I SAB/Wa 216/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. L. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] "[...]", - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1500 (tysiąc pięćset) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej E. L. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E.L., M.L. i H.L. w piśmie z dnia 4 sierpnia 2016 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 23 marca 2014 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] [...]". Skarżące zarzuciły Prezydentowi [...] naruszenie prawa poprzez przekroczenie terminów rozpoznania sprawy określonych przepisami ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", i wniosły o zobowiązanie Prezydenta do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowanie w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz ze stwierdzeniem, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie skarżące wniosły o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto wniesiono o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi opisano przebieg dotychczasowego postępowania podkreślając, że w wyniku złożonego zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] wyznaczył dodatkowy termin na załatwienie sprawy wynoszący 2 miesiące od daty doręczenia postanowienia wraz z aktami. Termin ten upłynął w dniu 29 września 2015 r. Prezydent [...] nie dotrzymał jednak wyznaczonego terminu. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 K.p.a. Ponadto wskazano, iż pismem z dnia 13 lutego 2017 r. pełnomocnik stron został poinformowany o aktualnym stanie sprawy. Postanowieniem z dnia 24 marca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 216/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M.L. i H.L. z uwagi na niewyczerpanie przez skarżące trybu przewidzianego w art. 37 § 1 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a., a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Stosownie do art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). W myśl art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 K.p.a.). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. Organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów K.p.a. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wskazuje, że wniosek z dnia 23 marca 2014 r., o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] wpłynął do Urzędu Miasta [...] w dniu 25 marca 2014 r. Pierwsze działania w sprawie mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia organ podjął dopiero po upływie ponad roku od wpływu wniosku. W pismach z dnia 25 maja 2015 r. zwrócono się do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] Państwowego [...] o przesłanie kopii fragmentu Ogólnego planu zabudowania [...] zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych dna [...] sierpnia 1931 r. sygn. [...] wraz z odpowiednim opisem dotyczącym w/w nieruchomości. Jednocześnie zwrócono się o wydanie kopii dokumentów z akt nieruchomości oraz Biura Odbudowy [...] dotyczących w/w gruntu. Na powyższe pismo Archiwum Państwowe udzieliło odpowiedzi w piśmie z dnia 14 lipca 2015 r. oraz 16 października 2015 r. (po doprecyzowaniu żądania). Kolejnymi czynnościami podjętymi przez organ po ponad półtorarocznej przerwie było zwrócenie się w piśmie z dnia 13 lutego 2017 r. do Urzędu Dzielnicy [...] Wydział Obrotu Nieruchomościami o przesłanie akt lokalizacyjnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości oraz do Urzędu [...] Biuro Geodezji i Katastru Wydział Udostępniania Danych Ewidencji Gruntów i Budynków o przesłanie informacji z rejestru gruntów, fragmentu mapy ewidencyjnej z naniesionymi granicami hipotecznymi w/w nieruchomości i granicami aktualnych działek ewidencyjnych. Ponadto w piśmie z 13 lutego 2017 r. zwrócono się do Ministra Finansów i Rozwoju o udzielenie informacji, czy Z.L. lub inne osoby otrzymały odszkodowanie za w/w nieruchomość w ramach umów międzynarodowych zawartych przez rząd PRL z rządami państw obcych. Wystąpiono również do Sądu Rejonowego dla [...] Wydział [...] Cywilny w W. o przesłanie odpisu postanowienia z dnia [...] sierpnia 1994 r. sygn. akt [...] oraz odpisu testamentu własnoręcznego z dnia [...] października 1991 r., na podstawie którego postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] Wydział [...] Cywilny z dnia [...] sierpnia 1994 r. sygn. akt [...] , spadek po Z.L. nabyły córki H.L. , M.L. i E.L.. Wskazane pisma z dnia 13 lutego 2017 r. były w istocie ostatnimi czynnościami podjętymi przez organ zmierzającymi do wyjaśnienia i rozpoznania sprawy dokonanymi już po wniesieniu skargi do Sądu. Jak wynika z akt sprawy organ do dnia rozpoznania przedmiotowej skargi nie podjął już żadnych działań w sprawie. Nie informowano też stron o przyczynach niemożności załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. oraz o przewidywanym terminie jej zakończenia. Jedyną czynnością organu w tym zakresie było pismo z dnia 13 lutego 2017 r., którym poinformowano skarżącą, o bieżących czynnościach podjętych w sprawie, tj. o wystąpieniach z dnia 13 lutego 2017 r. do Sądu Rejonowego dla [...] , Wydział [...] Cywilny, Ministra Finansów i Rozwoju, do Urzędu [...] Wydział Obrotu Nieruchomościami oraz do Urzędu [...] Biuro Geodezji i Katastru Wydział Udostępniania Danych Ewidencji Gruntów i Budynków o przesłanie wskazanych w pismach dokumentów. Poinformowano jednocześnie skarżącą, iż decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana po zgromadzeniu całości dokumentacji. Prezydent [...] nie dochował również terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] lipca 2016 r., zgodnie z którym uznano zażalenie skarżącej za uzasadnione i wyznaczono dodatkowy termin na podjęcie rozstrzygnięcia wynoszący 2 miesiące od daty doręczenia postanowienia wraz z aktami sprawy. Termin ten upłynął 29 września 2015 r. Skarga jest więc w pełni uzasadniona. Oczywiste jest, że Prezydent [...] w prowadzonym postępowaniu uchybił powołanym wyżej przepisom K.p.a. Do dnia rozpoznania skargi na bezczynność stosowna decyzja nie została wydana. Sąd uznał, że wobec znacznego przekroczenia terminów określonych w K.p.a. i ograniczenia czynności mających na celu zakończenie sprawy do wystosowania kilku w/w pism bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd stwierdził jednocześnie, że wskazany w skardze czternastodniowy termin na załatwienie sprawy byłby zbyt krótki, zwłaszcza z uwagi na charakter sprawy i stopień jej skomplikowania. W ocenie Sądu zasadnym jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, a w szczególności stopień naruszenia prawa powstały w związku z długotrwałą bezczynnością Prezydenta oraz fakt, iż organ dysponował w niniejszej sprawie aktami administracyjnymi dotyczącymi przedmiotowej nieruchomości (zgromadzonymi przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości), Sąd stwierdził, że w sprawie zaistniały podstawy do wymierzenia organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 P.p.s.a. w wysokości 500 zł, której celem jest zdyscyplinowanie organu i przeciwdziałanie opieszałości w prowadzeniu sprawy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 149 § 1, § 1a i § 2 w związku z art. 119 pkt 4 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).