I SAB/Wa 219/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] - w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego W. B. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W. B. pismem z dnia 4 stycznia 2017 r. – działając przez pełnomocnika radcę prawnego A. R. - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie reformy rolnej. Skarżący wniósł o zobowiązanie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do wydania decyzji w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący opisał przebieg postępowania podkreślając, że w dniu 28 lipca 2016 r. wniósł odwołanie od w/w decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. oraz że pismem z dnia 25 października 2016 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia 4 października 2016 r. Minister wskazał, że odwołanie rozpoznane zostanie do dnia 31 grudnia 2016 r., mimo to stosowna decyzja nie została wydana. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podnosząc, że odwołanie nie zostało rozpoznane w terminie przewidzianym w kpa m.in. ze względu na dużą ilość spraw, które wpłynęły do organu. Minister zaznaczył, że sprawy rozpoznawane są według kolejności wpływu, a na dzień wniesienia skargi (5 stycznia 2017 r.) było około 445 spraw, które wpłynęły wcześniej niż odwołanie skarżącego. Organ wskazał ponadto, że na terminy rozpoznawania spraw ma wpływ ich specyfika oraz zasady organizacji pracy i trudności w swobodnym doborze wielkości kadry do ilości pracy i zadań. Zdaniem organu obiektywnie uzasadnione przedłużenie terminu rozpoznania odwołania przy jednoczesnym poinformowaniu strony o przyczynach zwłoki i wskazaniu nowego terminu rozpoznania sprawy czyni zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania niezasadnym. Minister zaznaczył ponadto, że postulowany przez skarżącego termin 14 dni na rozpoznanie sprawy jest nierealny i minimalnym okresem ewentualnego zobowiązania organu do załatwienia sprawy są cztery miesiące. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej jako P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przez przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej należy rozumieć brak należytego zaangażowania organu w załatwieniu sprawy indywidualnej. Przewlekłość postępowania obejmuje więc takie przypadki prowadzenia postępowania w sprawach indywidualnych jak wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, wykonywanie czynności pozornych powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy. W postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi na przewlekle prowadzenie postępowania sąd administracyjny bada zatem, czy podejmowane przez organ czynności zmierzają do należytego i szybkiego załatwienia sprawy, w jakich odstępach czasu są one podejmowane, a także czy nie są to czynności pozorne, przedłużające postępowanie i nieprowadzące w istocie do wydania stosownego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu skarga na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi postępowania w sprawie odwołania W. B. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r. jest uzasadniona. Z analizy akt sprawy wynika, że odwołanie z dnia 28 lipca 2016 r. od w/w decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu 5 sierpnia 2016 r. i przy piśmie z dnia 8 sierpnia 2016 r. przekazane zostało wraz z aktami sprawy do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Po wpłynięciu odwołania Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ograniczył się do wystosowania dwóch pism (z dnia 4 października 2016 r. i z dnia 2 stycznia 2017 r.) informujących o przyczynach niemożności rozpoznania sprawy w terminie określonym w kpa oraz o przewidywanym terminie jej rozpatrzenia odpowiednio do dnia 31 grudnia 2016 r., a następnie do dnia 30 czerwca 2017 r. Poza wystosowaniem przedmiotowych pism organ nie podejmował jakichkolwiek działań w sprawie i oczywiste jest, że stosowna decyzja w prowadzonym postępowaniu odwoławczym nie została wydana. Przy czym zaznaczyć trzeba, że wystosowania powyższych pism nie można uznać za czynności zmierzające do zakończenia sprawy, podawane zaś w nich przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie, tj. duża ilość spraw i rozpoznawanie ich według kolejności wpływu, nie usprawiedliwiają przewlekłości postępowania. Usprawiedliwienia takiego nie stanowią również okoliczności podnoszone w odpowiedzi na skargę. Skarga jest więc uzasadniona. Sąd uznał jednocześnie, że wobec znacznego przekroczenia terminów określonych w kpa i ograniczenie działań do wystosowania jedynie pism z dnia 4 października 2016 r. i z dnia 2 stycznia 2017 r. przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zwłaszcza, że sprawa dotyczy postępowania odwoławczego i z akt nie wynika, aby organ podejmował działania mające na celu uzupełnienie materiału dowodowego koniecznego do wydania rozstrzygnięcia. Sąd stwierdził przy tym, że wskazany w skardze 14-dniowy termin na załatwienie sprawy byłby zbyt krótki, zwłaszcza z uwagi na charakter sprawy. W ocenie Sądu zasadnym jest zobowiązanie organu do rozpoznania odwołania w terminie miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 1a orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a. O kosztach (na które składają się 100 zł wpisu od skargi, 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika oraz 17 zł opłaty skarbowej za pełnomocnictwo) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).