I SAB/Wa 221/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. H., Y. E., A. H. i E. H. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z [...] sierpnia 2016 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., w rejonie ulic [...],[...] i [...], ozn. nr hip. [...] (dawniej [...]) w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz W. H., Y. E, A. H. i E. H. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr. 1 – sentencja wyroku. W. H., Y. E., A. H. i E. H. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., w rejonie ulic [...], [...] i [...], ozn. nr hip. [...] (dawniej [...]). Skarżące wniosły o wyznaczenie Prezydentowi terminu do załatwienia sprawy oraz o zwrot kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi wskazały, że [...] sierpnia 2016 r. złożyły wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., w rejonie ulic [...], [...] i [...], ozn. nr hip. [...] (dawniej nr [...]). Z uwagi na bezczynność organu w rozpoznaniu sprawy, pismem z [...] stycznia 2017 r. wniosły zażalenie do Wojewody [...], w trybie art. 37 § 1 K.p.a. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] października 2017 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. 3 miesięczny termin na podjęcie rozstrzygnięcia. Pomimo zobowiązania przez Wojewodę [...] do podjęcia działań, do dnia złożenia skargi, Prezydent nie wydał decyzji, a tym samym nie dotrzymał terminu wyznaczonego przez Wojewodę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w toku prowadzonego postępowania podjęto czynności zmierzające do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Zgodnie z art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Niniejsza skarga dotyczy bezczynności organu, wobec czego Sąd rozpoznał ją w wyżej wskazanym trybie. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 i § 1 a P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z treścią art. 35 § 1 i 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent W. pozostaje w bezczynności. Organ od [...] sierpnia 2016 r., tj. od daty wpływu do organu wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., w rejonie ulic [...], [...] i [...], ozn. nr hip. [...] (dawniej [...]) do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku i nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Dopiero na skutek złożonego przez skarżących zażalenia pismem z [...] sierpnia 2017 r. wystąpił o przesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Następnie, na skutek wniesionej skargi do Sądu pismami z [...] i [...] czerwca 2018 r. zwrócił się do Archiwum Państwowego w W. o przesłanie kopii dokumentów archiwalnych oraz do Urzędu W. o informacje dotyczące daty rozpoczęcia inwestycji na ww. nieruchomości. Uznać należy, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności organu, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 P.p.s.a., tj. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w określonym terminie. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu, terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, to trzy miesiące od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Termin ten pozwoli organowi na zgromadzenie pełnego materiału dowodowego i wydanie decyzji w sprawie. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Prezydent W. nie zastosował się do terminów załatwienia sprawy przepisanych art. 35 kpa, jak również do terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] postanowieniem z [...] października 2017 r., nr [...]. Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynika, że od daty otrzymania wniosku, to jest od [...] sierpnia 2016 r. organ podjął czynności mające na celu ustalenia stanu faktycznego sprawy dopiero w sierpniu 2017 r. i w czerwcu 2018 r. W dniu [...] sierpnia 2017 r. wystąpił do Urzędu Miasta W. o przesłanie akt własnościowych nieruchomości, w dniu [...] czerwca 2018 r. do Archiwum Państwowego o nadesłanie kopii dokumentów z zespołu archiwalnego oraz w dniu [...] czerwca 2018 r. do Urzędu Miasta W. o nadesłanie informacji dotyczącej daty rozpoczęcia inwestycji na przedmiotowej nieruchomości. Wskazane powyżej czynności organu wynikały z wniesienia przez skarżące zażalenia do Wojewody [...] oraz złożenia skargi na bezczynność. Prezydent nie zawiadomił także stron o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy oraz o terminie jej załatwienia. Podnieść należy, że organ powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających zgromadzenia dokumentów sprzed wielu lat. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa. W ocenie Sądu, postępowanie Prezydenta niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 kpa. Przy czym bezczynność organu w ramach postępowania o ustalenie odszkodowania może prowadzić do naruszenia konstytucyjnej zasady prawa do słusznego odszkodowania, które powinno być wypłacone w rozsądnym terminie. Dlatego ocena bezczynności w ramach postępowań odszkodowawczych ma szczególny wymiar, który Sąd zawsze musi mieć na uwadze. Z tych względów Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie [...] zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości [...] zł.