I SAB/Wa 222/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędzia WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2013 r. sprawy ze skargi J. S. i E. P. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem, 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. w prowadzeniu postępowania nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz J. S. i E. P. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów wpisu sądowego; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz E. P. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Pismem z dnia 18 kwietna 2013 r. J. S. i E. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. W dniu 25 kwietnia 2012 r. J. S. i E. P. (następcy prawni byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości) złożyli wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość gruntową położoną w W. przy dawnej ul. [...] – na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pismem z dnia 14 maja 2012 r. Prezydent W. poinformował wnioskodawców, iż rozpatrzenie wniosku o przyznanie odszkodowania będzie możliwe dopiero po odmowie uwzględnienia wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego lub umorzenia postępowania administracyjnego w tej kwestii. W związku z powyższym pismem z dnia 30 maja 2012 r. wnioskodawcy cofnęli wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. Prezydent W., zgodnie z ww. wnioskiem strony, na zasadzie art. 105 § 2 kpa umorzył postępowanie o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do części gruntu dawnej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], wchodzącej w skład działek ewidencyjnych nr [...], będących własnością Skarbu Państwa. Pismem z dnia 4 lipca 2012 r. wnioskodawcy zwrócili się do organu o podjęcie czynności mających na celu rozpoznanie wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Prezydent W. pismem z dnia 24 lipca 2012 r. wystąpił do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. w dzielnicy [...] z prośbą o nadesłanie akt lokalizacyjnych przedmiotowej nieruchomości. Następnie pismem z dnia 19 października 2012 r. zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu W. z prośbą o przesłanie kopii dokumentów dotyczących przejęcia i zajęcia pod inwestycje przedmiotowej nieruchomości. Zaś w dniu 9 października 2012 r. (data prezentaty) J. S. i E. P. wnieśli - na zasadzie art. 37 § 1 kpa - zażalenie do Wojewody [...] na przewlekłość postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy dawnej ul. [...]. Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia 7 stycznia 2013 r. uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi Miasta W. dodatkowy termin na załatwienie sprawy wynoszący "do trzech miesięcy od dnia doręczenia postanowienia wraz z aktami organowi I instancji". Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa. Stwierdził, iż jak wynika z dokonanej analizy czynności procesowych podjętych w toku postępowania, organ I instancji pozostawał w bezczynności w dniu złożenia zażalenia na jego bezczynność. Stwierdzenie to wynika z faktu, że od dnia wydania decyzji umarzającej postępowanie w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości (tj. od dnia 26 czerwca 2012 r.) organ I instancji nie wydał decyzji kończącej postępowanie w przedmiotowej sprawie w terminie określonym w art. 35 § 3 kpa. Nadto, do dnia złożenia zażalenia na bezczynność Prezydenta W., organ ten nie wyznaczył - zgodnie z art. 36 kpa - dodatkowego terminu załatwienia sprawy z podaniem przyczyny pozostawania w zwłoce w wydaniu rozstrzygnięcia kończącego postępowanie. W związku z powyższym Wojewoda uznał, że zażalenie na bezczynność Prezydenta W. w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] jest uzasadnione. Dodał, że w prowadzonym po doręczeniu niniejszego postanowienia postępowaniu wyjaśniającym, organ pierwszej instancji powinien podejmować czynności procesowe i gromadzić materiał dowodowy w sposób systematyczny i sprawny, zgodnie z wyrażoną w art. 12 kpa zasadą szybkości i ekonomiki postępowania administracyjnego, aby zapobiec powstawaniu zastoju procesowego w przyszłości Postanowienie to wraz z aktami sprawy zostało przekazane organowi I instancji w dniu 8 stycznia 2013 r. – zatem trzymiesięczny termin upłynął w dniu 8 kwietnia 2013 r. Ponieważ wyznaczony przez Wojewodę termin nie został dotrzymany, dlatego też J. S. i E. P. pismem z dnia 18 kwietna 2013 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...]. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Do dnia 5 września 2013 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta W., złożyli zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy dawnej ul. [...] nie został dotychczas rozpoznawany - zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa." Sąd uznał jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa - bowiem organ administracji podejmował jednak pewne czynności w sprawie. Podsumowując Sąd stwierdza, że Prezydent W. powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w ustawowym terminie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.