I SAB/Wa 215/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant referent-stażysta Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2012 r. sprawy ze skargi B. Z. i F. S. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku B. Z. i F. S. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną hip.[...], nr działki [...], o pow. [...] m2, w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących B. Z. i F. S. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących B. Z. i F. S. kwotę po 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych dla każdego z nich, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. B. Z. i F. S. pismem z dnia [...] maja 2012 r. – działając przez pełnomocnika adwokata R. N. - wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. jako działka nr [..], pod nr hip.[...]. W uzasadnieniu skargi wskazano, że postępowanie w sprawie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...], zostało wszczęte wnioskiem skarżących z dnia 29 września 2006 roku. Pismem z dnia 18 lutego 2008 r. sprostowano pierwotnie zgłoszone żądanie odszkodowawcze poprzez dookreślenie, iż wniosek z dnia 29 września 2006 r. dotyczyć miał nie tylko działki nr [...], ale także działki nr [...], również zlokalizowanej przy ul. [...]. Wobec braku rozstrzygnięcia, w dniu 17 listopada 2009 r. skarżący wystąpili do Wojewody [...] w trybie art. 37 kpa z zażaleniem na niezałatwienie przez Prezydenta W. sprawy. Zażalenie zostało uwzględnione i postanowieniem z dnia [...] stycznia 2010 r. Nr [...] Wojewoda [...] i wyznaczył Prezydentowi W. dodatkowy termin na podjęcie decyzji tj. do dnia [...] kwietnia 2010 roku. Skarżący wskazali, że skutkiem powyższego było wydanie przez Prezydenta W. w dniu [...] lutego 2010 r. decyzji nr[...], mocą której ustalone zostało odszkodowania za grunt przedmiotowej nieruchomości, ale jedynie w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...], pozostawiając do odrębnego rozpoznania sprawę odszkodowania w części dotyczącej działki nr [...]. Do dnia dzisiejszego przedmiotowa decyzja nie została wydana, co w ocenie skarżących świadczy bezspornie o przedłużającym się i przewlekle prowadzonym postępowaniu, jak również lekceważeniu przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy art. 1 tego dekretu ww. grunt przeszedł na własność gminy W. , a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14 poz. 130) stał własnością Skarbu Państwa. Prowadzone przed Prezydentem W. postępowanie odszkodowawcze zainicjowane zostało wnioskiem spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości i toczy się w oparciu o przepis art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Organ podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania zgromadzono szereg materiałów dowodowych, jednak z uwagi na złożony charakter postępowania nie było możliwości wydania rozstrzygnięcia, o czym skarżący byli informowani. Dodatkowo organ wskazał, iż w przedmiotowej sprawie niezbędnym będzie wykonanie operatu szacunkowego określającego wartość ww. nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej również poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność organów. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma zatem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia. Z analizy dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą z dnia 9 maja 2012 r. wynika, że od dnia złożenia wniosku rozszerzającego zakres odszkodowania tj. od dnia 21 lutego 2008 r., do dnia 24 lutego 2010 r., czyli wydania decyzji w sprawie przyznania odszkodowania za działkę nr[...], Prezydent [...] prowadził równolegle postępowanie odszkodowawcze dotyczące całości nieruchomości przy ul. [...] w W. tj. działek nr [..] i [...]. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. organ przesądził kwestię przyznania odszkodowania, jednakże jedynie w zakresie odnoszącym się do działki nr [...]. Kwestię działki nr [...] poruszono w pkt V orzeczenia, wskazując że wniosek o przyznanie odszkodowania za tę nieruchomość, zostanie rozpatrzony odrębną decyzją. Tak się jednak nie stało. Prezydent W. dopiero w odpowiedzi na wystąpienie pełnomocnika skarżących, pismem z dnia 7 kwietnia 2011 r., wskazał na konieczność wykonania operatu szacunkowego określającego wartość ww. nieruchomości. Jednocześnie podał jako termin zakończenia sprawy dzień 31 sierpnia 2011 roku. Z akt sprawy wynika, że Prezydent W. nie podjął jednak jakichkolwiek działań prowadzących do załatwienia przedmiotowej sprawy. Ograniczając się jedynie do informowania pełnomocnika skarżących kolejnymi pismami o przyczynach uniemożliwiających rozpoznanie niniejszej sprawy tj. trudnościach związanych ze sporządzeniem operatu szacunkowego (pismo z dnia 13 września 2012 r.), dużej ilości spraw z zakresu odszkodowań (pismo z dnia 9 lutego 2012 r.), czy też wydłużającą się procedurą wykonania operatu (pismo z dnia 1 czerwca 2012 r.), wskazując za każdym razem nowe (kilkumiesięczne) terminy załatwienia sprawy. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że złożona skarga jest w pełni zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Nie można przyjąć, że wskazany organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz że na bieżąco prowadził sprawą. Zaznaczyć przy tym należy, że wystosowanie pism informujących o niemożności załatwienia sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia, nie można uznać za czynności zmierzające do zakończenia sprawy. Wymieniane natomiast w powyższych pismach przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie, tj. konieczność sporządzenia operatu szacunkowego, złożony charakter postępowania i duża ilości spraw z zakresu odszkodowań, w żaden sposób nie usprawiedliwiają bezczynności organu. Zwłaszcza, że wskazywanym, co najmniej od momentu wydania decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. powodem, dla którego organ nie może wydać rozstrzygnięcia w sprawie, jest ciągły brak operatu szacunkowego określającego wartość działki nr [...]. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ppsa, orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Ponadto mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności oraz wprowadzenie, z dniem 17 maja 2011 r. restrykcyjnych przepisów dotyczących bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej, co związane jest z wejściem w życie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U nr 34, poz. 173), a konkretnie jej art. 14 pkt 2, Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 35 oraz art. 36 Kpa oraz podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a zwłaszcza tych wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 Kpa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.