I SAB/Wa 192/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu 30 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. R., M. W. i W. G. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku z 16 lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W., we wsi S., objętej tabelą likwidacyjną S. nr [...], w zakresie nieobjętym decyzją Prezydenta W. z [...] listopada 2015 r. nr [...], w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz W. R., M. W. i W. G. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] czerwca 2020 r. .W. R., M. W. działając w imieniu własnym oraz jako wykonawca testamentu Z. P. i W. G. (dalej jako skarżący) złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność i przewlekłość Prezydenta [...] (dalej też jako organ) w rozpatrzeniu wniosku z [...] lutego 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w W.., we wsi [...], objętej tabelą likwidacyjną [...]. Skarżący podnieśli, że pomimo upływu siedemdziesięciu lat od złożenia wniosku w sprawie nie zapadło żadne rozstrzygniecie. Skarżący wnieśli o wyznaczenie organowi miesięcznego terminu na rozpatrzenie sprawy, przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości [...] złotych, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że w sprawie podejmowane są czynności zmierzające do jej rozstrzygnięcia, obecnie trwa gromadzenie materiału dowodowego. Przede wszystkim konieczne jest potwierdzenie stanu właścicielskiego nieruchomości na dzień wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279, dalej jako dekret). Z uwagi na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz bardzo dużą ilość prowadzonych w organie spraw z zakresu odszkodowań za nieruchomości nie było możliwości dotrzymania ustawowych terminów na rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z 22 stycznia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę M. W. działającej jako wykonawca testamentu Z. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest częściowo uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000). W ocenie Sądu niniejszą skargę należało zakwalifikować jako skargę na bezczynność organu, z uwagi na podniesione w niej zarzuty oraz tok postępowania przed organem. Wniosek inicjujący postępowanie o odszkodowanie wpłynął do organu [...] lutego 1949 r. Decyzją z [...] listopada 2015 r. nr [...] Prezydent [...] rozpatrzył wskazany wniosek w części, tj. w zakresie działki nr [...] z obrębu [...] – i w tym zakresie odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego. W pozostałym zakresie wniosek pozostaje dotychczas nierozpoznany. Oznacza to, że postępowanie w sprawie nie zostało zakończone pomimo upływu ponad siedemdziesięciu lat od złożenia wniosku. Z tego względu Sąd uznał, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku z [...] lutego 1949 r., która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnosząc się do wniosku o wymierzenie organowi sumy pieniężnej Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 149 § 2 ppsa zastosowanie tego dodatkowego środka pozostawione zostało do uznania Sądu. W ocenie Sądu instytucja sumy pieniężnej może być stosowana w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy należy mieć na uwadze fakt, że sprawy dotyczące nieruchomości objętych działaniem dekretu cechują się znacznym stopniem skomplikowania i rozbudowanym stanem faktycznym, wymagają ustalania stanu prawnego nieruchomości na kilkadziesiąt lat wstecz, a jednocześnie w organie prowadzonych jest jednocześnie wiele tego rodzaju spraw. Może to częściowo tłumaczyć opóźnienie w rozpatrzeniu sprawy. Nie można też pominąć, że jak wynika z akt sprawy, podejmowane są czynności zmierzające do wydania decyzji, przy czym jednocześnie prowadzone jest także postępowanie o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, co również ma wpływ na opóźnienie w rozpatrzeniu sprawy. Ponadto należy zauważyć, że wniosek dekretowy został już w części rozpoznany. Mając to na uwadze Sąd uznał, że na tym etapie sprawy nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych byłoby nieuzasadnione i w tym zakresie skargę oddalił. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z [...] lutego 1949 r. w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji), na podstawie 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu powyższego wniosku, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji) oraz oddalił skargę w pozostałej części (pkt 3 sentencji) o zwrocie kosztów sądowych orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 w zw. z art. 202 § 2 ppsa (pkt 4 sentencji). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.