I SAB/Wa 20/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie: WSA Gabriela Nowak WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2021 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Ministra Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. stwierdza, że Minister Rozwoju i Technologii w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2008 r., nr [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz J. K. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. K. wniosła skargę na bezczynność Ministra Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2008 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2006 r., nr [...] w części dotyczącej zobowiązania Stanisława [...] do zwrotu na rzecz Miasta [...] zwaloryzowanego odszkodowania. Skarżąca wniosła o wyznaczenie organowi niezwłocznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek, o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podała, że jest następcą prawnym [...], który został wskazany jako wyłącznie uprawniony do zwrotu nieruchomości oraz zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania za nieruchomość. Wskazała, że pismem z 6 czerwca 2014 r. złożyła do Ministra Rozwoju wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2008 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z [...] listopada 2006 r., w części dotyczącej zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Następnie pismem z 2 stycznia 2020 r. uzupełniła przedmiotowy wniosek. Skarżąca zaznaczyła, że pomimo upływu ustawowych terminów rozstrzygnięcia sprawy oraz ponad siedmiu lat od złożenia wniosku, do dnia składania skargi, nie zapadło w sprawie rozstrzygnięcie. Minister nie podjął żadnych czynności mających na celu zakończenie postępowania i wydania decyzji. Podniosła, że terminy wskazane w art. 35 kpa są terminami maksymalnymi, a organ wielokrotnie je przekroczył. Skarżąca 5 marca 2020 r. wniosła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek skarżącej z 6 czerwca 2014 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] został przekazany wraz z aktami sprawy dopiero przy piśmie [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] z 28 września 2017 r. Organ wyjaśnił, że brak załatwienia sprawy w terminie przewidzianym w kpa spowodowany jest wyjątkowo skomplikowanym i złożonym charakterem przedmiotowej sprawy, wymagającej szczególnej analizy akt sprawy oraz wnikliwej oceny prawnej materiału dowodowego. Podniósł, że szybkość prowadzonego postępowania nie może pozostawać w sprzeczności z obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Minister dodał, że prowadzi ponad 4.300 spraw, przy czym w Wydziale Uwłaszczeń i Gospodarki Nieruchomościami jest łącznie ponad 1200 spraw. Zaznaczył, że w każdej z tych spraw muszą być podejmowane czynności procesowe, zarówno widoczne dla stron, jak wystąpienia o akta archiwalne, stan prawny, adresy stron itp., jak też i takie, jak analiza obszernych akt sprawy, weryfikacja stron na podstawie treści ewidencji gruntów, elektronicznych ksiąg wieczystych, KRS itp. oraz przygotowywanie projektów rozstrzygnięć. Każda z tych czynności musi być podjęta i nie może być realizowana jednocześnie we wszystkich sprawach. Wskazał, że z uwagi na dużą liczbę spraw podjęcie wszystkich niezbędnych czynności w każdej z tych spraw w sposób terminowy jest niemożliwe, pomimo podejmowanych przez organ starań. Po wniesieniu skargi Minister Rozwoju, Pracy i Technologii decyzją z [...] lutego 2021 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2008 r., w części dotyczącej zobowiązania [...] do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej zwanej "ppsa" sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Niniejsza skarga dotyczy bezczynności organu, wobec czego Sąd rozpoznał ją w wyżej wskazanym trybie. Skarga jest zasadna w zakresie, w jakim zarzuca Ministrowi Rozwoju i Technologii bezczynność przy rozpoznawaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2008 r. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 kpa bezczynność występuje wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a ppsa. Zważyć należy, że wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi decyzji w sprawie, w której pozostawał on do tej pory w zwłoce, nie zwalania sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a ppsa). Bezprzedmiotowe jest jedynie orzekanie wówczas o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i dlatego w tym zakresie sprawa sądowa podlegać musi umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 kpa zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Stosownie do art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Wojewoda [...] przekazał, zgodnie z właściwością, akta sprawy Ministrowi 29 września 2017 r. Pierwszą czynnością podjętą przez Ministra było zawiadomienie stron z 17 czerwca 2019 r. o złożonym wniosku i toczącym się postępowaniu. Zaznaczyć należy, że zawiadomienie to zostało wydane po upływie ponad półtora roku od przekazania organowi wniosku skarżącej. Pomimo ponowienia wniosku przez skarżącą pismem z 2 stycznia 2020 r. i ponaglenia Minister nie podejmował czynności zmierzających do rozpatrzenia sprawy, nie informował skarżącej o przyczynach zwłoki i nie wskazał terminu zakończenia postępowania. Decyzja została wydana 5 lutego 2021 r., a zatem po wniesieniu skargi na bezczynność organu. Powyższe oznacza, że do 5 lutego 2021 r. Minister pozostawał w bezczynności. Takie postępowanie narusza zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 kpa oraz podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Z tego względu Sąd uznał, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2008 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast powołane w odpowiedzi na skargę okoliczności, jak skomplikowany charakter sprawy, konieczność szczegółowej analizy akt oraz wnikliwej oceny prawnej materiału dowodowego nie mogą usprawiedliwiać tak długiego rozpatrywania wniosku. To samo dotyczy dużej ilości spraw wpływających do organu oraz konieczność podjęcia we wszystkich tych sprawach czynności procesowych. Wobec powyższego uznać należy, że organ rażąco naruszył art. 36 kpa oraz art. 6, art. 7, art. 8 i art. 12 kpa. Dlatego Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa. Jak wyżej zaznaczono wydanie przez organ decyzji lub innego aktu przed rozpatrzeniem przez Sąd skargi na bezczynność wyłącza możliwość zobowiązania organu do wydania aktu. W takiej sytuacji postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe, co musi prowadzić do jego umorzenia w zakresie dotyczącym nałożenia na organ obowiązku wydania aktu mającego prowadzić do zniesienia stanu bezczynności. Wobec tego Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa. (pkt 3 sentencji wyroku). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w kwocie 100 zł.