I SAB/Wa 188/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie: asesor WSA Joanna Skiba (spr.) asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 marca 2008 r. sprawy ze skargi Z. M. –T. na bezczynność Ministra Budownictwa w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej zobowiązuje Ministra Infrastruktury do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku Z. M. – T. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1961 r., nr [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Pismem z dnia 19 października 2007 r. Z. M. – T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1961 roku nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa części o pow. [...] m2 z działki [...].kat. [...] o pow. całkowitej [...] m2 i części o pow. [...] m2 z [...] kat. [...] o pow. całkowitej [...] m2, nieruchomości położonej w K., zapisanej [...]. KW Nr [...] , stanowiącej własność M. B. w 4/5 części i S. M. w 1/5 części. Jak wynika z akt administracyjnych Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2001 roku sygn. akt I SA 2139/99 po rozpatrzeniu skargi Gminy Miasta K. uchylił decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 1999 roku nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tegoż organu z dnia [...] stycznia 1999 roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1961 roku nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa części o pow. [...] m2 z działki [...] kat. [...] o pow. całkowitej [...] m2 i części o pow. [...] m2 z [...] kat. [...] o pow. całkowitej [...] m2, nieruchomości położonej w K., zapisanej [...] KW Nr [...], stanowiącej własność M. B. w 4/5 części i S. M. w 1/5 części. W uzasadnieniu ww. wyroku NSA wskazał jako główne przyczyny uchylenia decyzji naruszenie przez organ art. 28 Kpa. przez nieustalenie z urzędu stron postępowania, celem powiadomienia ich o wszczęciu postępowania zgodnie z art. 64 § 4 Kpa. Istotnym uchybieniem w ocenie NSA było uznanie Z. M. – T. za następczynię prawną nieżyjącego S. M., w sytuacji braku dokumentów potwierdzających następstwo prawne po byłym właścicielu nieruchomości. Ponadto NSA w Warszawie zarzucił Prezesowi Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdzenie nieważności całej decyzji z dnia [...] października 1961 roku, w sytuacji gdy przesłanka nieważności dotyczyła jedynie części kwestionowanego orzeczenia w stosunku do nieżyjącego S. M. oraz niewyjaśnienie innego istotnego zagadnienia, a mianowicie przesłanki negatywnej w postaci wywołania przez objęte weryfikacją orzeczenie nieodwracalnych skutków prawnych (art. 156 § 2 Kpa.) W związku z powyższym orzeczeniem sprawa trafiła powtórnie do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w celu ponownego rozpatrzenia. Zawiadomieniem z dnia 19 lipca 2001 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast powiadomił strony o toczącym się postępowaniu. Jednocześnie wezwał pełnomocnika Z. M. – T. do nadesłania postanowień sądu o nabycie spadku po M. B. oraz S. M. wraz z adresami pozostałych spadkobierców, co strona wykonała przy piśmie z dnia 16 listopada 2001 r.) Jak wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji organ pismami z dnia 3 stycznia 2002 r., zwrócił się do Prezydenta Miasta K. – wykonującego zadania starosty o nadesłanie informacji o aktualnym stanie prawnym nieruchomości (odpis księgi wieczystej) wraz z podaniem adresów osób, którym do przedmiotowej nieruchomości przysługują prawa rzeczowe oraz do [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. o nadesłanie archiwalnych akt wywłaszczeniowych. Akta sprawy nadesłane zostały przy piśmie Urzędu Wojewódzkiego z dnia 21 stycznia 2002 r. Pismem z dnia 19 lutego 2002 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast ponownie wezwał Prezydenta Miasta K. o nadesłanie informacji o aktualnym stanie prawnym nieruchomości. Ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, że Prezydent Miasta K. niejednokrotnie informował organ, że z uwagi na fakt , że nie została określona część parceli objętej przedmiotowym wnioskiem nadesłanie informacji o aktualnym stanie prawnym nieruchomości nie jest możliwe. W dniu 25 lipca 2003 roku Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast poinformował adwokata J. D., o niemożności załatwienia sprawy w terminie informując jednocześnie, że wniosek Z. M. – T. zostanie rozpatrzony w terminie jednego miesiąca od zgromadzenia całości materiału dowodowego. Pismem z dnia 5 grudnia 2006 r. organ ponownie zwrócił się do Urzędu Miasta K. o wskazanie działek ewidencyjnych, którym odpowiada teren objęty kwestionowanym orzeczeniem oraz wskazanie osób, którym przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości. W odpowiedzi Urząd Miasta K. ponownie udzielił informacji, że według posiadanych danych znajdujących się w zasobie geodezyjno – kartograficznym nie można ustalić zakresu wywłaszczonego terenu. Pismem z dnia 2 kwietnia 2007 r. Minister Budownictwa poinformował pełnomocnika Z. M. – T., że w toczącym się postępowaniu pozyskano dokumenty na podstawie których nie da się jednoznacznie określić położenia nieruchomości objętej wnioskiem. W związku z czym organ zwrócił się do strony o nadesłanie wykonanego przez uprawnionego geodetę opracowania, które pozwoli na ustalenie położenia wywłaszczonej nieruchomości, co znacznie przyspieszy rozstrzygnięcie sprawy. Pismem z dnia 26 listopada 2007 r. Minister Budownictwa ponowił prośbę o dostarczenie przez stronę dokumentacji geodezyjnej oraz wyznaczył nowy termin wydania rozstrzygnięcia do dnia 30 czerwca 2008 r. Pismem z dnia 19 października 2007 r. (uzupełnionym w dniu 26 lutego 2008 r.) Z. M. – T. działająca przez pełnomocnika adwokata J. D., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1961 roku. W skardze zarzucono, że organ przez ponad trzy lata nie pojął w sprawie żadnych czynności zmierzających do wydania orzeczenia. Po wydaniu przez NSA w Warszawie orzeczenia z dnia 4 kwietnia 2001 roku sprawa trafiła powtórnie do organu i postępowanie rozpoczęło bieg w połowie 2001 roku. Pismem z dnia 13 sierpnia 2001 roku skarżąca przedłożyła w organie dokument potwierdzające jej następstwo prawne. Skarżąca wskazała, że jedynym zawiadomieniem informującym ją o niezałatwieniu sprawy w terminie było pismo z dnia 25 lipca 2003 r., które nie wskazywało jednak terminu załatwienia sprawy zgodnie z art. 36 Kpa. Powyższe pismo było ostatnim pismem skierowanym do skarżącej aż do dnia 11 kwietnia 2007 r. kiedy to otrzymała z Ministerstwa Budownictwa zawiadomienie, że nieprzedłożenie przez stronę operatu uprawnionego geodety ustalającego stan prawny nieruchomości przedłuży postępowanie o sześć miesięcy. W skardze skarżąca podniosła, że dokumenty geodezyjne żądane przez Ministerstwa Budownictwa znajdują się w aktach sprawy, gdyż stanowiły załącznik do skargi Gminy Miasta K. w sprawie sygn. akt I SA 2139/99. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie zebranych w sprawie dokumentów nie można ustalić dokładnego położenia przedmiotowej nieruchomości oraz jej stanu prawnego. W związku z powyższym organ zwrócił się do strony skarżącej z zapytaniem o możliwość dostarczenia przez nią opracowania geodezyjnego, w którym uprawniony geodeta ustalił położenie i interes prawny wywłaszczonej nieruchomości, co przyśpieszyłoby rozstrzygnięcie sprawy. W związku z brakiem odpowiedzi ze strony skarżącej, Minister Infrastruktury pismem z dnia 26 listopada 2007 r. poinformował strony o braku możliwości rozpatrzenia przedmiotowej sprawy oraz wyznaczył nowy termin wydania rozstrzygnięcia do dnia 30 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Wskazać należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych, Minister Infrastruktury (wcześniej Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast i Minister Budownictwa) od dnia 19 lipca 2001 r., kiedy to po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 4 kwietnia 2001 r, (sygn. akt I SA 2136/99) poinformował strony o prowadzonym postępowaniu w sprawie, do dnia wyrokowania nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1961 roku. Wprawdzie we wskazanym okresie organ podejmował próby podjęcia czynności wyjaśniających, jednakże pisma adresowane do stron postępowania nie wskazywały żadnych terminów załatwienia sprawy ani konkretnych przyczyn zwłoki. Jedyne pisma organu wskazujące ewentualny termin zakończenia sprawy to pismo z dnia 25 lipca 2003 roku, w którym Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast poinformował adwokata J. D., o niemożności załatwienia sprawy w terminie podając jednocześnie, że wniosek Z. M. – T. zostanie rozpatrzony w terminie jednego miesiąca od zgromadzenia całości materiału dowodowego oraz pismo z dnia 11 kwietnia 2007 r., gdzie to organ zawiadomił skarżącą, że niezłożenie przez stronę operatu sporządzonego przez uprawnionego geodetę przedłuży postępowanie. Dopiero po złożeniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Z. M. – T, organ w piśmie z dnia 30 czerwca 2008 r. wskazał jako przewidywany termin zakończenia sprawy dzień 30 czerwca 2008 r. Przyczyny zwłoki mogą mieć charakter obiektywny, co wynika z art. 36 § 2 kpa lub wynikać z winy organu. W obu przypadkach przyczyny powinny zostać określone precyzyjnie, co pozwoli stronie jak i organowi wyższej instancji oraz sądowi administracyjnemu na kontrolę zasadności przyczyn opóźnienia w załatwieniu sprawy. Przedstawiona przez Ministra Infrastruktury argumentacja, że przyczyną zwłoki w zakończeniu postępowania jest niemożność dokładnego ustalenia i wyjaśnienia aktualnego stanu prawnego wywłaszczonej nieruchomości, nie jest okolicznością zwalniającą organ administracji z zarzutu bezczynności. Za niedopuszczalne należy uznać takie działanie organu administracji, którego skutkiem jest ograniczenie uprawnień strony dochodzącej przysługującego jej roszczenia. W niniejszej sprawie przejawiało się to próbą bezpodstawnego obciążenia wnioskodawczyń obowiązkiem zlecenia (na własny koszt) geodecie wykonania mapy terenu niezbędnej do ustalenia położenia wywłaszczonej nieruchomości. Zasada pogłębiania zaufania do organów państwa wyrażona w art. 8 kpa wymaga, aby działania organów administracji publicznej określały w sposób jasny sytuację prawną podmiotów i umożliwiały dochodzenie ich słusznych praw. Nie można uznać, że dotychczasowy przebieg postępowania mógł przyczynić się do pogłębienia zaufania stron do państwa i jego organów, skoro gromadzenie przez Ministra Infrastruktury (wcześniej Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oraz Minister Budownictwa) dokumentów koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy trwa przeszło 7 lat. W ocenie Sądu należy uznać, że organ z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył wniosku strony postępowania, czym naruszył przepis art. 35 § 3 oraz art. 36 § 1 kpa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.