I SAB/Wa 203/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Tomasz Szmydt po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. P., M. C., M. P. i M. J. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] hip. nr [...] – w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent W dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W na rzecz J P, M C, M P i M J solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. P., M. P., M. C. i M. J., reprezentowani przez adwokata K. S., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W., w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość, położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Wskazanym uprzednio wnioskiem z dnia [...] lipca 2015 r. J. P., M. P., M. C. i M. J. wystąpili o przyznanie odszkodowania za nieruchomość, położoną w W. przy ul. [...]. Organ - kompletując materiał dowodowy sprawy - podjął czynności w dniu [...] listopada 2015, występując do innej jednostki organizacyjnej urzędu o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. W tym też dniu zwrócił się do wnioskodawców, informując o przewidywanym terminie zakończenia postępowania do dnia [...] marca 2016 r. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie skarżących z dnia [...] października 2015 r. za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia, wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Powyższe rozstrzygnięcie zostało doręczone Prezydentowi W. w dniu [...] grudnia 2015 r. We wniesionej w dniu [...] marca 2016 r. (data prezentaty organu) skardze J. P., M. P., M. C. i M. J. zarzucili Prezydentowi W. naruszenie art. 36 § 1 kpa w zw. z art. 35 § 1 i 3 kpa w zw. z art. 12 kpa polegające na: - braku podejmowania działań bezpośrednio zmierzających o wydania decyzji ustalającej odszkodowanie, na podstawie art. 215 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U Nr 50, poz. 279), - braku wydania decyzji, w terminie 3 miesięcy, od daty doręczenia postanowienia Wojewody [...] nr [...], w tym brak zlecenia biegłemu rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenia wyceny nieruchomości. Mając na uwadze powyższe zarzuty wnieśli o wyznaczenie Prezydentowi W. 2 miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek. Uzasadnili, że Prezydent W. nie dotrzymał terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu rozpoznającym zażalenie na niezałatwienie przedmiotowej sprawy w terminie. Następnie w dniu [...] lutego 2017 r. Prezydent podjął kolejne działania w sprawie, zwracając się do Ministerstwa Finansów i Rozwoju, Dyrektora Archiwum Państwowego W. oraz do innej jednostki organizacyjne urzędu W. z prośba o przesłanie informacji wskazanych w tych wystąpieniach informacji. Ponadto w tym dniu wystosował informację do pełnomocnika skarżących o przewidywanym terminie rozpatrzenia przedmiotowego wniosku do dnia [...] maja 2017 r. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] lutego 2017 r. Prezydent wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że konieczne jest ustalenie jakie było przeznaczenie ww. terenu w Ogólnym Panie Zagospodarowania Przestrzennego W. z dnia [...] sierpnia 1931 r. oraz o czynnościach jakie podjął w toku prowadzonego postepowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 149 § 1 ppsa. sąd uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 ppsa., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, dalej zwanej "kpa.") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności, wskazanych w art. 3 § 2 ppsa. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, przez zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że niniejsza skarga na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...], zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym w wyroku terminie. W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że wskazany powyżej organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku. Wniosek ten wpłynął do organu w dniu [...] lipca 2015 r. Zatem od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 kpa. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 kpa. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem, pomimo upływu blisko 2 lat od otrzymania wniosku, organ administracji nie zakończył postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego - co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy termin wyznaczony dla załatwienia wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego sprawy oraz wydania merytorycznego orzeczenia. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy od dnia otrzymania wniosku do dnia wyrokowania Prezydent nie wydał rozstrzygnięcia, a prowadząc postepowanie przez okres ponad 20 miesięcy nie zakończył sprawy. Dopiero po 4 miesiącach od otrzymania wniosku rozpoczął gromadzenie materiału dowodowego sprawy. Przy czym od końca 2015 r. do 2017 r., mimo wezwania do usunięcia naruszenia prawa oraz wydania postanowienia, uznającego zażalenie za uzasadnione - organ nie uczynił w sprawie nic. Dopiero przed przekazaniem skargi do Sądu, co nastąpiło ze znacznym opóźnieniem, podjął kolejne czynności w sprawie, mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego. Z powyższych względów nie można przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza - w ocenie Sądu - nie tylko konieczność zastosowania przez organ administracji publicznej właściwych przepisów prawa materialnego, ale również konieczność przestrzegania norm prawa procesowego, w tym przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw. Z kolei akceptacja przez Sąd prowadzenia postępowania, które miało miejsce w niniejszej sprawie, powodowałoby obejście jednej z naczelnych zasad kpa., tj. zasady szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego, zawartej w przepisie art. 12 kpa. Przy czym pamiętać należy, że przepisy art. 35 i art. 36 kpa, nie mogą być interpretowane w oderwaniu od generalnych zasad postępowania administracyjnego, w tym przede wszystkim zasady praworządności (art. 6 kpa, art. 7 Konstytucji RP). To na organie ciąży bowiem obowiązek, zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, takiej organizacji czynności podejmowanych w sprawie, aby postępowanie przebiegało szybko i sprawnie. A contrario - nie stanowi działania zgodnego z prawem postępowanie organu, niezmierzające bezpośrednio do jak najszybszego załatwienia sprawy. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, a w szczególności stopień naruszenia prawa, powstały w związku z brakiem właściwie skoncentrowanych działań organu w sprawie - gdyż za takie należy uznać 20 miesięczne prowadzenie postępowania - Sąd uznał, że bezczynność, której dopuścił się organ, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na ocenę tę wpływ miała także okoliczność, że organ kontynuował gromadzenie materiału dowodowego po ponad rocznej przewie, co nastąpiło przed przekazaniem skagi do Sądu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 związku art. 205 § 2 P.p.s.a.