I SAB/Wa 187/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], d. al. [...] ozn. hip. [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz [...] kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie nierozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] złożonego w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279). Skarżący wskazali, że postępowanie w sprawie toczy się od ponad 70 lat. Podnieśli, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wyniku rozpoznania ponaglenia postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] nakazało organowi I instancji rozpoznanie sprawy do dnia 31 października 2017 r. Termin ten upłynął bezskutecznie. W tej sytuacji skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpatrzenia złożonego wniosku oraz rozpatrzenie niniejszej skargi w trybie uproszczonym i zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], dawna Al. [...], ozn. dawnym nr hip. [...] objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na podstawie art. 1 tego dekretu przedmiotowy grunt przeszedł na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa. Zgodnie z uzasadnieniem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] wydanej przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] marca 1990 r. oraz zmieniającej ją decyzji z dnia [...] listopada 1992 r. nr [...] "nieruchomość hipoteczna nr [...] o łącznej powierzchni [...] składała się w 1937 r. z działek nr [...]. Zgodnie z wypisem w dziale II księgi hipotecznej w 1937 r. działki nr [...] stanowiły własność [...] w równych częściach niepodzielnie. Natomiast własność działek [...] przysługiwała [...]. Następnie działki nr [...] o powierzchni łącznej [...] zostały, na mocy postanowienia z dnia [...] lutego 1939 r., wydzielone z tej księgi i uregulowane w oddzielnej księdze hipotecznej nr [...]. Nie można zatem przyjąć, jak to wskazał w swojej uzupełniającej opinii geodeta uprawniony [...], że oznaczenia hip. nr [...] stosuje się zamiennie. Takie twierdzenie jest nieuprawnione, gdyż są to dwie odrębne księgi hipoteczne, a wniosek spadkobierców [...] o stwierdzenie nieważności decyzji z lat 1990 i 1992 nie dotyczył nieruchomości uregulowanych w księdze hipotecznej nr [...]. Z powyższego wynika, że po 1939 r. a przed wejściem w życie dekretu [...], w skład dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...] wchodziły tylko działki nr [...] o powierzchni [...] oraz działka nr [...] o powierzchni [...]. Stanowiły one jednak własność [...]." Zatem w dacie wejścia w życie dekretu [...][...] nie był właścicielem działek wchodzących w skład dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...]. W związku z powyższym organ wniósł o oddalenie skargi w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1, art. 35 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 1 kpa stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] lutego 1949 r. został złożony przez pełnomocnika [...] wniosek o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości warszawskiej położone przy ul. [...], dawnej Al. [...], ozn. hip. [...]. Następnie pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. skarżący, jako następcy prawni [...], ponowili wniosek z dnia [...] lutego 1945 r. Kolejno pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. pełnomocnik skarżących złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie na bezczynność Prezydenta [...]. Po jego rozpatrzeniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r. [...] uznał zażalenie za uzasadnione i zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] przy ul. [...] dawnej Al. [...] hip. [...] do dnia 31 października 2017 r. Mimo upływu wyznaczonego terminu organ I instancji nie rozpatrzył przedmiotowego wniosku. Z nadesłanych do Sądu dokumentów wynika w sposób bezsporny, że do dnia rozpatrzenia skargi przez Sąd organ I instancji nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ dopuścił się zarzucanej mu bezczynności, co skutkowało zobowiązaniem przez Sąd organu do rozpoznania wniosku skarżących w zakreślonym terminie. Jednocześnie Sąd uznał, że termin 3 miesięcy jest okresem wystarczającym, aby rozpoznać złożony wniosek. Jednocześnie biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku wszczynającego postępowanie (1945 r.) oraz prawie całkowity brak działań organu zmierzających do zakończenia toczącego się postępowania administracyjnego, Sąd doszedł do przekonania, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że brak działania organu zmierzającego do zakończenia postępowania administracyjnego godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa). Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Natomiast organ w sprawie działał opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia. Z tych względów w ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie organ I instancji rażąco naruszył przepisy art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 kpa. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 i 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.