I SAB/Wa 182/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Sobielarska sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. C. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie zwrotu nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. nr [...] – w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego A. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. C. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. Nr [...]. Skarga została wniesiona w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych; Wnioskiem z [...] grudnia 1988 r. A. C. zwrócił się do Urzędu Dzielnicy [...] o przywrócenie własności budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] w [...] lub wypłacenie odszkodowania. Pismem z [...] września 2013 r. A. C. zwrócił się do Prezydenta [...] z prośbą o informację o stanie prawnym nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...]. Pismem z [...] września 2013 r. Biuro Gospodarki Nieruchomościami przekazało wniosek A. C. Wydziałowi Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych. Pismem z [...] marca 2014 r. Prezydent [...] wezwał A. C. do sprecyzowania czy wniosek z [...] grudnia 1988 r. dotyczy zwrotu nieruchomości w trybie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami czy wypłaty odszkodowania w trybie art. 215 ww. ustawy. Pismem z [...] sierpnia 2014 r. A. C. poinformował organ, iż wniosek z [...] grudnia 1988 r. dotyczy zwrotu przedmiotowej nieruchomości, a w przypadku braku możliwości zwrotu wypłacenia odszkodowania. Pismem z [...] września 2014 r. Prezydent [...] zwrócił się do Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o przesłanie aktualnej informacji z rejestru gruntów wraz z odbitką mapy sytuacyjnej z granicami hipotecznymi nieruchomości oraz wypisu z kartoteki budynkowej budynku położonego na nieruchomości. Pismem z [...] września 2014 r. organ zwrócił się do Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami o nadesłanie informacji dotyczących, między innymi, daty budowy budynku przy ul. [...], jego przejęcia w administrację przez ZGN oraz ilości lokali i izb mieszkalnych obecnie i w 1945 roku. Pismem z [...] listopada 2014 r. Prezydent [...] wezwał strony, pod rygorem zawieszenia postępowania, do nadesłania adresów do doręczeń spadkobierców oraz stosownych postanowień sądu o stwierdzeniu nabycia praw do spadku bądź notarialnych aktów poświadczenia dziedziczenia Z. i S. W. Pismem z [...] grudnia 2015 r. A. C. złożył do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z [...] grudnia 2015 r., nr [...], Prezydent [...] zawiesił z urzędu przedmiotowe postępowanie do czasu przedłożenia przez strony prawomocnego postanowienia sądu powszechnego o stwierdzeniu praw do spadku po zmarłych S. i Z. W. oraz zobowiązał strony do wystąpienia do właściwego sądu powszechnego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia praw do spadku po zmarłych S. i Z. W. w terminie 6 miesięcy od daty otrzymania postanowienia. Postanowieniem z [...] czerwca 2016 r., nr [...], Wojewoda [...] uznał zażalenie A. C. za zasadne i wyznaczył organowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 2 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Pismem z [...] listopada 2016 r. A. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości położonej w [...] przy ul.[...], hip. Nr [...]. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o umorzenie postępowania wskazując, iż postanowieniem z [...] grudnia 2015 r. postępowanie w sprawie zostało zawieszone do czasu przedłożenia przez strony prawomocnego postanowienia sądu powszechnego o stwierdzeniu praw do spadku po zmarłych S. i Z. W. Organ podniósł, iż przedmiotowe postanowienie spadkowe nie zostało przedłożone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi, uznać należy, że jest ona zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 p.p.s.a. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ppsa). Instytucja skargi na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie i, pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok NSA z 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Skarga na bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy uznać trzeba, iż w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku o zwrot nieruchomości przy ul. [...] w [...]. Dla oceny tej nie ma znaczenia okoliczność, iż postępowanie w sprawie zostało zawieszone postanowieniem Prezydenta [...] z [...] grudnia 2015 r. Wprawdzie, zgodnie z art. 103 kpa, zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie, jednak nie oznacza to zwolnienia organu z podejmowania jakichkolwiek działań. Organ ma w szczególności obowiązek monitorowania, czy w sprawie nie wystąpiły przesłanki do podjęcia zawieszonego postępowania. Ma również obowiązek reagowania na żądania i wnioski stron chociażby z uwagi na konieczność zbadania, czy zaistniały przesłanki uzasadniające podjęcie zawieszonego postępowania (art. 97 § 2 kpa). Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż organ uchybił wskazanym wyżej obowiązkom. Z akt sprawy wynika, iż pismem z [...] stycznia 2018 r. skarżący poinformował Prezydenta [...], że [...] listopada 2017 r. w Sądzie Rejonowym w M. na jego wniosek, przy udziale przedstawicieli Skarbu Państwa i Prezydenta [...], odbyło się posiedzenie sądu stwierdzające nabycie spadku po Z. W. przez Skarb Państwa. Wobec powyższego, skarżący podniósł, iż prawomocnymi postanowieniami sądów nieruchomość przy ul. [...] należy w udziale [...] % do niego i córki A. G. oraz w udziale [...] % do Skarbu Państwa. Powyższe pismo skarżącego pozostało bez jakiejkolwiek reakcji organu, choć jak już wskazano powyżej, organ ma obowiązek monitorować, czy w sprawie nie wystąpiły przesłanki do podjęcia zawieszonego postępowania, a także reagować na żądania i wnioski stron chociażby z uwagi na konieczność zbadania, czy zaistniały przesłanki uzasadniające podjęcie zawieszonego postępowania (art. 97 § 2 kpa). Ponadto, jeśli organ ma wątpliwości co do charakteru pisma strony, wówczas powinien wezwać stronę do jego sprecyzowania bądź uzupełnienia (art. 64 § 2 kpa). W ocenie Sądu, brak jakiejkolwiek reakcji organu na pismo strony informujące o ustaniu przeszkody do zawieszenia postępowania stanowi naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, a w szczególności zasady praworządności (art. 7 kpa) i zasady informacji (art. 9 kpa). Wobec powyższego, zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego należało uznać za uzasadniony, co skutkowało wyznaczeniem trzymiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (vide: wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka, w ocenie Sądu, zaistniała w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika, iż po zwróceniu się przez skarżącego pismem z [...] września 2013 r. o informację o stanie prawnym przedmiotowej nieruchomości Prezydent [...] pismem z [...] marca 2014 r. (po sześciu miesiącach) wystosował do wnioskodawcy wezwanie do sprecyzowania wniosku z [...] grudnia 1988 r. Po otrzymaniu w dniu [...] sierpnia 2014 r. pisma skarżącego w przedmiocie sprecyzowania wniosku organ pismem z [...] listopada 2014 r. (po blisko trzech miesiącach) wezwał strony do nadesłania, w terminie 14 dni, adresów do doręczeń spadkobierców oraz stosownych postanowień spadkowych, pod rygorem zawieszenia postępowania. Następną czynność w sprawie organ podjął dopiero po roku wydając w dniu [...] grudnia 2015 r. postanowienie o zawieszeniu postępowania. Z opisanych okoliczności stanu faktycznego wynika, że organ nie działał w przedmiotowej sprawie systematycznie, a czynności zmierzające do załatwienia sprawy mógł niewątpliwie podejmować w czasie znacznie krótszym. Tymczasem obowiązek stania na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania administracyjnego w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających gromadzenia dokumentów. Przy ocenie charakteru bezczynności organu zaistniałej w niniejszej sprawie Sąd wziął również pod uwagę opisaną wyżej okoliczność, iż organ nie zareagował na pismo skarżącego z [...] stycznia 2018 r. informujące o ustaniu przeszkody do zawieszenia postępowania. Wskazać też trzeba, iż brak możliwości zakończenia postępowania, pomimo starań organu, które muszą znajdować odzwierciedlenie w aktach sprawy, powinien zostać zakomunikowany stronie niezwłocznie po upływie terminów ustawowych (art. 36 kpa). W niniejszej sprawie organ powyższego obowiązku nie dopełnił. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.