (Skarżący), reprezentowani przez adwokata M. B., wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (Kolegium) w rozpoznaniu wniosku z [...] grudnia 2013 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] września 1959 r. nr [...], orzekającego o odmowie przyznania W. Z. prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w części w jakiej grunt stanowił własność Skarbu Państwa, wnosząc o: 1. stwierdzenie bezczynności Kolegium w zakresie czynności prawem przewidzianych oraz wynikającej z niej przewlekłości przedmiotowego postępowania do którego doszło z naruszeniem prawa; 2. zobowiązanie Kolegium do wydania decyzji administracyjnej kończącej postępowanie w sprawie; 3. zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący wskazali, że wnioskiem z [...] grudnia 2013 r. skierowanym do Ministra Infrastruktury i Rozwoju (Minister) wystąpili o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia w części w jakiej grunt stanowił własność Skarbu Państwa. Pomimo ich wezwań i pism Minister rozpoznawał ich wniosek przez 3 lata, a następnie na podstawie art. 65 § 1 w związku z art. 157 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 poz. 2096), powoływanej dalej jako kpa, pismem z [...] maja 2016 r. przekazał ich wniosek do Kolegium. W uzasadnieniu wskazał, że dawna nieruchomość [...] ozn. nr hip. [...] wchodzi w skład działek o nr [...] i nr [...] z obrębu [...], będących mieniem gminnym na skutek decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] (Wojewoda), a w związku z tym właściwym do rozpoznania przedmiotowego wniosku jest Kolegium. Skarżący wskazali ponadto, że pomimo uwarunkowań określonych w art. 104 § 1 kpa - Kolegium nie wydało decyzji w sprawie, a jedynie pismem z 17 października 2016 r. poinformowano skarżących, że rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z [...] września 1959 r., w części w jakiej stanowi grunt Miasta [...] (Miasto) dokonane zostało w decyzji Kolegium z [...] grudnia 2004 r. nr [...]. W dacie wydawania decyzji Kolegium, część gruntu objętego orzeczeniem z [...] września 1959 r. stanowiła, jako część drogi ul. [...], własność Skarbu Państwa i Kolegium nie było organem właściwym do stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia w tej części. Dopiero na wniosek Miasta z 8 października 2007 r. wydana została decyzja Wojewody stwierdzająca nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Powiat [...] (Powiat) własność gruntu położonego w [...] , zajętego pod drogę publiczną (powiatową) – ul. [...] . Ww. decyzja deklaratoryjna potwierdziła status prawny ul. [...] , jako drogi powiatowej, stanowiącej własność Powiatu, a zatem jednostki samorządu terytorialnego. Reasumując Kolegium wskazało, że wydając swoje rozstrzygnięcie z 2004 r. nie mogło przewidzieć przyszłej zmiany statusu drogi. A zatem biorąc pod uwagę, że obecnie całość gruntu objętego orzeczeniem z [...] września 1959 r. stanowi własność Miasta (rozumianego również jako Miasta na prawach powiatu), natomiast decyzję Kolegium stwierdzającą nieważność tego orzeczenia dekretowego w odniesieniu do gruntu stanowiącego własność Miasta, rozstrzygnięcie Kolegium należy uznać w chwili obecnej za kompletne. Niezgadzając się ze stanowiskiem Kolegium skarżący pismem z 15 listopada 2016 r. wezwali do wydania decyzji administracyjnej w sprawie podnosząc, iż zamknięcie postępowania administracyjnego w indywidualnej sprawie winno przyjąć formę i treść decyzji administracyjnej poddającej się kontroli w sposób przewidziany w kodeksie postępowania administracyjnego i w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przez co w rozumieniu kpa postępowanie w sprawie nie zostało zakończone. Powyższe stanowisko zostało ponowione pismem skarżących z 15 marca 2017 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że Kolegium zakończyło sprawę wniosku z 18 grudnia 2013 r., pismem z 17 października 2016 r. W piśmie tym szczegółowo wyjaśniono, że w chwili obecnej ostateczna decyzja Kolegium z [...] grudnia 2004 r. jest decyzją kompletną, rozstrzygającą w całości żądanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 1959 r., ponieważ całość gruntu objętego wnioskiem stanowi obecnie własność Miasta. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "ppsa", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z §1a powołanego przepisu, Sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga na bezczynność Kolegium w sprawie wniosku skarżących z [...] grudnia 2013 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] września 1959 r., w części w jakiej grunt stanowił własność Skarbu Państwa zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do wydania orzeczenia w zakreślonym w wyroku terminie. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, Kolegium w prowadzonym postępowaniu naruszyło art. 7, 8, 10 i 12 kpa, dopuszczając się tym samym bezczynności w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżących z [...] grudnia 2013 r. W ocenie składu orzekającego rację mają skarżący. Nie można bowiem zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium zaprezentowanym w odpowiedzi na skargę, że wniosek skarżących z [...] grudnia 2013 r. został załatwiony pismem organu z [...] października 2016 r. Zauważyć należy, że pismo to nie zawiera minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania tego pisma jako decyzji administracyjnej. Koniecznym bowiem elementem prawidłowo wydanej decyzji administracyjnej jest rozstrzygnięcie o istocie sprawy. Rozstrzygnięcie powinno zatem zawierać uprawnienie lub obowiązek, wyrażany najczęściej w postaci formuły: przyznaję, ustalam, określam, zezwalam, wymierzam, udzielam, odmawiam, itp. Pismo z [...] października 2016 r. - wbrew twierdzeniom Kolegium - nie zawiera rozstrzygnięcia o istocie sprawy, nie orzeka o uprawnieniach lub obowiązkach strony. Z rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej powinno natomiast wyraźnie wynikać, jakie uprawnienia lub jakie obowiązki zostały nałożone na stronę. Wskazane pismo, nie określa zatem sposobu załatwienia sprawy. Pismo to nie zawiera również uzasadnienia faktycznego i prawnego, a także pouczenia, czy i w jakim trybie służy od niego środek odwoławczy. Oczywiste zatem jest, że przedmiotowe pismo nie stanowi decyzji administracyjnej w rozumieniu przepisów kpa. Innymi słowy nie jest to akt władztwa publicznego rozstrzygający indywidualną sprawę z zakresu administracji publicznej, skierowany do indywidualnie oznaczonego podmiotu. W niniejszym postępowaniu Sąd nie bada ostatecznej decyzji Kolegium z [...] grudnia 2004 r., nie może zatem zająć stanowiska co do tego czy jest ona decyzją kompletną, rozstrzygającą w całości żądanie wniosku o stwierdzenie nieważności. Zauważyć jednak należy, że decyzja Kolegium z [...] grudnia 2004 r. zapadła na skutek wniosku skarżących z [...] grudnia 2003 r. a nie wniosku z [...] grudnia 2013 r., a ostateczna decyzja Kolegium dotyczyła jedynie części dawnej nieruchomości ozn. nr hip. [...] , stanowiącej ówcześnie własność Miasta. Decyzja ta jest ostateczna i prawomocna i decyzji tej nie można wypełnić nową treścią, nie zawartą w merytorycznym rozstrzygnięciu organu, nawet z powołaniem na wyłącznie deklaratoryjny charakter późniejszego wobec tej decyzji rozstrzygnięcia komunalizacyjnego. Nawet jeżeli uznać argumentację organu, to i tak formalnie Kolegium nie rozpoznało w drodze decyzji wniosku z 2013r., od ponad 2 lat tj. od dnia [...] maja 2016 r., kiedy to Minister Infrastruktury i Budownictwa przekazał według właściwości ww wniosek skarżących z [...] grudnia 2013 r. - pozostaje w bezczynności. Ponadto, zdaniem Sądu, przebieg prowadzonego postępowania przez organ daje podstawy do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Rozpoznając sprawę Sąd wziął pod uwagę datę przekazania przez Ministra wniosku skarżących do Kolegium oraz konsekwentne domaganie się przez nich wydania decyzji administracyjnej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a w związku z art. 119 pkt 4 ppsa. orzekł jak pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach postępowania (punkt 3 sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 ppsa zasądzając na rzecz skarżących solidarnie 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, to jest łącznie zasądzając kwotę 580 złotych.