I SAB/Wa 222/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi H. R. oraz I. R.-F. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku, w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących H. R. oraz I. R.-F. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Nieruchomość [...]. Wnioskiem z dnia 7 grudnia 2013 r. H. R. i I. R. jako spadkobierczynie byłego właściciela przedmiotowej nieruchomości wystąpiły do Prezydenta [...] o przyznanie odszkodowania za ww. nieruchomość. Pismami z dnia 3 stycznia 2013 r. (prawidłowo 2014 r.) oraz z dnia 20 stycznia 2014 r. wnioskodawczynie złożyły do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta [...] sprawy w terminie. Prezydent [...] pismem z dnia 9 stycznia 2014 r. wystąpił do Urzędu [...] o przesłanie akt własnościowych dotyczących opisanej nieruchomości. W odpowiedzi na powyższe żądane akta zostały nadesłane do organu przy piśmie z dnia 5 lutego 2014 r. Pismem z dnia 7 lutego 2014 r. organ zwrócił się do Biura [...] o przesłanie informacji z rejestru gruntów dla przedmiotowej nieruchomości oraz odbitki z mapy sytuacyjnej z naniesionymi granicami działek ewidencyjnych oraz granicami hipotecznymi do celów służbowych. Pismem z dnia 13 lutego 2014 r. Prezydent [...] poinformował wnioskodawczynie, że zgodnie z przepisem art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jedną z przesłanek badanych w w niniejszym postępowaniu odszkodowawczym jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania opisaną działką. W związku z powyższym pismami z dnia 7 lutego 2014 r. wystąpiono do Biura [...] o przesłanie niezbędnych dokumentów. Zatem ze względu na obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości zakończenia sprawy we wcześniejszym terminie. Jednocześnie organ wskazał, że decyzja w sprawie zostanie wydana do dnia 30 czerwca 2014 r. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] uznał zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] za nieuzasadnione. W dniu 19 marca 2014 r. wpłynęły do Prezydenta [...] dokumenty, o które zwrócił się pismem z dnia 7 lutego 2014 r. Akta sprawy wraz z ww. postanowieniem Wojewody [...] zostały przedłożone Prezydentowi [...] w dniu 21 marca 2014 r. Pismem z dnia 1 kwietnia 2014 r. H. R. i I. R., reprezentowane przez adwokata R. P., wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w sprawie rozpoznania wniosku z dnia 7 grudnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...]. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ nie rozpoznał wniosku w terminie prawem przewidzianym, a kolejne wyznaczane przez organ terminy mają charakter pozorny. Prezydent [...] w odpowiedzi pismem z dnia 5 maja 2014 r. wniósł o oddalenie skargi wskazując, że jedną z przesłanek badanych w przedmiotowym postępowaniu odszkodowawczym jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania nieruchomością. W związku z trudnościami w ustaleniu dokładnej daty jak wyżej pismami z dnia 5 maja 2014 r. wystąpiono do [...] o nadesłanie niezbędnych dokumentów. Jednocześnie pismem z dnia 13 lutego 2014 r. pełnomocnik stron został poinformowany o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej postępowanie prowadzi przewlekle. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Zgodnie z art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Przez pojęcie przewlekłego prowadzenia postępowania należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. J. P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 5. Warszawa 2012, s. 44; J. Drachal, J. Jasielski, R. Stankiewicz. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 69-70), ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy (J. Borkowski (w): B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2011, s. 238). Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte wnioskiem H. R. i I.R. - z dnia 7 grudnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...]. W dniu 5 lutego 2014 r. wpłynęły do organu akta własnościowe opisanej nieruchomości. Przy czym, Prezydent [...], pismem z dnia 13 lutego 2014 r. poinformował pełnomocnika wnioskodawczyń, że do zakończenia postępowania konieczne jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką. W związku z czym organ wskazał, że nie było możliwe rozpatrzenie wniosku we wcześniejszym terminie, a decyzja w sprawie zostanie wydana do dnia 30 czerwca 2014 r. W dniu 19 marca 2014 r. wpłynęła do organu informacja z ewidencji gruntów oraz wydruk mapy ewidencyjnej dla nieruchomości. Po analizie materiału dowodowego organ stwierdził, że zaszła konieczność zwrócenia się o kolejne dokumenty, co uczynił z kolei pismami z dnia 5 maja 2014 r. skierowanymi do [...]. Oceniając powyższe działanie organu należy stwierdzić, że Prezydent [...] niewątpliwie nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych przepisów k.p.a. i pomimo upływu ustawowego terminu określonego art. 35 § 1 k.p.a. nie zakończył postępowania. Ponadto, organ nie rozpoznał także wniosku w terminie, na który wskazał w piśmie z dnia 13 lutego 2014 r. W konsekwencji, w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy, postępowanie Prezydenta [...] niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a., oraz podważa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Z tego względu Sąd uznał zasadność skargi oraz zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia 7 grudnia 2013 r. w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w uwarunkowaniach faktycznych tej sprawy, wyznaczony czteromiesięczny termin dla załatwienia wniosku odszkodowawczego jest terminem dającym racjonalną możliwość ustalenia przez organ wszystkich wątpliwości stanu faktycznego sprawy oraz ustalenia wartości nieruchomości. W konsekwencji, jest terminem, który daje prawdopodobieństwo wydania ostatecznego rozstrzygnięcia bez konieczności ewentualnego występowania w przyszłości przez stronę skarżącą ze skargą na działanie organu mającą na celu wykazanie, że ten nie wykonał niniejszego wyroku. Jednocześnie podnieść należy, że przepis art. 149 P.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miały takiego charakteru. W konsekwencji, Sąd uznał, że zaistniałe w sprawie przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, aczkolwiek naganne, nie nosi cechy rażącego naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Sytuacja taka w przedmiotowej sprawie nie miała miejsca, a organ dopełnił obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a.