I SAB/Wa 227/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I.O., J.O., Z.Z., A.Z. i J.Z. na bezczynność Prezydenta Miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta W. do rozpoznania wniosku z dnia 4 lutego 2014 r. o zwrot nieruchomości oznaczonej jako "[...]" nr hip. [...] - w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta Miasta W. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 25 maja 2022 r. [...] (dalej: "skarżący"), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy (dalej: "Prezydent, "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z 4 lutego 2014 r. o zwrot nieruchomości oznaczonej jako "[...]", nr hip. [...], wydzielonej z " [...]" rej. hip. Nr [...], w trybie przepisu art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący zarzucili organowi rażące naruszenie art. 35 § 1 i 3 k.p.a.. Jednocześnie podnieśli, że na skutek braku podjęcia działań przez Prezydenta, pismem z 26 kwietnia 2022 r., wnieśli ponaglenie do Wojewody Mazowieckiego w związku z niezałatwieniem sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o zobowiązanie Prezydenta do wydania decyzji w możliwie najkrótszym terminie wyznaczonym przez Sąd oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż skarżący nie wyczerpali wszystkich środków zaskarżenia. Skarżący wprawdzie wnieśli wymagane ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a. (przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w dniu 13 maja 2022 r.), jednakże do dnia złożenia skargi na bezczynność (w dniu 25 maja 2022 r.) nie zostało ono rozpatrzone przez Kolegium. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a."). Okoliczność nierozpoznania ponaglenia przez właściwy organ przed dniem wniesienia skargi nie ma wpływu na niniejszą sprawę. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 120 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania - taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego artykułu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotem skargi [...] jest bezczynność Prezydenta m. st. Warszawy, polegająca na nierozpoznaniu wniosku z 4 lutego 2014 r. o zwrot nieruchomości oznaczonej jako "[...]" nr hip. [...]. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się analiza geodezyjna z 15 listopada 2022 r. dotycząca nieruchomości "[...]" – własność [...], sporządzona w oparciu o badanie księgi hipotecznej "[...]" nr hip. [...] w Sądzie Rejonowym [...]. Stąd też Sąd uznał, że złożony wniosek w niejszej sprawie dotyczył Osady "[...]" a nie "[...]" – jak w skardze. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że bezczynność ma miejsce wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem aktu. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.. Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania), jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (art. 12 § 1 k.p.a.). Zobowiązane są także - w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.- do podejmowania z urzędu i na wniosek strony wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia. Stosownie natomiast do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy, wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości z 4 lutego 2014 r. wpłynął do organu 11 lutego 2014 r., co wynika z umieszczonej na nim prezentaty organu. Od ww. daty rozpoczął zatem swój bieg określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Materiał dokumentacyjny wskazuje, że ww. wniosek o zwrot nieruchomości nie został rozpoznany, tym samym Sąd, - na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. - zobowiązał organ do rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji wyroku). W ocenie Sądu, termin ten jest wystarczający do załatwienia sprawy. Przechodząc zaś do oceny charakteru zaistniałej zwłoki w załatwieniu sprawy (art. 149 § 1a p.p.s.a.) stwierdzić należy, że przybrała on postać kwalifikowaną, tj. mającą miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Z akt sprawy wynika bowiem, że podstawową przyczyną zwłoki w załatwieniu sprawy była bierność organu. Ponadto organ nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 k.p.a. i nie informował stron postępowania o przyczynie niedotrzymania terminu zakończenia sprawy oraz o nowym terminie wydania aktu. Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł.