I SAB/Wa 189/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Miasta W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. do rozpoznania wniosku z [...] grudnia 2017 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] października 2000 r., nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. dopuściło się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Miasta W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr. 1 – sentencja wyroku Miasto W. złożyło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2000 r., [...]. Organowi zarzucono naruszenie: - art. 61 § 1 kpa w zw. z art. 61 § 4, art. 61 § 1a i art. 158 § 1 kpa, polegające na braku podjęcia przez organ rozstrzygnięć wymaganych prawem, tj. braku wszczęcia postępowania, braku zawiadomienia o wszczęciu postępowania, braku wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, jak również braku wydania decyzji, - art. 35 § 1 i 3 kpa oraz art. 36 § 1 kpa polegające na niezałatwieniu sprawy w terminach wynikających z przepisów prawa, jak również niepowiadomieniu o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, - art. 12 § 1 w zw. z art. 6, 7, 77 § 1 kpa, poprzez brak wnikliwego i szybkiego działania organu w sprawie wniosku z [...] grudnia 2017 r. Miasto wniosło o zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji, o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny w wysokości [...] zł i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że pismem z [...] grudnia 2017 r. Miasto złożyło wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2000 r., nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta W. z [...] maja 1950 r., nr [...], jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa - odnośnie części gruntu będącego obecnie własnością komunalną. Pismem z [...] lutego 2018 r. Prezes Kolegium poinformował Miasto, że brak udziału strony w postępowaniu stanowi podstawę do wznowienia postępowania, a nie do stwierdzenia nieważności oraz, że brak jest podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji. W związku z bezczynnością organu Miasto W. pismem z [...] kwietnia 2018 r. ponagliło organ do wydania decyzji, podkreślając, że wnosi o wszczęcie postępowania na wniosek Miasta złożony [...] grudnia 2017 r. oraz o rozstrzygnięcie sprawy w drodze decyzji, zgodnie z art. 158 § 1 kpa. W treści ponaglenia ponowiono argumentację wskazaną we wniosku. Pismem z [...] kwietnia 2018 r. Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] poinformował, że podtrzymuje pogląd wyrażony w piśmie z [...] lutego 2018 r. i nie znajduje podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżący podniósł, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], pomimo upływu prawie sześciu miesięcy od złożenia wniosku o wszczęcie postępowania nie podjęło żadnej czynności. Zdaniem skarżącego organ powinien najpierw przeprowadzić wstępną analizę wniosku pod kątem istnienia przesłanek warunkujących dopuszczalność prowadzenia postępowania. Następnie, w zależności od wyniku analizy, zobligowany jest albo do wszczęcia postępowania lub do wydania postanowienia o odmowie jego wszczęcia. Żadna z powyższych czynności nie została podjęta. Skarżący wskazał, że dwie odpowiedzi na wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji odnoszą się tylko do wszczęcia postępowania z urzędu, co jednoznacznie wskazuje na rażącą bezczynność organu w zakresie prowadzenia postępowania na wniosek Miasta W. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 ppsa. Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone w pismach z [...] lutego i [...] kwietnia 2018 r., wskazując, że Prezydent W. nie jest stroną postępowania zakończonego decyzją z [...] października 2000 r. Organ wyjaśnił., że z powyższej przyczyny nie jest zobligowany do wszczęcia postępowania na rządanie skarżącego, jako strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wbrew stanowisku Kolegium nie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi. Skarga dotyczy bezczynności organu w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji, a więc sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego, skarżący wyczerpał tryb przed jej wniesieniem, nie zachodzą także inne okoliczności, wskazane w art. 58 ppsa, które skutkować by mogły odrzuceniem skargi. Wobec tego Sąd rozpoznał skargę merytorycznie. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Niniejsza skarga dotyczy bezczynności organu, wobec czego Sąd rozpoznał ją w wyżej wskazanym trybie. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 i § 1a ppsa Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] pozostaje w bezczynności. Organ od [...] grudnia 2017 r., tj. od daty wpływu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] października 2000 r., do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku i nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, jak również nie podjął innych czynności wymaganych prawem. Za takie czynności nie można uznać bowiem pism Prezesa SKO z [...] lutego 2018 r. oraz z [...] kwietnia 2018 r., w których stwierdził, że nie znajduje podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania. W piśmie z [...] grudnia 2017 r. Miasto domagało się stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] października 2000 r. W końcowych wywodach tego pisma wskazało, że wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji objętej wnioskiem, względnie podjęcie czynności w trybie postępowania prowadzonego z urzędu. Domaganie się wszczęcia przez organ postępowania z urzędu miało charakter wtórny, wobec pierwotnego żądania o wszczęcie postępowania z wniosku Miasta. Także z pisma ponaglającego z [...] kwietnia 2018 r. wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący domaga się przeprowadzenia postępowania na jego wniosek zawarty w piśmie z [...] grudnia 2017 r. Wobec tego nieuprawnione było stanowisko Kolegium, że skarżący domagał się jedynie wszczęcia postępowania z urzędu. Bezsporne jest, że do dnia wniesienia skargi, ani do daty orzekania przez Sąd organ nie rozpoznał w żaden sposób wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Jeżeli Kolegium uznało, że skarżące Miasto nie jest legitymowane do żądania wszczęcia postępowania, to powinno wydać postanowienie na podstawie art. 61a kpa, tj. odmówić wszczęcia postępowania. W niniejszej sprawie organ nie wydał takiego postanowienia, ani nie wszczął postępowania, zawiadamiając strony o jego wszczęciu. Wobec powyższego uznać należy, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności organu, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 pkt 1 ppsa, tj. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w określonym terminie. Wyznaczając termin, w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu, terminem tym są dwa miesiące od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz odpisem prawomocnego wyroku. Termin ten pozwoli organowi na wydanie stosownego aktu. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] unikało podejmowania rozstrzygnięcia, korespondując ze skarżącym, a zatem nie załatwiając wniosku w sposób formalny. Organ nie zastosował się do terminów załatwienia sprawy wynikających z art. 35 kpa. Od ośmiu miesięcy organ jest bezczynny. Podnieść należy, że obowiązek załatwiania sprawy bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa. W ocenie Sądu, postępowanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 kpa. Z tych względów Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd nie uwzględnił wniosku Miasta W. o wymierzenie grzywny. Grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 ppsa jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu oraz w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje. Dlatego Sąd w tej części skargę oddalił. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w wyroku z mocy art. 149 § 1 pkt 1, pkt 3 i § 1a ppsa (pkt 1 i pkt 2 sentencji wyroku) i art. 151 ppsa (pkt 3 sentencji wyroku). W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa (pkt 4 sentencji). Na powyższe koszty składają się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł i wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie [...] zł.