I SAB/Wa 199/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska WSA Gabriela Nowak po rozpoznaniu w dniu 4 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2016 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako [...], dz. nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących [...] solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] kwietnia 2019r. [...] (dalej jako: skarżący), reprezentowani przez adwokata [...], wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] czerwca 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul [...], ozn. jako "[...], dz. nr [...]. Skarżący wskazali, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279), dalej powoływanego jako dekret warszawski. Skarżący zarzucili Prezydentowi rażące naruszenie art. 35 § 3 i art. 36 k.p.a. Jednocześnie podnieśli, że na skutek braku podjęcia działań przez Prezydenta w dniu 6 lutego 2017 r. (data wpływu zażalenia do organu) skarżący złożyli do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] Wojewoda uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi nowy termin załatwienia sprawy, którego organ ten również nie dotrzymał. Ponadto Prezydent nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a. i nie informował regularnie stron postępowania o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość oraz o nowym terminie załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o: 1) wyznaczenie Prezydentowi terminu do załatwienia przedmiotowej sprawy stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a.; 2) zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że zgodnie z zaświadczeniem Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] listopada 1947 roku, nr [...], tytuł własności co do nieruchomości hipotecznej ozn. "[...], rejestru hipotecznego [...]", co do działek gruntu, oznaczonych [...] uregulowany był jawnym wpisem na imię [...]. Wskazano, że przed Prezydentem [...] toczy się obecnie postępowanie z wniosku [...] i innych z dnia [...] czerwca 2016 roku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Ponadto podniesiono, że w aktach postępowania znajduje się postanowienie Sądu Grodzkiego w [...] z dnia [...] kwietnia 1948 roku, sygn. akt [...], w którym Sąd stwierdził, że prawa do spadku po [...] i [...], małż. [...], zmarłej dnia [...] listopada 1944 roku w [...], nabywają dzieci [...], małż. [...], a mianowicie: [...] zamężna [...],[...] zamężna [...],[...] zamężna [...],[...] oraz [...]. Z kolei w postanowieniu Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] listopada 1990 roku, sygn. akt [...], Sąd stwierdza, że prawa do spadku po [...], zmarłym dnia [...] kwietnia 1968 roku w [...], na podstawie ustawy nabył [...] w całości. W związku z powyższym pismem z dnia [...] maja 2019 roku, organ wezwał strony do wyjaśnienia czy [...] i [...] to ta sama osoba oraz do przedłożenie oryginałów lub kopii potwierdzonych za zgodność z oryginałem dokumentów rozstrzygających sporną kwestię. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej "p.p.s.a.". W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotem skargi jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul [...], ozn. jako "[...], dz. nr [...]. Ta zaś ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Poza sporem jest bowiem to, że organ nie rozpoznał wniosku z [...] czerwca 2016 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. Z akt sprawy wynika, że do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. Pierwsze czynności w sprawie podjął 6 lipca 2016r. i było to zwrócenie się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Ponadto zwrócono się do Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o przesłanie kserokopii mapy z zaznaczonymi granicami hipotecznymi nieruchomości i granicami działek aktualnych oraz wydruku informacji z ewidencji gruntów. Następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. zwrócono się do Wydziału Architektury i Budownictwa [...] o przesłanie kserokopii dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na przedmiotowej nieruchomości. Ponadto pismem z dnia [...] października 2017 r. (już po wniesieniu zażalenia) Prezydent zwrócił się ponownie do Wydziału Architektury i Budownictwa [...] oraz do Wydziału Archiwum w Biurze Organizacji Urzędu [...] o przesłanie kserokopii dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na przedmiotowej nieruchomości. Ponadto zwrócono się do Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich [...] o udzielenie informacji od jakiej daty w budynku przy ul. [...] (dz. ew. nr [...] z obrębu [...]) meldowani byli pierwsi lokatorzy oraz o przesłanie kopii dokumentów na podstawie których ustalono tą datę. Takie działanie organu implikuje po stronie sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Przechodząc do oceny charakteru zaistniałej zwłoki w załatwieniu sprawy stwierdzić należy, że nie była ona efektem rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Z takim bowiem charakterem bezczynności mamy do czynienia wówczas, gdy poza oczywistym naruszeniem uregulowanej w art. 12 k.p.a. zasady szybkości postępowania i powiązanej z nią dyspozycji norm prawnych zawartych w art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 k.p.a., zasadniczym czynnikiem determinującym powstanie stanu zwłoki była swoista "zła wola" organu, a więc celowe i intencjonalne działania ukierunkowane na odsunięcie w czasie załatwienia sprawy administracyjnej, mimo braku ku temu obiektywnie weryfikowalnych przeszkód. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie jednak nie zaistniała. Jednym bowiem z zasadniczych powodów zwłoki były znaczne braki w materiale dowodowym, w tym przede wszystkim nieustalenie wszystkich stron postępowania. Wskazany fakt musi być wzięty pod uwagę podczas oceny postawy organu, któremu strona zarzuca bezczynność. Ustalając termin w jakim organ zobligowany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął natomiast pod uwagę realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienia przesłanek uprawniających do ustalenia odszkodowania. Te zaś nie zawsze pozostają w jego gestii. Z tego względu oceniono, że terminem, w jakim możliwe jest realne zakończenia postępowania – będzie termin dwóch miesięcy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 p.p.s.a. Rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.