I SAB/Wa 193/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Jolanta Rudnicka Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2007 r. sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania 1. zobowiązuje Wojewodę [...], do wydania w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, orzeczenia w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości stanowiącej działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] będące współwłasnością A. K. i M. K., przeznaczonej pod budowę [...] miasta G. oraz ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz A. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 8 listopada 2006 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła obszerna skarga A. K. z dnia [...] listopada 2006 r. na bezczynność Wojewody [...] w sprawie dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości i wypłaty odszkodowania. Skarżący domagał się zobowiązania Wojewody [...] do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty wydania wyroku, zobowiązania Wojewody [...] do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie oraz zasądzenia kosztów. W uzasadnieniu skarżący A. K. stwierdził, że wnioskiem z dnia [...] listopada 2004 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w W. wystąpiła do Wojewody [...] w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg krajowych, o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, ze względu na to, że A. K. i M. K. nie przyjęli oferty GDDKiA zbycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w trybie notarialnej umowy kupna - sprzedaży. Dnia [...] stycznia 2005 r. została wydana decyzja nr [...] udzielająca Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości pod budowę obwodnicy miasta G., a Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący twierdzi, że decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności i pozbawiono skarżącego posiadania nieruchomości, a do dnia wniesienia skargi - nie wydano decyzji wywłaszczeniowej oraz nie wypłacono odszkodowania za zajęte nieruchomości. Skarżący podał również, że organ od stycznia 2005 r. nie wszczął postępowania zmierzającego do wyboru w drodze przetargu rzeczoznawcy majątkowego i nie rozpoczął się proces wykonania operatu szacunkowego ustalającego aktualną wartość wywłaszczonych działek, a organy administracji nie wykonały żadnych czynności zmierzających do wydania decyzji i ustalenia wartości przejętych nieruchomości, a fakt, iż w sprawie została wydana decyzja o natychmiastowym zajęciu nieruchomości i odwołanie było rozpatrywane przez okres 14 miesięcy, nie może stanowić podstawy uznania działania organów za prawidłowe. Skarżący twierdził, że jako właściciel od prawie dwóch lat nie ma ani nieruchomości ani odszkodowania, co jest naruszeniem zarówno norm krajowych jak i ustawodawstwa unijnego. W wyroku z dnia 9 czerwca 2005 r. ETPC 42908/98 podkreślono, że "w odniesieniu do proporcjonalności i zachowania sprawiedliwej równowagi, w szczególności nienormalnie wydłużony okres oczekiwania na odszkodowanie za wywłaszczenie prowadzi do powiększenia strat osoby, której mienie zostało wywłaszczone, stawiając tę osobę w sytuacji niepewności, zwłaszcza wówczas, gdy wziąć pod uwagę fakt deprecjacji pieniądza, co ma miejsce w niektórych Państwach. Analogiczna konkluzja ma zastosowanie przy nienormalnie wydłużonym okresie postępowania administracyjnego lub sądowego określającego takie odszkodowanie, zwłaszcza wówczas, gdy osoby, których mienie zostało wywłaszczone, są zobowiązane do wystąpienia na drogę sądową lub administracyjną w celu uzyskania odszkodowania, do którego są uprawnieni." Zdaniem skarżącego, również na gruncie prawa krajowego uznano, że organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 36 kpa, lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Skarżący podkreślił, że w niniejszej sprawie wszelkie terminy zostały przekroczone, a obciążanie stron konsekwencjami braku środków w budżecie państwa stanowi naruszenie praw człowieka i obywatela. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o odrzucenie skargi, twierdząc, iż skarga A. K., która do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła w dniu [...] listopada 2006 r. jest bezpodstawna, gdyż termin załatwienia sprawy dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości pod obwodnicę G. wyznaczony Wojewodzie [...] przez Ministra Budownictwa w trybie art. 37 § 2 kpa - upływa dopiero z dniem 10 grudnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości orzeka między innymi w zakresie skarg na bezczynność organów administracji, oceniając postępowanie organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Właściwość Sądu dotyczy zatem niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. Sąd uznał skargę za uzasadnioną. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Na podkreślenie zasługuje, iż wniesienie skargi na bezczynność jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu. Minister Budownictwa postanowieniem z dnia [...] października 2006 r. nr [...], które do Kancelarii Głównej [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęło w dniu [...] grudnia 2006 r., wydanym po rozpatrzeniu zażalenia A. K. na bezczynność Wojewody [...] w sprawie wydania decyzji dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości stanowiącej działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...]ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...]ha, będącej współwłasnością A. K. i M. K., przeznaczonej pod budowę obwodnicy miasta G. oraz ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość - wyznaczył Wojewodzie [...] dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący 2 miesiące od dnia otrzymania postanowienia. Minister Budownictwa w uzasadnieniu tego postanowienia stwierdził, że wnioskiem z dnia [...] listopada 2004 r. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad wystąpiła do Wojewody [...] o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości będącej współwłasnością A. K. i M. K., ponieważ współwłaściciele nie wyrazili zgody na sprzedaż nieruchomości w drodze umowy cywilnoprawnej; pismem z dnia [...] stycznia 2005 r. strony zostały zawiadomione o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego; dnia [...] stycznia 2005 r. została wydana decyzja nr [...] udzielająca Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości pod budowę obwodnicy miasta G. Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji, decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, a przy piśmie z dnia [...] stycznia 2006 r. Ministerstwo Transportu i Budownictwa zwróciło akta sprawy do [...] Urzędu Wojewódzkiego Delegatury - Placówki Zamiejscowej w S. Organ stwierdził również, że w związku z brakiem środków finansowych, kolejny etap postępowania wywłaszczeniowego, tj. wyłonienie w drodze przetargu rzeczoznawcy majątkowego, który sporządzi operat szacunkowy, zostanie zrealizowany po uzyskaniu na ten cel dodatkowych środków z Ministerstwa Finansów. W związku z powyższym Minister Budownictwa stwierdził, że organ wojewódzki obowiązany jest prowadzić postępowanie i rozstrzygać sprawę bez zbędnej zwłoki, jeśli zaś postępowanie się przedłuża, powinien stosownie do art. 36 kpa poinformować o tym stronę i wskazać termin załatwienia sprawy, czego jednak Wojewoda [...] nie uczynił. Minister Budownictwa zaznaczył również, że w sytuacji, gdy zezwolono na niezwłoczne zajęcie przedmiotowej nieruchomości, umożliwiając tym samym pozbawienie właściciela władztwa nad rzeczą, szybkie przeprowadzenie postępowania wywłaszczeniowego jest szczególnie istotne. Konieczność zapewnienia środków finansowych na wykonanie operatu szacunkowego była znana organowi wojewódzkiemu od chwili wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, tj. od dnia [...] stycznia 2005 r. Dlatego też Minister Budownictwa uznał, że organ wojewódzki pozostaje w zwłoce, co wymaga wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy. Zgodnie z art. 35 § 1 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa), co nie nastąpiło. Wobec tego skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu w tej sprawie była dopuszczalna, a ponieważ z odpowiedzi na skargę i oraz z akt administracyjnych sprawy wynika, że do dnia rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd, nie została wydana decyzja, oznacza to, że sprawa wywłaszczenia nie została rozpoznana. Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...), orzeczono jak w sentencji.