I SAB/Wa 194/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Monika Sawa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K.K. na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. stwierdza, że bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w pozostałym zakresie; 3. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz K.K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] stycznia 2019 r. (data stempla pocztowego), K.K. (dalej: skarżąca), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpatrzenia odwołania Prezydenta Miasta [...] wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej od pkt 2 decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] wnosząc o zobowiązanie organu do rozpoznania przedmiotowego odwołania. W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju (dalej: minister/organ) wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazał, że przy ocenie bezczynności należy mieć na uwadze, że w Departamencie Orzecznictwa prowadzi ponad 4000 spraw (w tym w Wydziale [...] ponad 500 spraw, rozpatrywanych przez 3 referentów). W każdej z tych spraw muszą być podejmowane rozmaite czynności procesowe, zarówno widoczne dla stron, jak wystąpienia o akta archiwalne, itp., jak też niewidoczne, takie jak analiza obszernych akt sprawy, weryfikacja stron na podstawie treści ewidencji gruntów, elektronicznych ksiąg wieczystych, KRS itp. oraz przygotowywania projektów rozstrzygnięć. Organ wskazał także, że odwołanie Prezydenta Miasta [...] zostało przekazane do organu przy piśmie z [...] maja 2017 r. W dniu [...] marca 2018 r. do Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju wpłynęło pismo wzywające organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Decyzją z [...] lutego 2019 r. Nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju uchylił decyzje Wojewody [...] z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w jej zaskarżonej części oraz odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 1982 r. znak: [...] orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb [...], zapisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w [...] nr [...], stanowiącej własność S. z [...] W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. Odnosząc się do zarzutów skargi należy podnieść, że zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania nakłada na organ przepis art. 35 § 1 i 2 k.p.a. O każdym przypadku gdy sprawa nie zostanie załatwiona w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a. w brzmieniu sprzed 1 czerwca 2017 r.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. W rozpoznawanej sprawie decyzją z [...] lutego 2019 r. Nr [...] Minister Inwestycji i Rozwoju uchylił decyzje Wojewody [...] z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w jej zaskarżonej części oraz odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 1982 r. znak: [...] orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb [...], zapisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w [...] nr [...], stanowiącej własność S. z [...] W.. Sprawa zatem do dnia wyrokowania została załatwiona w związku z czym Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa umorzył postępowanie w zakresie wyznaczenia organowi terminu do wydania decyzji rozstrzygającej odwołanie Prezydenta Miasta [...] wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej od pkt 2 decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2017 r. nr [...]. Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie terminu musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. W niniejszej sprawie taka sytuacja miała miejsce. Zauważyć należy, że odwołanie Prezydenta Miasta [...] wykonującego zadania starosty z zakresu administracji rządowej od pkt 2 decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] wpłynęło do organu przy piśmie z [...] maja 2017 r. W dniu [...] marca 2018 r. (po 10 miesiącach) do ministra wpłynęło pismo skarżącej wzywające organ do wydania rozstrzygnięcia. Dopiero pismem z [...] czerwca 2018 r. (po przeszło dwóch miesiącach od daty wpływu ponaglenia) organ poinformował skarżącą o przyczynach zwłoki oraz wyznaczył przewidywany termin rozpoznania sprawy - 31 sierpnia 2018 r. Pomimo tego w terminie tym ani do dnia wniesienia skargi ([...] stycznia 2019 r.) organ sprawy nie załatwił. Zauważyć przy tym należy, że po [...] sierpnia 2018 r. organ nie informował strony skarżącej ani o przyczynach dalszej zwłoki w rozpoznaniu sprawy ani o przewidywanym kolejnym terminie jej załatwienia. Z tego powodu Sąd uznał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa a skutki wpływu do organu dużej ilości spraw czy też braki kadrowe nie usprawiedliwiają bezczynności organu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku zapadło na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa i 205 § 2 ppsa. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ppsa, który to przepis dopuszcza rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.