I SAB/Wa 179/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. G. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpoznania skargi postanawia: odrzucić skargę. H. G. (dalej jako "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pismo zatytułowane "Skarga na bezczynność organu/ wniosek o wszczęcie postępowania". W jej treści wskazała na zarzuty kierowane wobec Bezpieczeństwa Wewnętrznego (dalej również jako "Minister"), w związku z którymi złożyła do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów pismo z 21 lutego 2022 r. w którym zwróciła się o pomoc, "zaniechanie inwigilowania" oraz "zakaz stosowania wszelkich kłuć ciała i trzasków" dokonywanych przez służby wobec skarżącej. W odpowiedzi na ww. pismo skarżąca otrzymała jedynie odpowiedź z 15 marca 2022 r., w której potwierdzono dotychczasowe stanowisko służb specjalnych w sprawie jej żądania, jak też skierowano skarżącą na diagnostykę lekarską. Nie przeprowadzono natomiast wnikliwie postępowania wyjaśniającego w ramach służb. Żądanie podjęcia czynności przez ministra we wskazanym wyżej przedmiocie skarżąca ponawiała pismami kierowanymi do Prezesa Rady Ministrów (dalej również jako "organ"), jednak pozostały one bez odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, bowiem dotyczy postępowania skargowego uregulowanego w dziale VIII ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775), powoływanej dalej jako "K.p.a.". Organ wskazał, że pisma skarżącej zostały potraktowane jako skargi, zgodnie z art. 227-240 K.p.a., w szczególności na zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw – zaznaczając jednocześnie, że przedmiotem skargi mogą być również inne okoliczności, z których wynika niezadowolenie z działania lub zaniechania organu. Organ zaznaczył, że Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego podlega bezpośrednio Prezesowi Rady Ministrów. Wskazał jednak również, że organ wyznaczył ministrowi zadania w zakresie nadzoru, kontroli i koordynacji służb specjalnych, a w tym w zakresie również rozpatrywania skarg na działalność służb specjalnych (§ 1 ust. 2 pkt 1 oraz § 2 pkt 10 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 18 listopada 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra – Członka Rady Ministrów M. K. – Koordynatora Służb Specjalnych). Wobec powyższego organ, uznając pisma skarżącej jako skargi powszechne (określone w dziale VIII K.p.a.), załatwił je w postępowaniu właściwym, według regulacji określonych w art. 227-240 K.p.a. Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków unormowane przepisami ww. działu K.p.a., nie mają natomiast formy aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", zatem stronie nie przysługuje względem takiego postępowania skarga na bezczynność do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (pkt 1) lub jeżeli jej wniesienie z innych przyczyn jest niedopuszczalne (pkt 6). Merytoryczne rozpoznanie skargi zawsze poprzedza kontrola jej dopuszczalności. Za dopuszczalną uznaje się skargę, która podlega kognicji sądu administracyjnego. Kognicja sądów administracyjnych określona została natomiast w art. 3 § 2 p.p.s.a. który zawiera szczegółowy katalog spraw objętych właściwością rzeczową sądów administracyjnych. Z treści ww. przepisu wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje, postanowienia i akty w nim wymienione (pkt 1-7) oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, jak również na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651) jak również postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 8-9). Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz.U. z 2023 r. poz. 1136) Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego jest centralnym organem administracji rządowej, działającym przy pomocy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, będącej urzędem administracji rządowej. W ust. 2 tej ustawy wprost zostało ustanowione, że Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego podlega bezpośrednio Prezesowi Rady Ministrów. Prawo składania skarg, m.in. do organów administracji rządowej, zostało zagwarantowane w Konstytucji RP, przy czym w art. 221 § 1-3 K.p.a. znalazło się sprecyzowanie tego konstytucyjnego prawa. Dział VIII K.p.a. zawiera m.in. procedurę postępowania ze skargami (powszechnymi), o których stanowią ostatnio powołane przepisy. W wyniku dokonania kwalifikacji prawnej przedmiotu skargi, Sąd stwierdza że jest nim "bezczynność" organu w zakresie właściwego, w ocenie skarżącej, sposobu załatwienia jej skargi. Wobec powyższego wskazania wymaga, że z art. 237 § 1 K.p.a. wynika, że skarga powszechna wniesiona przez skarżącą powinna być załatwiona przez organ bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie miesiąca. W razie niezałatwienia skargi w terminie określonym w art. 237 § 1 K.p.a. wnoszącej skargę przysługiwało prawo złożenia ponaglenia zgodnie z art. 237 § 4 w zw. z art. 37 K.p.a. Przyznać w tym miejscu należy rację organowi, który wskazał (k. 89 akt sądowych), że jak wynika z art. 237 § 3 K.p.a. zakończenie postępowania w sprawie skargi powszechnej następuje poprzez zawiadomienie skarżącego, a zatem jako takie nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi nie przyjmuje bowiem formy decyzji, postanowienia lub niejurysdykcyjnych aktów (czynności) publicznoprawnych dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Skoro natomiast czynność ta nie jest formą działania organu administracji publicznej, która podlega zaskarżeniu na podstawie art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to również bezczynność w zakresie jej podjęcia nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 8-9 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 241/09; z 1 czerwca 2010 r. sygn. akt I OW 30/10; z 14 października 2010 r. sygn. akt II OSK 2019/10; https://cbois.nsa.gov.pl). Przy ocenie przedmiotowego stanu faktycznego warto również wskazać, choć ma to marginalne znaczenie dla jego oceny, że zawiadomienie o odmownym załatwieniu skargi powinno zawierać pouczenie o treści art. 239 § 1 K.p.a. Pouczenie o treści tego przepisu zostało zawarte w piśmie organu z 15 marca 2023 r., będącego odpowiedzią na pismo skarżącej z 21 lutego 2022 r. (k. 33 akt administracyjnych). Zatem wraz z otrzymaniem tego pisma skarżąca została pouczona, w jakim trybie rozpoznawane będą kolejne pisma przez nią wnoszone, będące w istocie ponowieniem pierwotnego żądania określonego w piśmie z 21 lutego 2022 r. W niniejszej sprawie, dotyczącej rozpatrzenia skargi z 21 lutego 2022 r., Prezes Rady Ministrów nie był obowiązany do wydania żadnego z aktów, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a., podlegających kontroli sądu administracyjnego. Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 orzekł jak w sentencji postanowienia.