I SAB/Wa 184/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. G. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku o wszczęcie postępowania wyjaśniającego postanawia: odrzucić skargę. R. G. (dalej jako "skarżący") pismem z 31 maja 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z 27 czerwca 2023 r. o wszczęcie postępowania wyjaśniającego dotyczącego zaewidencjonowania na koncie skarżącego, jako ubezpieczonego, należnych, a nieodprowadzonych przez poprzedniego pracodawcę, składek na ubezpieczenie społeczne od 1 listopada 2010 r. do 30 listopada 2011 r. W uzasadnieniu skargi wskazał, że mimo złożenia wniosku o wszczęcie postępowania wyjaśniającego w dniu 27 czerwca 2023 r., a następnie ponaglenia w dniu 2 maja 2024 r., do dnia wniesienia skargi nie zostało wydane orzeczenie w tej sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie i wyjaśnił, że wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie zgłoszenia skarżącego do ubezpieczeń społecznych z tytułu umowy o pracę przez pracodawcę skarżącego, jak i podstawy wymiaru składek z tego tytułu, zawiadamiając o tym skarżącego pismem z 28 września 2023 r. Postanowieniem z 17 października 2023 r. organ zawiesił postępowanie w sprawie. Mimo tego skarżący składa w sprawie kolejne pisma i wnioski, jak też skargi do Sądu. I tak, w związku ze wszczętym w dniu 28 września 2023 r. postępowaniem, skarżący wniósł już skargę z 18 grudnia 2023 r. na bezczynność organu, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił postanowieniem z 13 marca 2024 r. sygn. akt I SAB/Wa 11/24, jak i skargi na przewlekłe prowadzenie tego postępowania z 6 i 11 kwietnia 2024 r. odrzucone postanowieniami z 24 czerwca 2024 r. sygn. akt I SAB/Wa 136/24 i I SAB/Wa 137/24. Organ podkreślił również, że zgodnie z art. 4778 i art. 4779 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 1550 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.c.", oraz art. 83 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 497), powoływanej dalej jako "u.s.u.s.", odwołania od decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, jak i odwołania w razie niewydania decyzji w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia, przysługują do sądu powszechnego – sądu okręgowego lub sądu rejonowego, orzekających w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W piśmie z 7 września 2024 r. skarżący podtrzymał swoją skargę i wniósł o przekazanie sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, odnosząc się do zwartego w piśmie z 7 września 2024 r. wniosku o przekazanie sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, że zgodnie z art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Skoro zatem w niniejszej sprawie organem, którego bezczynność jest przedmiotem zaskarżenia jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który ma siedzibę w Warszawie (a sprawa nie dotyczy kwestii, o których mowa w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U. z 2024 r. poz. 777)), to właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Przechodząc do rozpoznania skargi zauważyć trzeba, że obowiązkiem Sądu, do którego wpłynęła skarga, jest w pierwszej kolejności zbadanie jej dopuszczalności. Badanie to polega w szczególności na ustaleniu, czy sprawa przedstawiona pod rozstrzygnięcie Sądu mieści się w zakresie jego właściwości. Zgodnie z art. 3 § 2, § 2a i § 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; a także w sprawach, w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność, w której według skarżącego pozostaje Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych poprzez nierozpoznanie jego wniosku z 27 czerwca 2023 r. o wszczęcie postępowania wyjaśniającego dotyczącego zaewidencjonowania na koncie skarżącego, jako ubezpieczonego, należnych, a nieodprowadzonych przez poprzedniego pracodawcę, składek na ubezpieczenie społeczne od 1 listopada 2010 r. do 30 listopada 2011 r. Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, od których przysługuje odwołanie do sądu powszechnego określa natomiast art. 83 u.s.u.s. W myśl art. 83 ust. 1 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; ustalania płatnika składek; przebiegu ubezpieczeń; ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2 u.s.u.s.). Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (art. 83 ust. 3 u.s.u.s.). Zgodnie natomiast z art. 4778 § 1 K.p.c. sprawy odwołań od rozstrzygnięć organów rentowych z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do właściwości sądów okręgowych, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych do właściwości sądów rejonowych, o których mowa w § 2 tego artykułu. Z przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że w sprawach określonych w art. 83 u.s.u.s. nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, lecz odwołanie do sądu powszechnego. Wyjątkowo jedynie na mocy art. 83 ust. 4 u.s.u.s. odwołanie do sądu powszechnego nie przysługuje od decyzji wydanych w przedmiocie ustalenia prawa do świadczeń w drodze wyjątku oraz w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W powyższych sprawach strona może wystąpić do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z żądaniem ponownego rozpatrzenia wniosku, zaś na decyzję tego organu przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Uwzględniając przedmiot wniesionej skargi, odnoszący się do bezczynności organu w postępowaniu w sprawie rozpoznania wniosku o wszczęcie postępowania wyjaśniającego dotyczącego zaewidencjonowania na koncie skarżącego należnych, a nieodprowadzonych przez poprzedniego pracodawcę, składek na ubezpieczenie społeczne, należy wyjaśnić, że sprawa ta nie znajduje się pośród spraw objętych kognicją sądów administracyjnych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.