I SAB/Wa 213/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D.Z. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. jako dz. nr [...] z obrębu [...], hip. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 4. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego D.Z. sumę pieniężną w wysokości 500 (pięćset) złotych; 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz D.Z. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] lipca 2016 r. D.Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania z utraconą nieruchomość [...], położoną przy ul. [...], objętą dawną księgą hip. [...], a stanowiącą obecnie działkę nr [...] w obrębie [...]. Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z [...] listopada 2015 r., D.Z. wraz innymi następcami prawnymi byłych współwłaścicieli opisanej wyżej nieruchomości, wystąpił do Prezydenta [...] o ustalenie w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.) odszkodowania za tę nieruchomość. Wobec braku podejmowania przez Prezydenta [...] rozstrzygnięcia w sprawie inicjatorzy postepowania wnieśli 1 lutego 2016 r. do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność organu, w następstwie rozpoznania którego Wojewoda ów, postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r. nr [...], wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy trzymiesięczny termin na rozpoznanie sprawy odszkodowania. Termin ten upłynął bezskutecznie, w konsekwencji czego D.Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej: stwierdzenia, że zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wyznaczenie organowi terminu załatwienia sprawy nie dłuższego niż dwa miesiące; wymierzenie mu z tego tytułu grzywny, jak też przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę (udzielonej [...] lutego 2017 r.) organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że pismem z [...] lutego 2017 r. pełnomocnik stron został poinformowany, iż z uwagi na konieczność zgromadzenia całej dokumentacji, nie było możliwe rozpatrzenia wniosku odszkodowawczego w terminie wyznaczonym w art. 35 § 3 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Sygn. akt I SAB/Wa 213/17 Przedmiotem skargi D.Z. jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku z [...] listopada 2015 r., o przyznanie odszkodowania za utraconą nieruchomość [...] położoną przy ul. [...]. Bezczynność organu zachodzi zaś, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w rozpoznaniu sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miało ona miejsce z rażącym naruszeniem praw (art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek o przyznanie odszkodowania, nie został przez organ rozpoznany. Wpłynął on natomiast do organu 30 listopada 2015 r., co wynika z umieszczonej na nim prezentaty Biura Sygn. akt I SAB/Wa 213/17 Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...]. Od tego momentu zatem rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 k.p.a., termin w jakim winien on być rozpoznany. Tym samym zainicjowane nim postępowania winno ulec zakończeniu najpóźniej 30 stycznia 2016 r.. Tymczasem, do chwili obecnej Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie. Nie dopełnił także w sposób prawidłowy obowiązku z art. 36 § 1 k.p.a. i do wniesienia skargi nie informował strony o przyczynach zwłoki i nowym terminie zakończenia postępowania. O przyczynach zwłoki poinformował bowiem dopiero w piśmie z [...] lutego 2017 r., przy czym nawet wówczas nie wskazał dodatkowego terminu zakończenia postepowania. Pozostaje on zatem w bezczynności, co implikuje po stronie Sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Ta zaś w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Godzi się bowiem zauważyć, że obecnie zwłoka w jej załatwieniu wynosi blisko 16 miesięcy, a zasadniczym czynnikiem ją powodującym było niepodejmowanie przez niemal cały ten okres jakichkolwiek czynności w sprawie. Te podjął wszak dopiero 7 miesięcy po wniesieniu skargi, występując wówczas do Wydziału Obrotu Nieruchomościami [...] Urzędu [...], Archiwum Państwowego oraz sądu wieczystoksięgowego o różnorakie dokumenty, w tym m.in. akta własnościowe nieruchomości (vide pisma z [...] kutego 2017 r. nr [...]). Po tym okresie dopiero także przekazał do Sądu skargę wraz z aktami sprawy. Taki sposób jej procedowania, pozostaje zatem w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania. Uprawnia przy tym do wnioskowania, że działania organu (a w zasadzie zaniechania) determinowane są intencjonalnym odsuwanie w czasie sprawy, czy wręcz uchylaniem się od zajęcia w niej wiążącego stanowiska, a to z kolei trudno uznać za działania, które służą pogłębianiu zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej. Postępując w ten sposób narusza on zatem w sposób rażący normy prawne zawarte w przepisach art. 7, 8, 12 oraz 35 § 1 i 3 k.p.a. Nie bez znaczenia dla oceny charakteru zwłoki pozostaje również lekceważące podejście przez organ do wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązku przekazania sądowi skargi w terminie 30 dni od jej wniesienia. Ta bowiem – jak już wspomniano - przekazana została dopiero po niemal 7 miesiącach od jej wpływu do organu, a Sygn. akt I SAB/Wa 213/17 przyczyny tego stanu rzeczy nie zostały w ogóle wyjaśnione. Warto również zauważyć, że w toku postępowania wywołanego zażaleniem strony na bezczynność Prezydenta [...], organ ów zignorował wezwania Wojewody [...] i nie przekazał mu akt sprawy, ani nie ustosunkował się wspomnianego zażalenia, wykazując tym samym lekceważący stosunek zarówno do strony postepowania jak i obowiązujących go procedur. Zważywszy zatem na kwalifikowany charakter stwierdzonej zwłoki, Sąd za zasadne uznał również wymierzenie organowi na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. grzywny jak też nałożenia nań przewidzianej w tym przepisie drugiej sankcji - w postaci obowiązku wypłaty skarżącemu określonej stosownie do skali zwłoki sumy pieniężnej, Sankcje te winny skłonić organ do zaprzestania dalszego naruszania prawa i podjęcia w sprawie stosownego rozstrzygnięcia w wyznaczonym przez Sąd terminie. Ustalając termin w jakim organ zobligowany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął natomiast pod uwagę realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienie przesłanek z art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami uprawniających do uzyskania odszkodowania, których próbę odszukania organ podjął dopiero w dniu przekazywania skargi, jak też weryfikacji żądania strony w aspekcie konkretnej jednostki redakcyjnej owego przepisu. Uwzględniono także konieczność przeprowadzenia (w sytuacji potwierdzenia spełnienia materialnoprawnych przesłanek uzyskania odszkodowania) dowodu z wyceny nieruchomości, a więc sporządzenia stosownego operatu szacunkowego, do którego strony mogą zgłaszać zastrzeżenia. Z tego względu oceniono, że terminem w jakim możliwe jest realne zakończenia postępowania - a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał i obligatoryjność przeprowadzenia ww. dowodu (w przypadku decyzji pozytywnej) – będzie termin czterech miesięcy, a nie jak oczekiwał tego skarżący nie dłuższy niż dwa miesiące. Tak oznaczony termin umożliwia przy tym zakończenie postępowania bez konieczności występowania przez stronę z kolejną skargą, mającą tym razem na celu wykazanie, że organ wyroku nie wykonał (co z kolei może także prowadzić do dalszej zwłoki, spowodowanej choćby koniecznością przekazaniem akt sprawy do Sądu), co z całą pewnością leży w jej interesie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 do 4 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania Sygn. akt I SAB/Wa 213/17 orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Rozpoznanie zaś skargi w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ww. ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.