I SAB/Wa 18/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska WSA Mirosław Gdesz Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania dotyczącego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], parceli [...] "[...]", w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. odrzuca skargę w odniesieniu do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...], parceli [...] "[...]"; 3. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. w odniesieniu do ustalenia odszkodowania za nieruchomość opisaną w punkcie pierwszym miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego J. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SAB/Wa 18/13 UZASADNIENIE Pismem z dnia 13 grudnia 2012 r. J. S. reprezentowany przez adwokata P. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] "[...] nr [...] lit. [...] dz. [...]" i [...], hip. "[...] nr [...] lit. [...] dz. [...] ". Jak wynika z akt administracyjnych sprawy wnioskiem z dnia [...] maja 1996 r. I. S. poprzedniczka prawna skarżącego J. S. wystąpiła do Kierownika Urzędu Rejonowego w W. o przyznanie odszkodowania za przedmiotowe nieruchomości, które to na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), przeszły na własność Skarbu Państwa. Do 1999 r. była prowadzona korespondencja z I. S. lub jej pełnomocnikiem. Od połowy 1999 r. do dnia śmierci I. S. tj. [...] lipca 2003 r. wnioskodawczyni nie otrzymała żadnej informacji dotyczącej dalszego biegu postępowania o odszkodowanie za w/w nieruchomości. Następnie pismem z dnia 30 sierpnia 2009 r. następca prawny I. S. jej syn J. S. zwrócił się do Prezydent miasta W. o udzielenie informacji o aktualnym stanie sprawy dotyczącej odszkodowania za działki położone w W. przy ul. [...] i [...]. Pismo to pozostało jednak bez odpowiedzi. Wobec powyższego J. S. pismem z dnia 23 pażdziernika 2009 r. ponownie zwrócił się do Prezydenta miasta W. jak w piśmie z dnia 30 sierpnia 2009 r. Pismem z dnia 16 listopada 2009 r. Prezydent miasta W. poinformował J. S., iż postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomości położone w W. przy ul. [...] i [...] jest na etapie gromadzenia dokumentów niezbędnych do wydania decyzji w przedmiocie złożonego wniosku. Jednocześnie organ poinformował, iż nie było możliwe zakończenie postępowania w terminie wyznaczonym w art. 35 § 3 k.p.a. i na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. zawiadomił, iż decyzja w sprawie zostanie wydana do dnia 30 kwietnia 2010 r. Następnie organ pismem z dnia 29 kwietnia 2010 r. poinformował skarżącego, iż zgromadzona dotychczas dokumentacja nie daje podstaw do stwierdzenia, czy działki za które wnioskodawca domaga się odszkodowania spełniają przesłanki wynikające z art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ jednocześnie poinformował, iż wystąpił do stosownych urzędów o niezbędne dokumenty i wyznaczył nowy termin na załatwienia sprawy tj. do dnia 30 września 2010 r. Kolejnym pismem z dnia 29 listopada 2010 r. organ poinformował, iż decyzja w sprawie zostanie wydana w przewidywalnym terminie do dnia 30 kwietnia 2011 r. W dniu 23 maja 2011 r. skarżący złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. za pośrednictwem Prezydenta miasta W. zażalenie na niezałatwienie sprawy na skutek wniosku jego poprzedniczki prawnej I. S. z dnia [...] maja 1996 r. W dniu 25 maja 2011 r. organ kolejny raz poinformował skarżącego, iż gromadzi dokumenty niezbędne do wydania decyzji w sprawie i wyznaczył nowy termin wydania decyzji w przedmiotowej sprawie tj. do dnia 30 września 2011 r. Pismem z dnia 8 czerwca 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przekazało Wojewodzie [...] w/w zażalenie według właściwości. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. uznał zażalenie za uzasadnione, uznając, iż wystąpiła zarówno bezczynność organu jak i przewlekłość w prowadzeniu postępowania, stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, wyznaczył dodatkowy termin na załatwienie sprawy do dnia 30 września 2011 r. i zażądał wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2011 r. Prezydenta miasta W. wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul.[...]. Pismem z dnia 10 listopada 2011 r. skarżący złożył do Prezydenta miasta W. wniosek o przyspieszenie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w odniesieniu do nieruchomości [...] przy ul. [...]. Od decyzji Prezydenta miasta W. odmawiającej przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] skarżący złożył do Wojewody [...] odwołanie. Na skutek wniesionego odwołania Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W dniu 26 stycznia 2012 r. J. S. złożył ponownie do Wojewody M. zażalenie na niezałatwienie sprawy na skutek wniosku strony z dnia [...] maja 1996 r. o przyznanie odszkodowania, jednakże w odniesieniu tylko do nieruchomości położonej w W., przy ul.[...]. Pismem z dnia 1 marca 2012 r. Prezydenta miasta W. poinformował wnioskodawcę, iż decyzja w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] przy ul. [...] zostanie wydana do dnia 30 czerwca 2012 r. Wobec nie rozpatrzenia wniosku dotyczącego nieruchomości przy ul. [...] do dnia 30 czerwca 2012 r. wnioskodawca pismem z dnia 31 sierpnia 2012 r. złożył pismo ponaglające. W odpowiedzi na to pismo Prezydenta miasta W. pismem z dnia 14 stycznia 2013 r. poinformował wnioskodawcę, iż decyzje w sprawie odszkodowania za nieruchomości położone w W. przy ul. [...] i [...] zostaną wydane do dnia 31 marca 2013 r. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na bezczynność Prezydenta miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie wniósł o : - zobowiązanie Prezydenta miasta W. do wydania odpowiednich aktów administracyjnych w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi; - zobowiązanie Prezydenta miasta W. do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie; - zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomości położone w W. przy ul. [...] i przy ul. [...], toczy się już ponad 16 lat. Pomimo tego i mimo wyznaczenia przez Wojewodę [...] terminu rozpoznania sprawy, organ nie wydał decyzji w całości rozpatrującej wniosek poprzedniczki prawnej skarżącego I. S. z dnia [...] maja 1996 r. dotyczącego dwóch nieruchomości [...]. Została wydana jedynie decyzja Prezydenta miasta W. z dnia [...] października 2011 r., dotycząca tylko jednej nieruchomości [...] za którą skarżący domaga się odszkodowania tj. przy ul.[...] . Mimo jej uchylenia przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. i przekazania do ponownego rozpoznania - nie została ona do tej pory rozpoznana, a organ nie udzielał skarżącemu jakichkolwiek informacji na jakim etapie jest sprawa. Nigdy natomiast nie została wydana decyzja dotycząca odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], pomimo zobowiązania Prezydenta miasta W. przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. , Wobec powyższego skarżący zarzucił w skardze naruszenia art. 35 § 1 i 3 k.p.a., które określają maksymalny termin załatwienia sprawy, a także zasadę zaufania do organów administracji zawartą w art. 8 k.p.a. oraz zasadę szybkości postępowania zawartą w art. 12 § 1 k.p.a. Natomiast na podstawie art. 38 k.p.a. wniósł o ukaranie pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, wskazując, iż Prezydenta miasta W. wydał decyzję z dnia [...] pażdziernika 2011 r., którą to odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. Prezydenta miasta W. w W. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie na skutek czego Wojewoda [...] uchylił w/w decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W odniesieniu do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] organ wskazał, iż jego bezczynność wynikła ze względu na złożony charakter postępowania oraz dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie wyznaczony, w art. 35 § 3 k.p.a. Jednocześnie organ jako datę zakończenia postępowania wskazał dzień 31 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Odnosząc się w pierwszej kolejności do odrzucenia skargi w odniesieniu do wniosku dotyczącego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] wskazać należy, iż z zgodnie z treścią art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "P.p.s.a.") skargę do sądu administracyjnego wnosi się po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przepis art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej "k.p.a.") stanowi z kolei, że na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Na gruncie niniejszej sprawy stwierdzić należy, iż z treści skargi z dnia 13 grudnia 2012 r. jak również z nadesłanych do Sądu akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący, przed wniesieniem skargi do Sądu, wystąpił – w trybie art. 37 § 1 k.p.a. do organu wyższego stopnia z zażaleniem z dnia [...] stycznia 2012 r. na niezałatwienie przez Prezydenta miasta W. sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jednakże zażalenie to dotyczyło tylko nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. W niniejszej sprawie wskazać należy, iż zdaniem Sądu zażalenie dotyczące wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. Prezydenta miasta W. nie zostało złożone, bowiem jak już wcześniej wspomniano z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż zażalenie to dotyczyło tylko nieruchomości [...] przy ul. [...]. Zdaniem Sądu uprzednio złożone zażalenie z dnia [...] maja 2011 r. nie wyczerpało toku instancji w odniesieniu do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] w obecnym stanie sprawy. Wprawdzie dotyczyło ono dwóch nieruchomości tj. przy ul. [...] i [...], jednakże po jego wniesieniu sprawa została rozpoznana decyzją [...] nr [...] z dnia [...] pażdziernika 2011 r., którą to odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...]. Nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy, iż wydana decyzja była negatywna dla skarżącego, ani też to, że skarżący od powyższej decyzji złożył odwołanie na skutek którego Wojewoda [...] decyzją nr [...] r. z dnia [...] stycznia 2012 r. uchylił w/w decyzję Prezydenta miasta W. i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania. Wydanie decyzji przerwało stan bezczynności w odniesieniu do tej nieruchomości, a po jej uchyleniu zażalenie w trybie art. 37 § 1 k.p.a. nie zostało już wniesione. Z uwagi na to, że skarga w części dotyczącej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z pominięciem administracyjnego toku instancji jest ona niedopuszczalna. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., skargę w tej części należało odrzucić. Natomiast skargę w części dotyczącej nie rozpatrzenia przez organ w terminie wniosku o odszkodowania odnośnie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Wskazać należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, bowiem jak wynika z akt administracyjnych, Prezydenta miasta W. od dnia [...] maja 1996 r., kiedy wpłynął do organu wniosek poprzedniczki prawnej skarżącego I. S. z dnia [...]maja 1996 r., do dnia wyrokowania nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Od momentu złożenia ww. wniosku minęło więc 16 lat. Zważyć przy tym należy, że jak wynika z akt sprawy pierwsze czynności zmierzające do zgromadzenia materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji w przedmiocie odszkodowania, organ podjął dopiero po złożeniu pisma z dnia [...] sierpnia 2009 r. przez J. S. będącego następcą prawnym wnioskodawczyni I. S. Postępowanie przed złożeniem tego pisma ograniczało się jedynie do prowadzenia korespondencji z I. S. lub jej pełnomocnikiem, jednakże nie dostawała ona informacji dotyczącej dalszego biegu postępowania o odszkodowanie. Argument organu, iż postępowanie administracyjne o przyznanie odszkodowania za nieruchomośc położoną w W. przy ul. [...] trwa już ponad 16 lat z uwagi na złożony charakter postępowania oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań należy uznać za lakoniczny i pozbawiony jakiegokolwiek uzasadnienia. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] uznać należało za uzasadniony. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu organ uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym, a także w sposób rażący naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność ma charakter rażącego naruszenia prawa. Organ nie wykazał bowiem, aby od dnia złożenia wniosku o odszkodowanie podejmował czynności zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia niezbędnej dokumentacji, a tym bardziej do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek, czym rażąco naruszył przepis art. 35 kpa. Nie dochował również obowiązku zawiadamiania stron o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie załatwienia sprawy, czym z kolei rażąco naruszył przepis art. 36 kpa Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a i art. 149 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.