I SAB/Wa 209/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi M. S. i Ł. S. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania 1. zobowiązuje Prezydenta W. do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku z dnia 15 lipca 2011 r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. solidarnie na rzecz skarżących M. S. i Ł. S. kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. w pozostałym zakresie skargę oddala. M. S. i Ł. S., pismem z dnia 29 marca 2013 r., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 15 lipca 2011 r. o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...] odmawiającą przyznania odszkodowania za grunt nieruchomości położnej w W. przy [...], stanowiącej obecnie część działek ew. nr [...], będących własnością Miasta W. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący dwukrotnie zwracali się do organu z zapytaniem na jakim etapie postępowania znajduje się przedmiotowy wniosek o wznowienie postępowania, nie uzyskując odpowiedzi w tym zakresie. Następnie, skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., w dniu 12 maja 2012 r., skargę na bezczynność organu – Prezydenta W. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 238/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił powyższą skargę wskazując, iż w pierwszej kolejności należy wnieść zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Mając powyższe na uwadze, skarżący wnieśli do Wojewody [...] zażalenie z dnia [...] lipca 2012 r. na niezałatwienie sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r., nr [...] Prezydent W. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta z dnia [...] stycznia 2004 r., nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy [...]. Następnie, pismem z tego samego dnia tj. 19 października 2012 r., Prezydent W. poinformował strony postępowania, że ze względu na analizę dokumentacji oraz dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie wniosku z dnia 15 lipca 2011 r. w terminie przewidzianym w art. 35 k.p.a., jednocześnie poinformowano stronę, że decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do dnia 31 stycznia 2013r. Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r., nr [...] Wojewoda [...] uznał zażalenie z dnia 24 lipca 2012 r. za uzasadnione, wyznaczając jednocześnie organowi dwu miesięczny termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, iż wyznaczenia terminu załatwienia sprawy pismem z dnia 19 października 2012 r. nie można traktować jako wypełnienia dyspozycji zawartej w art. 36 k.p.a. W dacie złożenia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie (tj. 30 lipca 2012 r.) Prezydent W. niewątpliwie pozostawał w bezczynności. Wobec braku wydania rozstrzygnięcia przez Prezydenta W., skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu wnosząc o zobowiązanie Prezydenta W. do podjęcia czynności w zakresie, w jakim wnioskowano pismem z dnia 15 lipca 2011 r. - w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie i wskazał, że ze względu na skomplikowany charakter sprawy oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie wniosku z dnia 15 lipca 2011 r. w terminie wyznaczonym przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] października 2013 r. Ponadto organ wskazał, iż poinformowano pełnomocnika skarżących o przewidywanym terminie wydania decyzji do dnia 30 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargę należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania rozstrzygnięcia w określonym terminie. Stanowisko Sądu w rozpoznawanej sprawie należy poprzedzić analizą normy prawnej będącej podstawą orzekania. I tak, zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. "Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa". Konstrukcja powyższego przepisu wyróżnia dwie odrębne od siebie instytucje, a mianowicie skargę na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania. Zauważyć trzeba, iż w poprzednim stanie prawnym w orzecznictwie sądów administracyjnych bezczynność organu była utożsamiana zarówno z niepodjęciem w ustalonym terminie przez organ żadnych czynności w sprawie, jak i z niezakończeniem w terminie postępowania mimo podejmowania czynności w postępowaniu. Obecnie, od nowelizacji ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyjmuje się, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie podejmuje czynności, bądź podejmuje je, ale przekracza termin załatwienia sprawy, nie wykonując obowiązku zawiadomienia strony. Natomiast przez pojęcie "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, w którym wykonywane są czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywane czynności są pozorne powodujące, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, str. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, str. 69-70), ewentualnie, w którym następuje mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, str.238). I tak, w rozpoznawanej sprawie wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2004 r. nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy [...] datowany był na dzień 15 lipca 2011 r., zaś wpłynął do organu w dniu 20 lipca 2012 r. Od tego czasu, poza wydaniem postanowienia z dnia [...] października 2012 r. nr [...] o wznowieniu postępowania zgodnie z wnioskiem z dnia 15 lipca 2011 r., organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do zakończenia sprawy. Swoją opieszałość Prezydent [...] tłumaczył wysokim stopniem skomplikowania sprawy oraz dużą ilością spraw z zakresu odszkodowań. Wyjaśnić należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego prowadzenia postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwiania spraw. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji państwowej mają obowiązek wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W konsekwencji organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie zgodnie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawania przez organ w bezczynności bądź przewlekłości. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku z dnia 15 lipca 2011 r., przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 k.p.a. wymagane jest, aby w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwianiu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. W przedmiotowej sprawie Prezydent W. poinformował strony o terminie załatwienia sprawy dopiero pismem z dnia 19 października 2012 r. wskazując, iż sprawa zostanie załatwiona do dnia 31 stycznia 2013 r., a następnie - w związku z niedochowaniem tego terminu - pismem z dnia 6 maja 2013 r. (czyli po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) termin ten przesunął do dnia 30 czerwca 2013 r. Na dzień wyrokowania stosowne rozstrzygnięcie nie zapadło. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że prowadzenie przez Prezydenta W. postępowania miało cechy rażącego naruszenia prawa, tj. przepisu art. 8, 9, 12, 35 i 36 k.p.a., gdyż od dnia złożenia wniosku z dnia 15 lipca 2011 r. o wznowienie postępowania organ dysponował wystarczającym czasem dla ustalenia, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki do wydania rozstrzygnięcia zgodnie z oczekiwaniem strony. Ponadto, pomimo iż działanie organu miało cechy naganne, w ocenie Sądu nie ma podstaw do wymierzenia organowi grzywny. Dodatkowo należy podnieść, że Sąd nie znalazł przesłanek do wydania w trybie art. 155 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienia sygnalizacyjnego. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. i 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.