I SAB/Wa 200/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Joanna Skiba Protokolant Kinga Kaczmarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2012 r. sprawy ze skargi J. O. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia 13 grudnia 2004 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną nr hip. "[...]" - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego J. O. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego. Pismem z 25 kwietnia 2012 r. J. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z dnia 13 grudnia 2004 r. - złożonego w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...]. W skardze wniósł o zobowiązanie Prezydenta W.: 1) do merytorycznego rozpoznania wniosku w terminie 30 dni od daty doręczenia akt organowi; 2) do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że ze względu na mało skomplikowany charakter sprawy, dostępność dokumentów, uregulowane sprawy spadkowe oraz żyjących świadków, sprawa winna być szybko zakończona wydaniem stosownej decyzji. Natomiast organ przez cztery lata od dnia złożenia wniosku ograniczał się wyłącznie do wysłania korespondencji do podległych mu wydziałów. Skarżący dodał, że w 2008 r. na żądanie strony organ przesłuchał świadków w sprawie oraz ograniczał się jedynie do kolejnego przesuwania terminów zakończenia postępowania. Ponadto Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] uznał wniesione w dniu 4 listopada 2010 r., w trybie art. 37 kpa, zażalenie za uzasadnione, wyznaczając jednocześnie Prezydentowi W. dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 marca 2011 r. – który nie został dotrzymany. Odpowiadając na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że w toku postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Ponadto wyjaśnił, że pismem z dnia 5 kwietnia 2012 r. strony zostały poinformowane o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Obecny na rozprawie w dniu 12 września 2012 r. profesjonalny pełnomocnik reprezentujący Prezydenta W. oświadczył do protokołu rozprawy, że przedmiotowy wniosek jeszcze nie został rozpatrzony, gdyż bezczynność jest skutkiem braku środków finansowych na odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Wskazać należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 Kpa, a także obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku z dnia 13 grudnia 2004 r. r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 Kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 Kpa wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy wynika, że Prezydent W. od dnia 13 grudnia 2004 r. (data wpływu wniosku do Kancelarii Urzędu W.) do dnia wyrokowania nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącego o przyznanie odszkodowania, co potwierdził również pełnomocnik organu obecny na rozprawie w dniu 12 września 2012 r. Zatem, mimo upływu ponad ośmiu lat, we wskazanym okresie organ nie wykonał obowiązku niezwłocznego załatwienia sprawy. Jedynymi czynnościami podejmowanymi w sprawie przez Prezydenta – przed wniesieniem skargi – było wystąpienie, dopiero po czternastu miesiącach od daty wpływu wniosku do organu, pismami z dnia 24 lutego 2006 r. do Urzędu W. w Dzielnicy [...] Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości oraz o nadesłanie kopii mapy z zaznaczonymi granicami aktualnych działek ewidencyjnych i granicami dawnej działki hipotecznej. Po otrzymaniu w dniu 27 marca 2006 r. żądanych akt własnościowych, pismem z dnia 22 listopada 2007 r. organ zwrócił się do Urzędu W. w Dzielnicy [...] Delegatura Geodezji i Katastru o nadesłanie aktualnych wypisów z ewidencji gruntów dla działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...] z obrębu [...] oraz działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z obrębu [...]. Po otrzymaniu wypisów z rejestru gruntów dla nieruchomości położonej przy ul. [...], kolejną czynnością procesową (protokół z dnia 19 marca 2009 r. oraz protokół z dnia 5 marca 2009 r.) było wezwanie M. B. i B. Z. w celu złożenia zeznań w charakterze świadków na okoliczność ustalenia daty pozbawienia byłych właścicieli (następców prawnych) faktycznego posiadania przedmiotowej nieruchomości. Czwartą i ostatnią, podjętą przez organ czynnością było wystąpienie przez organ do Urzędu W. w Dzielnicy [...] Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami o nadesłanie kserokopii dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na ww. terenie. Podnieść również należało, że organ postąpił wbrew nakazowi płynącemu z treści art. 36 § 1 kpa, informując pismem z dnia 27 maja 2009 r. – a więc dopiero po 5 latach od daty wpływu wniosku do organu – strony postępowania o przyczynach nierozpatrzenia sprawy w terminach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań i wyznaczając nowy termin jej załatwienia do dnia 31 października 2009 r. Mimo upływu nałożonego na siebie powyższym pismem terminu zakończenia postępowania, organ nie rozpoznał wniosku z dnia 10 grudnia 2009 r., lecz kolejnymi pismami ( z dnia 8 grudnia 2009 r., z dnia 5 maja 2010 r., z dnia 29 listopada 2010 r., z dnia 22 grudnia 2010 r.) informował strony postępowania o przyczynach nierozpatrzenia ww. wniosku i jednocześnie wyznaczał nowe terminy do rozstrzygnięcia sprawy – co jednak nie odpowiada wymogom stawianym przez art. 12 i 35 Kpa i narusza art. 36 Kpa, bowiem organ wyznaczający na podstawie art. 36 § 1 Kpa nowy termin załatwienia sprawy jest związany przepisami art. 12 i 35 Kpa, a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu załatwienia sprawy. Wprawdzie przepis art. 36 Kpa nie stwarza ograniczeń ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody, i nie może być interpretowany w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażonych w art. 6–16 Kpa. Następnie Wojewoda [...], na skutek zażalenia wniesionego w trybie art. 37 § 1 Kpa, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] wniesione zażalenie uznał za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 marca 2011 r. Tymczasem organ nie podjął w sprawie żadnych dalszych czynności – aby możliwe było rozstrzygnięcie sprawy, tylko wskazał dwukrotnie nowe terminy załatwienia sprawy. W ocenie Sądu, podawane przez organ powody wielokrotnego, nieustannego i nieuzasadnionego przesuwania terminu załatwienia sprawy nie mogą być usprawiedliwieniem dla zwłoki w jej załatwieniu, gdyż nie mieszczą się w przesłankach określonych w art. 35 § 5 Kpa. Wyznaczanie nowych terminów załatwienia sprawy nie może więc w takiej sytuacji ekskulpować organu orzekającego od zarzutu bezczynności w sytuacji, gdy od złożenia przez stronę wniosku o odszkodowanie minęło już osiem lat i w tym czasie organ w dalszym ciągu nie wydał decyzji w sprawie, podczas gdy powinien podejmować czynności procesowe i gromadzić materiał dowodowy w sposób skonsolidowany i adekwatny do kolejnych, powstających w jego toku zagadnień procesowych. Zatem ponad wszelką wątpliwość organ w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy znacznie przekroczył terminy prawem przewidziane, jak również nałożone na siebie powyższymi pismami, a także termin wyznaczony postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. – co świadczy o tym, że organ nie traktuje sprawy jako pilnej i nie podejmuje starań w celu jej zakończenia i jednocześnie obrazuje podejście Prezydenta do potrzeby rychłego zakończenia sprawy. Zatem wskazane okoliczności uzasadniają uwzględnienie skargi na bezczynność Prezydenta W., gdyż w rozpoznawanej sprawie Prezydent z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył wniosku z dnia 13 grudnia 2004 r., czym naruszył przepisy art. 35 § 3 i art. 36 § 1 w zw. z art.12 § 1 i 2 Kpa. Co do rażącego charakteru bezczynności organu zauważyć wprawdzie należy, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173), która to ustawa znowelizowała m. in. art. 149 P.p.s.a., wprowadzając w § 1 obowiązek każdorazowego stwierdzania przez sąd rażącego bądź nie naruszenia prawa uzasadniającego uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłość – przepisy ustawy z 20 stycznia 2011 r. stosuje się do działań i zaniechań funkcjonariuszy publicznych, które nastąpiły od dnia wejścia w życie tej ustawy. Ustawa ta weszła w życie w dniu 16 maja 2011 r. Sąd uznał, że bezczynność ustalona w okresie od 17 maja 2011 r. do dnia wyrokowania nosi cechy rażącego naruszenia prawa ze względu na długotrwałość prowadzenia postępowania i brak jakiejkolwiek aktywności organu, tym bardziej, że od dnia wejścia w życie powyższej ustawy do dnia rozprawy minęło ponad piętnaście miesięcy, w ciągu których organ nie wykazał absolutnie żadnej aktywności zmierzającej do załatwienia sprawy w formie procesowej, co wynikało wyłącznie i bezpośrednio z jego niedziałania i opieszałości organu nie podejmującego koniecznych czynności procesowych, zmierzających do zakończenia postępowania. Z tych względów, w okresie ocenianym na potrzeby zastosowania art. 149 § 1 zd. 2 P.p.s.a, postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ nie podjął żadnych, konkretnych, realnych i skutecznych prób zakończenia postępowania w sprawie i zignorował wszelkie terminy załatwienia sprawy. Sąd nie podzielił zaprezentowanego na rozprawie stanowiska pełnomocnika organu, że od zarzutu bezczynności zwalniał organ brak środków finansowych na wypłaty odszkodowań. Sąd zwraca uwagę, że dla wydania decyzji ustalającej odszkodowanie nie ma znaczenia kwestia faktycznego stanu finansowego podmiotu realizującego wypłaty odszkodowań. Zagadnienie dotyczące możliwości finansowych organu jest okolicznością następczą w stosunku do decyzji załatwiającej wniosek o odszkodowanie i jako takie pozostaje poza przedmiotem niniejszej sprawy. Wobec tego skargę na bezczynność Prezydenta W. Sąd uznał za zasadną i na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 13 marca 2012 r. poz. 270) orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 tej ustawy.