I SAB/Wa 228/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] i M. B. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] listopada 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. [...] – w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz [...] Sp. z o.o. w [...] i M. B. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 10 sierpnia 2020 r. F. Spółka z o.o. w G. i M. B. (dalej jako "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] listopada 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hip. [...]. W skardze zarzucono naruszenie art. 8, art. 12 § 1, art. 35 § 1 i 3, art. 36 § 1 oraz art. 37 k.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy, tj. pozostawanie w bezczynności przez Prezydenta [...]. Powołując się na powyższe skarżący wnieśli o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz zwrot kosztów postepowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przedmiotowe postępowanie zainicjowano ponad 60 lat temu, wnioskiem złożonym w dniu [...] listopada 1948 r. przez dawnych właścicieli nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] objętej działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] z 26 października 1945 r. Skarżący wskazali, że wniosek ten, złożony przez uprawnione osoby i opłacony w terminie do dnia dzisiejszego nie został rozpoznany. Podnieśli, że w aktach sprawy znajduje się komplet dokumentów niezbędnych do wydania decyzji. W ich cenie, organ nie podejmuje żadnych istotnych i efektywnych czynności niezbędnych do zakończenia postępowania. Nie ma zatem żadnego uzasadnienia do przedłużania postępowania, co dodatkowo naraża skarżących na znaczne straty finansowe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że złożony charakter spraw dotyczących ustanowienia użytkowania wieczystego, prowadzonych w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. oraz stopień skomplikowania stanów faktycznych wymaga wielu dokładnych czynności, co skutkuje długotrwałością działań. Podkreślił, że zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy wymaga uzupełnienia poprzez wykonanie opracowania geodezyjnego, co zostało już przekazanie do realizacji. Organ podniósł również, że pismem z [...] sierpnia 2020 r. wezwał pełnomocnika następców prawnych wnioskodawcy do przedłożenia oryginalnych lub poświadczonych za zgodność z oryginałem dokumentów potwierdzających zmianę nazwiska A. S. na A. D. oraz pełnomocnictwa do reprezentowania M. B., a także dokumentu świadczącego o przeniesieniu własności jednego z lokali wraz z udziałem w częściach wspólnych budynku, aktu notarialnego z [...] października 2019 r. Organ wskazał, że do dnia sporządzenia odpowiedzi na skargę strona nie złożyła powyższych dokumentów do akt. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] w określonym terminie. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a.") sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji lub innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanych przepisów, sąd administracyjny, opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, powinien ocenić czy załatwiając sprawę organ administracji podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia. Wynika to z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem Sądu jest zatem zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zaistniały w niej przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności organu, a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie. Bezspornym jest fakt, że organ nie rozpoznał wniosku z [...] listopada 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hip. [...] oraz nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a więc nadal pozostaje w zwłoce. W związku z powyższym zarzut bezczynności organu przy rozpoznaniu przedmiotowego wniosku należało uznać za zasadny, co skutkuje wyznaczeniem trzymiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając wskazany termin Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania i zdaniem Sądu, jest on rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał. Jednocześnie Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Przedmiotowe postępowanie dotyczy rozpoznania wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego, który wpłynął do ówczesnego organu w dniu [...] listopada 1948 r. Od tej daty rozpoczął swój bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z akt sprawy wynika, że pierwsze czynności w sprawie organ podjął dopiero w 2006 r. zwracając się do stron o przedłożenie dokumentów potwierdzających nabycie praw i roszczeń do ustanowienia prawa użytkowania ułamkowych części gruntu oraz własności lokali mieszkalnych w budynku przy ul. [...]. Następne czynności były podejmowane przez Prezydenta w 2008 r. i 2010 r. Pomimo uzupełnienia przez strony akt sprawy w marcu 2019 r. o żądane dokumenty, wystąpienia przez strony w dniu [...] maja 2019 r. z ponagleniem w trybie art. 37 k.p.a. oraz wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowienia z [...] września 2019 r., nr [...] o wyznaczeniu Prezydentowi terminu do załatwienia sprawy do [...] października 2019 r. organ nie podejmował żadnych dalszych czynności w sprawie. Nie informował również stron o przyczynach zwłoki w rozpoznaniu wniosku dekretowego w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., a także nie wyznaczał nowego terminu załatwienia sprawy zgodnie z art. 36 k.p.a. Powyższe nie pozwala przyjąć, że organ działał w niniejszej sprawie zainicjowanej wnioskiem złożonym [...] listopada 1948 r., a więc siedemdziesiąt lat temu, wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Pozostaje to w oczywistej sprzeczności z wyrażoną w przepisach k.p.a. zasadą szybkości postępowania. W dalszej kolejności prowadzić musi to nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym do rażącego naruszenia norm zawartych w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. W opisanych wyżej okolicznościach przyczyn braku podejmowania przez tak znaczny okres czasu realnych działań zmierzających do merytorycznego załatwienia sprawy nie może usprawiedliwiać podniesiona w odpowiedzi na skargę konieczność uzupełnienia zebranego materiału dowodowego czy też złożony charakter spraw dotyczących nieruchomości [...] objętych dekretem z 26 października 1945 r. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji. W przedmiocie kosztów sądowych (punkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.