I SAB/Wa 197/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) sędzia WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. N., Z. B., R. K., M. K., A. K., J. K., M. K., P. K., E. K., N. L., M. M., K. M., A. N., M. O., M. O. i P. O. na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. stwierdza, że bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1953 r., nr [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Ministra Inwestycji i Rozwoju do wydania aktu w określonym terminie; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz K. N., Z. B., R. K., M. K., A. K., J. K., M. K., P. K., E. K., N. L., M. M., K. M., A. N., M. O., M. O. i P. O. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] lutego 2019 r. K. N., Z. B., R. K., M. K., A. K., J. K., M. K., P. K., E. K., N. L., M. M., K. M., A. N., M. O., M. O. i P. O. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] sierpnia 1953 r. oraz z dnia [...] maja 1954 r. dotyczących przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W uzasadnieniu skargi wskazali, że pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa. Pomimo tego organ nadal nie podejmuje żadnych czynności zmierzających bezpośrednio do wydania decyzji w sprawie. W skardze wnieśli o wyznaczenie Ministrowi Inwestycji i Rozwoju dwumiesięcznego terminu do zakończenia prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji administracyjnej, o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny, o przyznanie na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Inwestycji i Rozwoju wniósł o jej oddalenie i przedstawił chronologicznie przebieg postępowania w sprawie. Wyjaśnił, że ma ograniczone zasoby kadrowe i każdy z referentów prowadzi około 400 spraw rewindykacyjnych. Ponadto podniósł, że postępowania dotyczące spraw rewindykacyjnych są postepowaniami skomplikowanymi i złożonymi. Wspomniane okoliczności powinny wpływać na ocenę zaistnienia bezczynności oraz ewentualnego stopnia tego naruszenia. W dniu [...] marca 2019 r. Minister Inwestycji i Rozwoju wydał decyzję nr [...], w której w 9 punktach zawarł rozstrzygniecie w przedmiocie złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] sierpnia 1953 r. i z dnia [...] maja 1954 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – powoływana dalej jako "ppsa"), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Podstawą prawną złożonej w niniejszej sprawie skargi jest art. 149 § 1 ppsa. Zgodnie z jego brzmieniem Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne staje się bezprzedmiotowe w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji w sprawie. Stąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 ppsa, tj. w przypadku uznania zasadności skargi - zobowiązać organ do wydania w zakreślonym terminie stosownego rozstrzygnięcia w sprawie. Jak wynika z akt sprawy Minister Inwestycji i Rozwoju w dniu [...] marca 2019 r. wydał decyzję nr [...], w której w 9 punktach zawarł rozstrzygniecie w przedmiocie złożonego wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] sierpnia 1953 r. i z [...] maja 1954 r. Powyższe rozstrzygnięcie wyłączyło zatem możliwość zobowiązania organu do rozpoznania wniosku stron, dlatego w tym zakresie postępowanie sądowe zostało umorzone (pkt 2 sentencji wyroku). Wydanie przez organ decyzji nie zwalnia jednak Sądu od orzekania, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce, a jeśli tak to czy miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, czy też naruszenie to nie miało charakteru rażącego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2013 r., I OSK 797/13, postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12 publik. LEX ). Użycie ww. art. 149 § 1a ppsa, zwrotu "jednocześnie" nie oznacza, że ta część przepisu ma zastosowanie jedynie wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania aktu w określonym terminie. Wręcz przeciwnie, z analizy tego przepisu wynika, zdaniem Sądu, że uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może polegać na stwierdzeniu, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że są podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu z uwagi na to, że akt taki został już wydany. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności niniejszej sprawy Sąd doszedł do wniosku, że bezczynność Ministra miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, mimo wyjątkowo skomplikowanej pod względem faktycznym i prawnym sprawy. Należy jednak zauważyć, że wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] sierpnia 1953 r. i z dnia [...] maja 1953 r. wpłynął do organu w dniu [...] października 2013 r. Gdyby nawet przyjąć argumentację organu o związku prejudycjalnym tej sprawy z postępowaniami dotyczącymi stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego z 1 lipca 1953 r., to należy zauważyć, że postanowienie o zawieszeniu postępowania Minister wydał dopiero [...] lipca 2017 r. Ponadto w dniu 18 października 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Ministra Infrastruktury i Budownictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1322/17 (sprawa dotyczyła stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego z 1 lipca 1953 r.) . Wniosek o podjęcie postępowania zawieszonego postanowieniem z [...] lipca 2017 r. pełnomocnik skarżących złożył [...] listopada 2017 r., zaś postępowanie zostało podjęte dopiero [...] czerwca 2018 r. Następnie pismem z [...] lipca 2018 r. strony zostały zawiadomione przez organ o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego, zaś [...] marca 2019 r. został wydana decyzja. Biorąc pod ocenę tylko ten fragment prowadzonego postępowania, zdaniem sądu należy uznać, że bezczynność organu miała charakter rażący. Od podjęcia zawieszonego postępowania do wydania decyzji upłynęło bowiem ponad 9 miesięcy, a w tym czasie nie było już żadnych przeszkód do wydania decyzji. Skomplikowany charakter sprawy ani też braki kadrowe nie mogą tłumaczyć tak długiego okresu procedowania, tym bardziej na uwadze datę złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności ( 2013 r). Wobec powyższego, mając na uwadze wyżej opisany przebieg postępowania w sprawie, Sąd stwierdził, że bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie w ocenie Sądu brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej stosowanie do art. 149 § 2 p.p.s.a. oraz ukarania organu grzywną i w tej części skargę oddalił. Suma pieniężna ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek w postaci przyznania na rzecz skarżących sumy pieniężnej, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Stosownie zaś do art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd, w przypadku stwierdzenia bezczynności, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Decyzja sądu co do wymierzenia grzywny, została w pierwszym rzędzie uwarunkowana celem skargi, którym winno być w niniejszej sprawie zwalczenie bezczynności i doprowadzenie do zakończenia postępowania. W niniejszej sprawie decyzja został wydana, zatem nie ma potrzeby do sięgania po tego rodzaju środek. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 120 oraz art. 149 § 1a, art. 161 § 1 pkt 3 ppsa orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.