I SAB/Wa 181/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Gabriela Nowak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. R., M. R., D. R., T. W., M. G., J. T., M. S., J. H., C. B., B. B. i J. R. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie własności czasowej do gruntu 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 7 września 2010 r. dotyczącego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], dla której prowadzona jest aktualnie księga wieczysta KW [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz T. R., M. R., D. R., T. W., M. G., J. T., M. S., J. H., C. B., B. B. i J. R. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. T. R., M. R., D. R., T. W., M. G., J. T., M. S., J. H., C. B., B. B. i J. R. - działając przez pełnomocnika radcę prawnego M. A. - pismem z dnia 26 października 2016 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie własności czasowej do gruntu położonego w [...] przy ul. [...]. Skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji kończącej postępowanie w terminie 1 miesiąca od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że złożony 28 grudnia 1948 r. wniosek o przyznanie własności czasowej podtrzymany został przez spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości w dniu 8 września 2010 r. Przedmiotowy wniosek do dnia złożenia skargi nie został rozpoznany. Organ nie powiadomił też stron o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy i nie wskazał terminu jej zakończenia. Skarżący podkreślili, że od złożenia wniosku upłynęło blisko 70 lat i zaistniała bezczynność ma charakter rażący. W sprawie nie zaistniały żadne przeszkody formalne do rozpoznania wniosku. Skarżący wskazali ponadto, że w dniu 8 września 2016 r. zostało złożone zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Skarga jest więc uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że pismem z dnia 30 stycznia 2017 r. pełnomocnik stron został wezwany do sprecyzowania wniosku z dnia 8 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. Organ nie wywiązał się bowiem z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wskazuje, że wnioskiem z dnia 7 września 2010 r. (data wpływu do Urzędu [...] – 8 września 2010 r.) skarżący wystąpili o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], dla której prowadzona jest aktualnie księga wieczysta KW [...], wskazując, że wniosek w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. nr 50, poz. 279) złożony został przez dawnych właścicieli nieruchomości 28 grudnia 1948 r. Po wpłynięciu powyższego wniosku organ podjął działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Pismami z dnia 15 listopada 2010 r. zwrócono się do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o przesłanie niezbędnych informacji i dokumentów. Po uzyskaniu odpowiedzi na powyższe pisma kolejne działania w sprawie podjęte zostały w maju i czerwcu 2011 r. (pisma skierowane m.in. do [...] Urzędu Wojewódzkiego, do Archiwum Urzędu [...] oraz do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...]). Jak wynika z akt sprawy po uzyskaniu stosownych odpowiedzi, co miało miejsce w lipcu 2011 r., kolejne czynności w sprawie zmierzające do jej wyjaśnienia i rozpoznania podjęte zostały dopiero w styczniu 2017 r., po złożeniu przez skarżących skargi na bezczynność Prezydenta do WSA w Warszawie. Pismem z dnia 30 stycznia 2017 r. wezwano pełnomocnika skarżących do sprecyzowania wniosku z dnia 7 września 2010 r. Istotne jest przy tym, że Prezydent [...] nie dochował terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2016 r., mocą którego uznano zażalenie skarżących za uzasadnione i wyznaczono dodatkowy termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia, tj. od dnia 2 stycznia 2017 r. Do dnia rozpoznania skargi na bezczynność stosowna decyzja nie została wydana. Organ nie informował też stron o przyczynach niemożności załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa oraz o przewidywanym terminie jej zakończenia. Oczywiste zatem jest, że Prezydent [...] w prowadzonym postępowaniu uchybił powołanym wyżej przepisom kpa. Jak wskazano czynności mające na celu załatwienie sprawy i wydanie stosownego rozstrzygnięcia podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu. Skarga na bezczynność jest więc uzasadniona. Wobec podejmowania przez Prezydenta [...] jedynie nielicznych czynności mających na celu zakończenie sprawy i podejmowania ich ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w kpa, a także z uwagi na fakt, że postępowanie toczy się już od wielu lat, Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Sąd uznał jednocześnie, że wskazany w skardze miesięczny termin na załatwienie sprawy byłby zbyt krótki, zwłaszcza z uwagi na charakter sprawy i stopień jej skomplikowania. W ocenie Sądu zasadnym jest zobowiązanie organu do rozpoznania sprawy w terminie trzech miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 1a orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).