I SAB/Wa 220/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2012 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1964 r. nr [...], w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz [...] solidarnie kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] stycznia 2017 r. [...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictw przy rozpoznawaniu wniosku z [...] lutego 2012 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1964 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Skarga ta wniesiona została w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z [...] lutego 2012 r. (który wpłynął do organu 7 lutego 2012 r.) [...] (wraz z pozostałymi następcami prawnymi dawnych współwłaścicieli nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]) wystąpili o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1964 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do tej nieruchomości. Wobec braku podejmowania przez kolejne lata rozstrzygnięcia w sprawie, mimo wystosowanego przez pełnomocnika stron monitu, pismem z [...] lipca 2016 r. wezwali Ministra Infrastruktury i Budownictwa do usunięcia naruszenia prawa, a następnie wnieśli wskazaną na wstępie skargę, w której domagali się zobowiązania organu do zakończenia postępowania w sprawie, rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenia na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy na rozprawie. Wskazywał na podejmowane w toku postępowania czynności, jak też przygotowywany projekt rozstrzygnięcia. Zwracał uwagę na specyfikę postępowań rewindykacyjnych, które są skomplikowane i złożone, a przez to długotrwałe. Podnosił nadto argument o znacznej ilości spraw prowadzonych równocześnie przez każdego z referentów (ponad 130), co uniemożliwia wyprowadzenie zaległości w krótkim czasie i powoduje, że mogą się zdarzać sytuacje lub sprawy, w czynności nie były podejmowane lub podejmowane z uchybieniem terminów procesowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadnione. Przedmiotem skargi [...] jest bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa, polegająca na nierozpoznaniu złożonego m.in. w ich imieniu wniosku z [...] lutego 2012 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1964 r. nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] jej przeddekretowym właścicielom. Bezczynność organu zachodzi zaś gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała była ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a.). Stosownie do ustanowionej w art. 12 k.p.a. zasady szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl natomiast art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Przy czym, co należy podkreślić, tylko dopełnienie tego obowiązku niezwłocznie po bezskutecznym upływie terminu określonego w przywołanym wyżej art. 35 § 3 k.p.a. może uwolnić organ od zarzutu bezczynności (oczywiście o ile w dacie orzekania przez Sąd ten dodatkowy termin jeszcze nie upłynał). Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy że Minister Infrastruktury i Budownictwa przy rozpoznawaniu sprawy wywołanej wnioskiem z [...] lutego 2012 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1964 r. pozostaje w stanie bezczynności. Wniosek ów wpłynął bowiem do organu 7 lutego 2012 r. - co wynika z umieszonej na nim prezentaty Kancelarii Głównej ówczesnego Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Od ww. daty rozpoczął zatem bieg określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W tym stanie rzeczy termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu 7 kwietnia 2012 r. Tymczasem, mimo upływu ponad 5 lat od wszczęcia postępowania Minister Infrastruktury i Budownictwa nie podjął w niej merytorycznego rozstrzygnięcia. Oczywiście wskazany w art. 35 § 3 k.p.a. termin mógł ulec przedłużeniu na zasadach określonych w art. 36 § 1 k.p.a., jednakże aby w efekcie skorzystania z tego trybu przedłużenia postępowania organ mógł uwolnić się od zarzutu bezczynności, dodatkowy termin, o którym mowa w przywołanym przepisie musiałby on wyznaczyć niezwłocznie po upływie terminu z art. 35 § 3 k.p.a. i przede wszystkim być uwarunkowany obiektywnie weryfikowalnymi przeszkodami uniemożliwiającymi z terminowe zakończenie postępowania. Taka jednak sytuacja w niniejszej sprawie nie miał miejsca. Jak wynika bowiem z nadesłanych do sądu akt administracyjnych, o przyczynach zwłoki (wynikających z konieczności pozyskania m.in. akt własnościowych) i wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy skarżący poinformowani zostali dopiero pół roku po tym jak kodeksowy termin zakończenia postępowania już ekspirował (vide pismo Ministra z [...] października 2012 r. nr [...]). Przy czym mimo, że niezbędne do podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie akta własnościowe organ centralny otrzymał jeszcze w listopadzie 2012 (wypożyczone mu wówczas przez Sąd Okręgowy w [...]), aż do 2016 r. nie podejmował czynności ukierunkowanych na jej załatwienie. Swoją aktywność w tym okresie ograniczając jedynie do poinformowania stron w 2014 r. o wszczęciu postępowania w sprawie i kolejnym przedłużeniu terminu jego zakończenia, który zresztą także nie został dochowany (vide zawiadomienie z [...] października 2014 r. nr [...]). Następne zaś czynności podjął dopiero po wystosowaniu przez skarżących w dni [...] lipca 2016 r. wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Bez jego reakcji pozostał także monit stron z [...] lipca 2013 r. Prowadzić to musi do wniosku, że od przeszło 5 lat pozostaje on w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy - przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres czasu realnych działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy administracyjnej (przy jednoczesnym zaniechaniu w niej przez 3 lata jakiejkolwiek aktywności) pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania i w żaden sposób nie może tego usprawiedliwiać podnoszony w odpowiedzi na skargę argument o skomplikowanym charakterze sprawy, czy trudnościach organizacyjno-kadrowych organu. Wyznaczając stosownie do art. art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a miesięczny termin w jakim Minister zobowiązany będzie do załatwienia przedmiotowej sprawy, którego bieg rozpocznie się do daty zwrotu akt wraz z prawomocnym wyrokiem (art. 286 § 2 p.p.s.a.), Sąd wziął pod uwagę, że w sprawie zgromadzono już niezbędny do zakończenia postępowania materiał dowodowy, o czym strony zostały poinformowane przy piśmie z [...] lutego 2017 r. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu - a więc niezależnie od wyrażanego w tym względzie stanowiska stron i organu - do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.