I SAB/Wa 228/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Skiba Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2018 r. sprawy ze skargi [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 1948 r., o przyznanie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i ul. [...], ozn. hip. jako "[...]" nr [...], rej. hip. [...], nr hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku [...] z [...] października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej (aktualnie prawa użytkowania wieczystego) do nieruchomości [...], położonej przy ul. [...], ozn. hip jako "[...]", nr [...], rej. hip. [...], nr hip. [...]. W skardze strona wniosła o: 1) zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania rozstrzygnięcia w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2) stwierdzenie, że w prowadzonym postępowaniu Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, 3) uznanie przez Sąd, że bezczynność Prezydenta [...] nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, 4) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, 5) rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym, z uwagi na charakter sprawy, 6) zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej kosztów postępowania u tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przypisanych. W uzasadnieniu strona wskazała, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2014 r. nr [...] stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...], nr [...] odmawiającego ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...], położonej przy dawnej ul. [...], ozn. hip. "[...]", rej. hip. [...], nr hip. [...], o pow. [...]. W związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...], powstała konieczność ponownego rozpatrzenia wniosku dekretowego złożonego przez [...] z [...] października 1948 r. (poprzednik prawny skarżącej). Skarżąca wskazała, że w zaistniałej sytuacji aktualnie od 15 lipca 2014 r. tj. daty doręczania organowi decyzji SKO z [...] lipca 2014 r. przed Prezydentem [...] toczy się postępowanie w trybie dekretu [...] o przyznanie własności czasowej przedmiotowego gruntu. Aby przyspieszyć postępowanie skarżąca w 2015 r. na swój koszt przedłożyła do akt sprawy mapę z projektem podziału nieruchomości, sporządzoną przez uprawnionego geodetę, jednak mimo to, od 29 maja 2015 r. do dnia wniesienia skargi, organ nie podjął żadnej czynności w sprawie. Tymczasem zgromadzony materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie daje podstawę do wydania decyzji. Na skutek wniesionego przez skarżącą ponaglenia, SKO w [...] postanowieniem z [...] listopada 2017 r. nr [...] wyznaczyło Prezydentowi [...] dodatkowy 2 - miesięczny termin na załatwienie sprawy. Powyższe rozstrzygnięcie nie odniosło jednak pożądanego rezultatu w postaci ustania bezczynności po stronie organu i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Skarżąca zaznaczyła również, że z powodu opieszałości organu, aby nie narazić się na przedawnienie przysługujących jej roszczeń, zmuszona była do wytoczenia przed sądem powszechnym powództwa o odszkodowanie. Sprawa toczy się przed Sądem Okręgowym w [...] pod sygn. akt [...]. Aktualnie postępowanie zostało zawieszone, do czasu rozpoznania przedmiotowego wniosku dekretowego. W ocenie skarżącej, gdyby nie bezczynność Prezydenta [...], wniesione do sądu powództwo nie musiało być w ogóle inicjowane, a skarżąca nie musiałaby ponosić kosztów sądowych oraz kosztów pomocy prawnej. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że w związku z prowadzonym postępowaniem pismem z [...] stycznia 2018 r., Biuro Spraw Dekretowych zwróciło się do Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] z prośbą o potwierdzenie, czy przez dawnych właścicieli został złożony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do spornego gruntu, w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Pismem z [...] marca 2018 r., Biuro zwróciło się do Ministerstwa Finansów z prośbą o udzielenie informacji, czy przedmiotowa nieruchomość została objęta umowami indemnizacyjnymi, zawartymi pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, a państwami trzecimi oraz czy, w związku z powyższym, zostało wszczęte postępowanie na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz. U. Nr 12, poz. 65). Jednocześnie Prezydent wskazał, że, z uwagi na konieczność dokonania analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji oraz bardzo dużą ilość spraw rozpatrywanych przez Biuro, nie było możliwości zakończenia postępowania w wyznaczonym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) – zwanej dalej "Ppsa" sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 149 § 1 Ppsa, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a Ppsa). Według art. 149 § 2 Ppsa sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (12 § 1 Kpa), a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia (art. 7 i art. 77 § 1 Kpa). Stosownie do art. 35 § 1 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kpa). W myśl art. 36 § 1 Kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 Kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Podkreślenia wymaga, że instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W ocenie Sądu, skarga [...] na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest bowiem, że Prezydent [...] w prowadzonym postępowaniu dopuścił się bezczynności. Organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku dekretowego. Przypomnieć należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lipca 2014 r. nr [...] stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] nr [...], odmawiającego ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...], położonej przy dawnej ul. [...], ozn. hip. "[...]", rej. hip. [...], nr hip. [...], o pow. [...]. Powyższe orzeczenie SKO, otworzyło możliwość do ponownego ubiegania się przez osoby uprawnione do przyznania im prawa użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości. Jak wynika z akt sprawy, ww. decyzję SKO, Prezydent [...] otrzymał 15 lipca 2014 r. Zatem, od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy określony w art. 35 § 3 Kpa. Tymczasem, pomimo upływu ponad 4 lat, Prezydent [...] nie zakończył postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Z tego względu, Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, wyznaczony termin 3 - miesięczny dla załatwienia wniosku dekretowego jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia w sprawie. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Postępowanie w sprawie rozpoznania wyżej opisanego wniosku trwa już ponad 4 lata. Pierwszą czynność, po zwrocie akt z SKO, Prezydent [...] podjął dopiero po 7 miesiącach, kiedy to pismem z [...] lutego 2015 r. wystąpił do Biura Geodezji i Katastru o przekazanie odbitki z mapy ewidencyjnej z rozliczeniem dawnej nieruchomości w obecnych działkach oraz wypisów z rejestru gruntów dla tych działek. W okresie od marca do kwietnia 2015 r. Prezydent otrzymywał z jednostek organizacyjnych [...] wnioskowaną przez siebie dokumentację spornej nieruchomości. 21 września 2015 r. strona skarżąca przedstawiła organowi sporządzoną na własne zlecenie (za zgodą organu) mapę podziałową nieruchomości, wyręczając tym samym organ. Pomimo tego postępowanie nie uległo przyspieszeniu. Dlatego też pismem z [...] listopada 2017 r. [...] złożyła do SKO w [...] ponaglenie. W wyniku jego rozpoznania SKO w [...] postanowieniem z [...] listopada 2017 r. nr [...] wyznaczyło Prezydentowi [...] dodatkowy 2 miesięczny termin na załatwienie sprawy. Termin nie został jednak zachowany. Dopiero po czterech miesiącach, pismem z [...] marca 2018 r., Prezydent zwrócił się do Ministerstwa Finansów z prośbą o udzielenie informacji, czy przedmiotowa nieruchomość została objęta umowami indemnizacyjnymi, zawartymi pomiędzy Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, a państwami trzecimi oraz czy w związku z powyższym zostało wszczęte postępowanie w oparciu o ustawę z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych Oceniając powyższy sposób prowadzenia postępowania, Sąd uznał, że w realiach niniejszej sprawy zasadne będzie wymierzenie organowi grzywny w wysokości 1000 zł. Grzywna ta ma na celu zdyscyplinowanie i zmobilizowanie organu do niezwłocznego załatwienia sprawy i jest adekwatna, z punktu widzenia stanu prowadzonej sprawy, wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy i uwzględnia przyczyny niezałatwienia niniejszej sprawy w rozsądnym terminie, tj. znany z urzędu Sądowi fakt prowadzenia przez organ bardzo dużej ilości spraw dekretowych i racjonalną praktykę załatwiania wniosków dekretowych, według kolejności wpływu. Z powyższych względów w pkt 1, 2 i 3 sentencji wyroku Sąd orzekł, na podstawie art. 149 § 1, § 1a i § 2 Ppsa. O kosztach postępowania orzeczono, w pkt 3 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r. poz. 1804 ze zm.).