I SAB/Wa 201/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2014 r. sprawy ze skargi Z.B. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku Z.B. z dnia 10 grudnia 2007 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] stanowiącą działkę nr [...] o powierzchni [...] m2 w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz Z.B. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z.B., pismem z dnia 20 stycznia 2014 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] stanowiąca działkę nr [...] o pow. [...] m². Skarżąca wniosła o zobowiązanie Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła przebieg postępowania podkreślając, że wniosek o odszkodowanie z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami za opisaną wyżej nieruchomość złożony został w dniu 10 grudnia 2007 r. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. Prezydent W. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, jednakże Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2009 r. uchyli powyższą decyzję organu pierwszej instancji. Akta sprawy zwrócono do Prezydenta W. w dniu 14 grudnia 2009 r. i od tego czasu organ nie wydał stosownego rozstrzygnięcia w sprawie. Skarżąca przytoczyła treść art. 35 § 3 kpa oraz art. 36 § 1 kpa i zaznaczyła, że w dniu 18 stycznia 2012 r. złożone zostało zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. uznał zażalenie za zasadne i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Termin ten upłynął bezskutecznie w sierpniu 2012 r. Zdaniem skarżącej Prezydent W. nie zastosował się do art. 35 § 3 kpa, który obligował go do załatwienia sprawy nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później, niż w ciągu dwóch miesięcy. Ponadto w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ był zobowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Organ nie zastosował się też do postanowienia Wojewody z dnia [...] maja 2012 r. Od chwili otrzymania postanowienia nie podjął czynności zmierzających do wydania rozstrzygnięcia. Przedłużający się stan bezczynności – w ocenie skarżącej - uznać więc należy za rażące naruszenie prawa. Tym samym złożona skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie oraz o nierozpoznawanie sprawy w trybie uproszczonym. Organ zaznaczył, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu określenie czy nieruchomość spełnia przesłanki kwalifikujące ją do przyznania odszkodowania, określone w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz że obecnie podejmowane są czynności mające na celu zabezpieczenie środków pieniężnych na wypłatę odszkodowania. Prezydent wskazał ponadto, że pełnomocnik strony został poinformowany o niemożności zakończenia postępowania w terminie wyznaczonym przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] maja 2012 r. oraz że po zabezpieczeniu środków finansowych postępowanie zostanie zakończone bez zbędnej zwłoki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Stosownie zaś do treści art. 149 § 1 i § 2 tej ustawy, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Instytucja skargi na bezczynność organu ma natomiast na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Wydając orzeczenie sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, powinien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego (art. 7 kpa, art. 12 § 1 kpa i art. 77 § 1 kpa). Obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga na bezczynność Prezydenta W. zasługuje na uwzględnienie. Analiza dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy przekazanych do Sądu wskazuje, że postępowanie w sprawie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość [...] wszczęte zostało na skutek wniosku strony z dnia 10 grudnia 2007 r. Po wpłynięciu powyższego wniosku, w lipcu 2008 r. organ podjął czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego (pisma z dnia 3 lipca 2008 r. skierowane m.in. do Delegatury Biura Geodezji i Katastru Urzędu W., do Delegatury Biura Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu W. oraz do Archiwum Państwowego). W dniu [...] marca 2009 r. wydana natomiast została decyzja nr [...] umarzająca postępowanie jako bezprzedmiotowe. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr [...] uchylił następnie wskazaną decyzję Prezydenta W. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zauważyć trzeba, że powyższa decyzja Wojewody [...] doręczona została Prezydentowi W. w dniu 20 października 2009 r., akta nieruchomości wpłynęły zaś do Kancelarii Urzędu W. w dniu 16 grudnia 2009 r. i jak wynika z analizy zgromadzonego materiału dowodowego, po wpłynięciu przedmiotowych akt, pierwsze czynności w sprawie podjęte zostały przez organ dopiero w czerwcu 2010 r. - pismem z dnia 8 czerwca 2010 r. zwrócono się do Delegatury BGN Urzędu W. o nadesłanie akt lokalizacyjnych nieruchomości. Kolejne działania w sprawie ograniczyły się natomiast do wystosowania pisma z dnia 18 października 2010 r. skierowanego do SKO w W. z prośbą o nadesłanie akt terenowo - lokalizacyjnych oraz udzielenie stosownych informacji. Po wpłynięciu zaś do organu w dniu 9 listopada 2010 r. odpowiedzi na przedmiotowe pismo, Prezydent W. nie podejmował w istocie żadnych działań mających na celu ustalenie istnienia przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, umożliwiających przyznanie stosownego odszkodowania. Działania organu ograniczyły się jedynie do wystosowania pism z dnia 9 maja 2012 r., a następnie z dnia 22 kwietnia 2014 r., którymi poinformowano strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie. W piśmie z dnia 9 maja 2012 r. wskazano przy tym, że decyzja wydana zostanie do dnia 30 września 2012 r., zaś w piśmie z dnia 22 kwietnia 2014 r., że stosowne rozstrzygnięcie wydane zostanie "bez zbędnej zwłoki". Zauważyć trzeba, że Prezydent W. nie dochował zarówno terminu wyznaczonego w piśmie z dnia 9 maja 2012 r., jak i terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] uznającego zażalenie Z.B. na niezałatwienie sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczającego termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Do dnia rozpoznania skargi na bezczynność Prezydenta W. stosowna decyzja nie została wydana. W ocenie Sądu, okoliczności powyższe jednoznacznie wskazują, że skarga jest uzasadniona. Nie ulega wątpliwości, że wskazany organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Jak wskazano czynności mające na celu załatwienie sprawy i wydanie stosownego rozstrzygnięcia podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu. Istotne jest przy tym, że za czynności zmierzające do zakończenia sprawy nie można uznać wystosowania pism informujących o niemożności załatwienia sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia. Podkreślenia przy tym wymaga, że pisma te wystosowane zostały dopiero po interwencji ze strony skarżącej, tj. po wniesieniu zażalenia, a następnie skargi na bezczynność do sądu administracyjnego. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności, a w szczególności wobec podejmowania przez Prezydenta W. jedynie nielicznych czynności mających na celu zakończenie sprawy i podejmowania ich z tak znacznym przekroczeniem terminów określonych w kpa, a także z uwagi na fakt, że postępowanie toczy się już niemal od 7 lat, Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie, mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd stwierdził, że w sprawie zaistniały podstawy do wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w wysokości [...] zł, której celem jest zdyscyplinowanie organu i przeciwdziałanie opieszałości w prowadzeniu sprawy. Mając zaś na względzie charakter i stopień skomplikowania sprawy oraz fakt, że w sprawie zaistnieć może potrzeba sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości (czego na obecnym etapie postępowania nie można ocenić), Sąd uznał za właściwe zobowiązanie Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie czterech miesięcy, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.