I SAB/Wa 21/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Gabriela Nowak (spr.) Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2008 r. sprawy ze skargi Z. O.-G. na bezczynność Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zobowiązuje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku Z. O.- G. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody W. z dnia [...] marca 1997 r. nr [...] w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. I SAB/Wa 21/08 UZASADNIENIE W dniu 6 lutego 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga Z. O.-G.. Skarżąc wniosła o zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] marca 1997 r., nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Związek [...] – Gmin W. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W., przy ul. [...], o powierzchni [...] m2, oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...] w obrębie [...]. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Decyzją z dnia [...] marca 1997 r., nr [...] Wojewoda Warszawski stwierdził nabycie z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. przez Związek [...]-Gmin W. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], o powierzchni [...] m2, oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...] w obrębie [...], stanowiącej działki zgodnie z mapą dla celów prawnych nr [...] z dnia [...] lipca 1991 r. Pismem z dnia 27 maja 2006 r. pełnomocnik Z. O.-G. radca prawny Z. B. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia [...] marca 1997 r. Pełnomocnik podniosła we wniosku, że decyzja Wojewody Warszawskiego z dnia [...] listopada 1991 r., nr [...], stwierdzająca, że Związek [...]-Gmin W. nabył z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie na własność Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji W. (w skład nabytego mienia wchodziła m.in. nieruchomość położona w W. przy ul. [...]), oraz decyzja Wojewody Warszawskiego nr [...] z dnia [...] marca 1997 r. wydane zostały w czasie, gdy istniał nierozpatrzony wniosek J. K. złożony w dniu 2 grudnia 1949 r. o przyznanie mu własności czasowej gruntu oznaczonego jako [...] w W. przy ul. [...]. Istnienie nierozpoznanego wniosku było przeszkodą materialnoprawną w uwłaszczeniu się W. na przedmiotowej nieruchomości. Pełnomocnik zaznaczył, że przed podjęciem decyzji z dnia [...] marca 1997 r. powinien zostać rozpatrzony wniosek J. K. oraz, że decyzja z dnia [...] marca 1997 r. po raz drugi stwierdza ten sam stan, który już stwierdzony został ostateczną decyzją Wojewody Warszawskiego z dnia [...] listopada 1991 r. Pismem z dnia 31 lipca 2006 r. Minister zwrócił się do Wydziału Rozwoju Regionalnego Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w W. o przesłanie akt sprawy i ustosunkowanie się do wniosku. Decyzją z dnia [...] maja 2006 r., nr [...] Prezydent W. umorzył postępowanie w sprawie rozpoznania wniosku z dnia 2 grudnia 1948 r. złożonego przez dawnego właściciela J. K. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...]. Pismem z dnia 12 września 2006 r. Mazowiecki Urząd Wojewódzki w odpowiedzi na pismo Ministra z dnia 31 lipca 2006 r. przesłał akta sprawy. Pismem z dnia 9 października 2006 r. pełnomocnik skarżącej ponaglił organ do podjęcia merytorycznej decyzji w sprawie. Pismem z dnia 7 listopada 2006 r. Minister zwrócił się do Urzędu W. Biura Gospodarki Nieruchomościami o nadesłanie akt sprawy. W odpowiedzi przy piśmie z dnia 23 stycznia 2007 r. przekazano akta sprawy. Pismem z dnia 26 lipca 2007 r. Minister zwrócił się również do Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego o nadesłanie akt sprawy zakończonej decyzją Wojewody Warszawskiego z dnia [...] listopada 1991 r. Pismem z dnia 22 listopada 2007 r. Urząd W. zwrócił się o wypożyczenie akt przedmiotowej nieruchomości, akta sprawy zostały wypożyczone przy piśmie z dnia 6 grudnia 2007 r. Również w tym dniu Minister ponowił prośbę do Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego o nadesłanie akt sprawy. Pismem z dnia 27 listopada 2007 r. pełnomocnik skarżącej Z. O.-G. działając na podstawie art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwał Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do zaniechania naruszenia prawa i do wydania decyzji merytorycznej w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na wezwanie organ poinformował, że rozpatrzenie wniesionego wniosku nie jest możliwe na obecnym etapie postępowania, ponieważ Mazowiecki Urząd Wojewódzki, pomimo dwukrotnego wezwania nie nadesłał akt przedmiotowej sprawy. W skardze z dnia 7 stycznia 2008 r. skarżąca podniosła, że decyzja z dnia [...] marca 1997 r. została wydana w czasie, gdy istniał nie rozpatrzony wniosek przeddekretowego właściciela nieruchomości J. K., złożony w dniu 2 grudnia 1949 r. o przyznanie mu własności czasowej gruntu położonego w W. przy ul. [...]. Skarżąca podniosła ponadto, że nierozpoznanie wniosku J. K. stanowiło materialnoprawną przeszkodę w nabyciu przez Związek [...]-Gmin W. na własność Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji z mieniem – działką gruntu przy ul. [...] oraz przedmiotowej nieruchomości na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym w zw. z art. 5 ust. 2 tej ustawy. Skarżąca podkreśliła również, że do Państwowego Biura Notarialnego złożono wniosek o wpis Skarbu Państwa, jako właściciela nieruchomości przy ul. [...], a w nim poświadczono nieprawdę, że właściciel przeddekretowy nie złożył wniosku na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W.. Pismem z dnia 27 listopada 2007 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji został wezwany do usunięcia naruszenia prawa, poprzez wydanie decyzji merytorycznej w sprawie. Odpowiedzią na to wezwanie było pismo z dnia 12 grudnia 2007 r. zawiadamiające stronę, że z uwagi na wypożyczenie innemu organowi akt postępowania decyzja zostanie wydana po otrzymaniu akt. Skarżąca podniosła, że wypożyczenie akt przez organ administracyjny wydający decyzję, innemu organowi, nie może stanowić usprawiedliwienia uchybienia ustawowym terminom zakończenia postępowania. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę podniósł, że akta z Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego wpłynęły do Ministerstwa w dniu 20 września 2006 r., zaś akta z Urzędu W., których dołączenia domagał się pełnomocnik skarżącej – w dniu 5 lutego 2007 r. Podniósł ponadto, że w trakcie prowadzonego postępowania okazało się, że w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Wojewody Warszawskiego z dnia [...] listopada 1991 r., nr [...] stwierdzająca nabycie z mocy prawa przez Związek [...]-Gmin W. na własność Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w W., zespołu składników materialnych i niematerialnych tj. budynków, budowli i urządzeń oraz środków trwałych przedmiotów nietrwałych, materiałów, wartości niematerialnych i innych m.in. przy ul. [...]. W ocenie organu rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Wojewody Warszawskiego nr [...] z dnia [...] listopada 1991 r. może mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia dotyczącego decyzji nr [...] z dnia [...] marca 1997 r. W związku z tym Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji dwukrotnie zwracało się do Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego o przesłanie akt dotyczących decyzji z dnia [...] listopada 1991 r., a mimo tego przedmiotowe akta nie zostały nadesłane. Minister podniósł również, że wypożyczenie akt postępowania Urzędowi W. nie było przyczyną, którą organ uzasadniał swoją zwłokę. Organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do wskazanych w tym przepisie terminów nie wlicza się m.in. okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 kpa). Organ, który nie załatwił sprawy w terminie, obowiązany jest zawiadomić o tym strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (termin wyznaczony). Obowiązek sygnalizowania stronom o niezałatwieniu sprawy w terminie ustawowym ciąży na organie administracyjnym również wówczas, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 Kpa.). Wprawdzie przepisy nie dają żadnych wskazówek co do tego, jaki termin może być potrzebny do załatwienia sprawy, jednakże termin ten musi być wyraźnie oznaczony (w dniach, tygodniach, miesiącach). Decyzją z dnia [...] marca 1997 r., nr [...] Wojewoda Warszawski stwierdził nabycie z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. przez Związek [...]-Gmin W. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], o powierzchni [...] m2, oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej [...] w obrębie [...], stanowiącej działki zgodnie z mapą dla celów prawnych nr [...] z dnia [...] lipca 1991 r. Pełnomocnik Z. O.-G. pismem z dnia 27 maja 2006 r., które wpłynęło do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu 6 czerwca 2006 r., złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności wyżej wskazanej decyzji z dnia [...] marca 1997 r. Pismem z dnia 9 października 2006 r. pełnomocnik skarżącej ponaglił organ do podjęcia merytorycznej decyzji w sprawie. Pismem z dnia 27 listopada 2007 r. pełnomocnik skarżącej wezwał Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do zaniechania naruszenia prawa i do wydania decyzji merytorycznej w niniejszej sprawie. Organ od dnia wpłynięcia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, czyli od dnia 6 czerwca 2006 r. nie podjął żadnych istotnych czynności w niniejszej sprawie. Jedynymi podejmowanymi przez niego działaniami było zwracanie się do poszczególnych urzędów (do Wydziału Rozwoju Regionalnego Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w W., do Urzędu W. Biura Gospodarki Nieruchomościami) o nadesłanie akt administracyjnych sprawy. Od dnia złożenia wniosku organ zajmował się jedynie kompletowaniem akt sprawy. W odpowiedzi na wezwanie skarżącego skierowane w dniu 27 listopada 2007 r. organ poinformował, że rozpatrzenie wniesionego wniosku nie jest możliwe na obecnym etapie postępowania, ponieważ Mazowiecki Urząd Wojewódzki, pomimo dwukrotnego wezwania nie nadesłał akt przedmiotowej sprawy. Do wcześniejszego złożonego przez pełnomocnika skarżącej pisma z dnia 9 października 2006, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, organ w ogóle się nie ustosunkował. Organ nie informował samodzielnie wnioskodawcy o przyczynach swojej zwłoki w rozpoznaniu wniosku, informację o sprawie przesłał dopiero na pisemne wezwanie pełnomocnika skarżącej, pomimo, że jak wynika z art. 36 kpa obowiązek sygnalizowania stronom o niezałatwieniu sprawy w terminie ustawowym ciąży na organie administracyjnym również wówczas, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. Organ nie wskazał również terminu załatwienia sprawy. W piśmie z dnia 12 grudnia 2007 r. będącym odpowiedzią na wezwanie wskazał jedynie, że niezwłoczne działania w celu ostatecznego zakończenia postępowania podejmie niezwłocznie po otrzymaniu dodatkowych akt z Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego. Termin powinien być wyraźnie przez organ oznaczony, nie natomiast przy pomocy pojęć niedookreślonych. Zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 1996 r., sygn. akt I SAB 28/96 nowy termin załatwienia sprawy może być uznany za skutecznie wyznaczony w trybie art. 36 § 1 kpa, jeżeli zostanie wskazany przez organ właściwy do załatwienia sprawy zgodnie z art. 57 kpa (tj. w dniach, tygodniach lub miesiącach) i z zachowaniem ogólnej zasady szybkości postępowania określonej w art. 12 kpa. Biorąc pod uwagę wcześniejsze postępowanie organu w niniejszej sprawie można wywnioskować, że dalsze postępowanie nie zmierzałoby do szybkiego załatwienia sprawy. Z akt administracyjnych przedmiotowej sprawy wynika, że wniosek z dnia 27 maja 2006 r. nie został przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznany. Każdy wniosek złożony przez stronę postępowania administracyjnego organ ma obowiązek rozpoznać. Na podstawie przedstawionego stanu faktycznego Sąd uznał, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji pozostaje w bezczynności i jest winien naruszenia terminów z art. 35 kpa, a także naruszenia art. 36 kpa poprzez niezawiadmianie strony oraz niepodanie nowego terminu załatwienia sprawy. Mając na uwadze, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w załatwieniu sprawy Z. O.-G. uchybił przepisom procesowym, Sąd na podstawie art.149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.