I SAB/Wa 22/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2016 r. sprawy ze skargi W. I. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku W.I. z dnia [...] listopada 2009 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] hip. [...] oraz [...] hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego W. I. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 23 października 2015 r., doprecyzowanym pod względem podmiotowym na rozprawie, W. I. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania złożonego przez niego wniosku o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774; dalej: "u.g.n."), odszkodowania z utraconą nieruchomość [...], położoną przy ul. [...], oznaczoną odpowiednio dawnymi numerami hipotecznymi [...] i [...]. Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Opisana na wstępie nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i w dniu jego wejścia w życie z mocy art. 1 dekretu grunty tej nieruchomości stały się własnością Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130) własnością Skarbu Państwa. Aktualnie teren dawnej nieruchomości obejmuje szereg działek ewidencyjnych, z których cześć stanowi własność komunalną, a część własność prywatną. Przeddekretowym właścicielem nieruchomości była J.R., po której spadek nabył W. I. (post. SR dla [...] z [...].07.1988 r. [...]), który z kolei upoważnił do działania w jego imieniu w sprawach dotyczących przedmiotowej nieruchomości E. R.. Ta z kolei udzieliła dalszego pełnomocnictwa adwokatowi M.D. Adwokat ten, powołując się na uzyskane pełnomocnictwo, złożył w dniu [...] listopada 2009 r. (data wpływu) wniosek o ustalenia w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. odszkodowania za ww. nieruchomość, nawiązując w jego treści do żądania zgłoszonego jeszcze przez pierwotną właścicielkę nieruchomości w roku 1965. Wobec braku podejmowania przez Prezydenta W. rozstrzygnięcia w sprawie wywołanej tym wnioskiem, skarżący wniósł do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność organu, w następstwie rozpoznania którego Wojewoda ów, postanowieniem z [...] czerwca 2015 r. nr [...], wyznaczył Prezydentowi W. trzymiesięczny termin na rozpoznanie sprawy odszkodowania. Termin ów upłynął jednak bezskutecznie, w konsekwencji czego W. I.- reprezentowany przez adw. M. D., wniósł wskazaną na wstępie skargę, żądając wyznaczenie Prezydentowi W. miesięcznego terminu na rozpoznanie wniosku, oraz zarzucając mu naruszenie art. 12 § 1, 35 §1-3 i art. 36 § 1 i 2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w toku postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania w sprawie merytorycznej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi W. I. jest bezczynność Prezydenta W., polegająca na nierozpoznaniu jego wniosku z [...] listopada 2009 r. o przyznanie w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], a stanowiącą przeddekretową własność jego poprzedniczki prawnej.. Bezczynność organu zachodzi zaś, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", czy też nie. Jak słusznie zauważał skarżący, zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W. Po za sporem bowiem pozostaje okoliczność, że złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie odszkodowania nie został dotychczas rozpoznany. Wniosek ów wpłynął zaś do organu [...] listopada 2009 r. (co wynika z umieszczonej na nim prezenty). Od ww. daty rozpoczął zatem bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W tym stanie rzeczy termin, w którym postępowanie to winno ulec co do zasady zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu 9 stycznia 2010 r. Tymczasem, do chwili obecnej Prezydent W. nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia. Nie dopełnił także obowiązku z art. 36 § 1 k.p.a. i nie informował strony o przyczynach zwłoki i nowym terminie zakończenia postępowania. Z akt sprawy wynika przy tym, że nieliczne czynności jakie w tym okresie podejmowała - polegające na wystąpieniach o dokumenty do różnych organów i komórek organizacyjnych Urzędu W. realizował w znacznych odstępach czasu – wynoszących od roku do dwóch lat (vide pisma BGN Urzędu W. z: 15 grudnia 2009 r. nr [...]; 29 czerwca 2012 r. nr [...] oraz z 27 i 28 sierpnia 2013 r. nr [...]). Od ostatniej zaś z wymienionych czynności zrealizowanej w sierpnia 2013 r., zaniechał jakichkolwiek działań w sprawie ukierunkowanych na jej załatwienie, a swoją aktywność ograniczył jedynie do przedłożenia Wojewodzie akt sprawy wraz ze stanowiskiem w przedmiocie wniesionego przez stronę zażalenia na nieterminowe jej rozpoznanie. Prowadzić to musi do wniosku, że od ponad 6 lat pozostaje on w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy - przybiera postać kwalifikowaną, tj.-rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres czasu realnych działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy administracyjnej (a przez ostatnie dwa i pół roku jakichkolwiek czynności procesowych) – bez zaistnienia obiektywnie zaistniałych przeszkód tłumaczących ten stan rzeczy - pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i 12 k.p.a. Wyznaczając, stosowanie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Godzi się bowiem zauważyć, że w przypadku uwzględnienia żądania stron, konieczne będzie jeszcze pozyskanie dowodu z wyceny nieruchomości, a więc sporządzenia stosownego operatu szacunkowego, do którego strony mogą zgłaszać zastrzeżenia. Z tego względu, zdaniem Sądu rozsądnym i realnym terminem w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron - a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał i obligatoryjność przeprowadzenia ww. dowodu (w przypadku decyzji pozytywnej) - jest termin dwóch miesięcy, od daty zwrotu akt do organu wraz z prawomocnym wyrokiem, a nie jak domagał się tego skarżący termin miesięczny. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono zaś na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.