I SAB/Wa 18/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant referendarz sądowy Lucyna Picho po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi J. B. na bezczynność Ministra Skarbu Państwa w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. zobowiązuje Ministra Skarbu Państwa do wydania, w terminie 30 (trzydziestu) dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, decyzji w przedmiocie odwołania J. B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 roku, nr [...]; 2. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz J. B. kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. B. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o zobowiązanie Ministra Skarbu Państwa do merytorycznego zakończenia sprawy nr [...] w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku. Skarżący podał, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. Minister Skarbu Państwa zawiadomił, że sprawa zostanie rozpatrzona do 30 kwietnia 2007 r. Swoją bezczynnością organ rażąco naruszył art. 35-38 k.p.a. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. termin załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym wynosi jeden miesiąc od otrzymania odwołania. Uchybienie temu terminowi stwarza dla organu obowiązek zawiadomienia strony o tym fakcie z podaniem przyczyny opóźnienia oraz wyznaczeniem nowego terminu. Artykuł 36 k.p.a. nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i niczym nieograniczonej swobody. Przepis ten nie może być interpretowany w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego. Zasada szybkości postępowania wynika z art. 12 k.p.a., który nakazuje aby organy działały szybko a sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień były załatwiane niezwłocznie. Z postanowienia Ministra Skarbu Państwa wynika, że główną przyczyną zwłoki w rozpoznaniu sprawy jest duża liczba odwołań. Jest to okoliczność leżąca po stronie organu, na którym ciąży obowiązek takiej organizacji pracy, aby postępowanie przebiegało szybko i sprawnie. Wyznaczenie po upływie przeszło 180 dni przez Ministra Skarbu Państwa terminu rozpoznania sprawy na dzień 30 kwietnia 2007 r. nie tylko narusza zasadę zawartą w art. 12 k.p.a., ale jest przykładem rażącego lekceważenia praw obywateli. Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na jej niedopuszczalność z powodu niedopełnienia przez skarżącego wymogu uprzedniego wezwania na piśmie do usunięcia rażącego naruszenia prawa albo o jej oddalenie w przypadku nieuwzględnienia wniosku o odrzucenie skargi. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Niezachowanie tych terminów powoduje m.in. skutki przewidziane w art. 36 k.p.a. Minister Skarbu Państwa [...] stycznia 2007 r. wydał postanowienie, w którym zawiadomił stronę nie tylko o zwłoce w rozpoznaniu sprawy i jej przyczynach, ale również wyznaczył nowy, a zarazem najkrótszy realny termin do jej załatwienia określając dzień 30 kwietnia 2007 r. jako datę końcową załatwienia sprawy. Tym samym Minister podjął wszelkie możliwe kroki przewidziane prawem w tego rodzaju sytuacjach. Skarżący wydaje się nie dostrzegać jednak, że Minister będąc świadomy realnych możliwości załatwienia sprawy wyznaczył termin kierując się wyrażoną w kodeksie postępowania administracyjnego zasadą szybkości oraz wnikliwości postępowania. Stopień komplikacji spraw z zakresu prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej pod względem faktycznym i prawnym, w połączeniu z koniecznością szczególnie starannego postępowania w tych sprawach z uwagi na grożące Skarbowi Państwa straty majątkowe w znacznym rozmiarze powodują, że w konsekwencji terminy ustanowione w Kodeksie postępowania administracyjnego nie zawsze mogą zostać utrzymane bez istotnego uszczerbku dla interesów Skarbu Państwa. Niezależnie od tego należy wskazać, że na tym etapie postępowania Minister Skarbu Państwa wykonał ciążący na nim obowiązek, o którym mowa w art. 36 § 1 k.p.a., bowiem zawiadomił stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. i podał przyczyny zwłoki oraz wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Należy wskazać też na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 1999 r. sygn. I SAB 60/99 (OSP 2000/6/87), zgodnie z którym organ pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W świetle okoliczności przedmiotowej sprawy zarzucanie Ministrowi Skarbu Państwa bezczynności w toku postępowania nie znajduje żadnego uzasadnienia i wobec tego skarga powinna być oddalona. W razie niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. W niniejszej sprawie nie minął jeszcze termin, o którym mowa w art. 36 k.p.a., a sprawa pozostaje w toku, w związku z tym wskazany środek zaskarżenia stronie nie przysługuje. Zgodnie z art. 52 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w oryginale powołano k.p.a.) skarżący był zobowiązany do wezwania Ministra Skarbu Państwa do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z tym przepisem w sytuacji, gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Z uwagi na niedopełnienie powyższego obowiązku przez skarżącego wniesiona skarga powinna zostać odrzucona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Przede wszystkim należy wskazać, że wbrew temu, co twierdzi Minister w odpowiedzi na skargę, powstanie bezczynności nie zależy od zrealizowania czy też niezrealizowania obowiązków sygnalizacyjnych, jakie ciążą na organie prowadzącym postępowanie, zgodnie z art. 36 k.p.a., ani też jakichkolwiek innych obowiązków procesowych ciążących na organie administracyjnym. Jeżeli organ nie realizuje tych obowiązków, to tym bardziej wykracza poza wyznaczony termin załatwienia sprawy i tym bardziej wykroczenie to następuje z jego winy. Uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy trzeba przyjąć, że aczkolwiek w niniejszej sprawie wydane zostało postanowienie z [...] stycznia 2007 r. o wyznaczeniu terminu załatwienia sprawy, to przyjęty w nim termin prawie 4 miesięcy nie mieści się w granicach określonych dla rozpoznania odwołania (art. 36 § 3 k.p.a.). Z akt sprawy wynika, że odwołanie J. B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. wpłynęło do Ministra Skarbu Państwa w dniu 11 lipca 2006 r. Dopiero po upływie prawie sześciu miesięcy organ odwoławczy podjął czynności, o jakich mowa w art. 36 § 1 k.p.a. Wyznaczenie terminu rozpoznania odwołania z naruszeniem zasady szybkości postępowania i terminu z art. 36 § 1 k.p.a. powoduje, że skutki postanowienia z [...] stycznia 2007 r. jakie w tym przypadku przyjął organ w odpowiedzi na skargę nie mogą być zaakceptowane. Wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy nie może być usprawiedliwione przyczynami wskazanymi przez organ, tj. dużą liczbą spraw do załatwienia. Zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. tylko sprawa szczególnie skomplikowana może załatwiona w terminie dwóch miesięcy i to przez organ pierwszej instancji. Reguła ta nie ma zastosowania w postępowaniu odwoławczym, zatem skuteczne prawnie byłoby wyznaczenie nowego terminu rozpoznania odwołania w granicach jednego miesiąca. Sąd nie podziela poglądu przedstawione w powołanym przez Ministra wyroku NSA z dnia 20 lipca 1999 r. sygn. I SAB 60/99. Jest to pogląd odosobniony i spotkał się z krytyką w literaturze (np. glosa J. Zimmermanna). Nie znajduje również uzasadnienia stanowisko Ministra Skarbu Państwa, według którego skarga na bezczynność powinna być poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. W sprawach ze skargi na bezczynność przepis art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie ma zastosowania. Powołany przepis wyraźnie odsyła do art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy, który z kolei mówi o innych niż określone w pkt 1 - 3 aktach lub czynnościach z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Bezczynności organu nie można uznać za akt lub czynność w rozumieniu przepisu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy, a ponadto skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 ustawy. Wobec powyższego skarga na bezczynność nie musiała być poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa ani zażaleniem, o jakim mowa w art. 37 § 1 k.p.a. Wobec powyższego Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 149 i 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.