I SAB/Wa 23/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Jolanta Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2015 r. sprawy ze skargi M. S. i B. S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku z dnia 2 grudnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ulicy [...], oznaczoną jako hip. "[...]", w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. S. i B. S. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 2 grudnia 2013 r. M. S. i B. S. wystąpili do Prezydenta [...] o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną jako [...], objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Pismem z dnia 17 marca 2014 r. wnioskodawcy zwrócili się do organu o podjęcie działań mających na celu wydanie decyzji merytorycznej w sprawie. Pismem z dnia 24 kwietnia 2014 r. M. S. i B. S. złożyli do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu powołanego wniosku. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy termin załatwienia sprawy wynoszący 3 miesiące od dnia otrzymania niniejszego postanowienia. Akta sprawy wraz z ww. postanowieniem Wojewody zostały zwrócone do organu I instancji w dniu 29 lipca 2014 r. M. S. i B. S., reprezentowani przez adwokata J. S., pismem z dnia 5 listopada 2014 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia 2 grudnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], oznaczoną jako [...]. Skarżący podnieśli, że organ nie rozpoznał ww. wniosku w terminie ustawowym, ani nie dotrzymał terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. W tym stanie rzeczy skarga jest zasadna. Odpowiadając na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż do rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest określenie daty pozbawienia byłych właścicieli możliwości faktycznego władania nieruchomością. W tym celu pismami z dnia 12 stycznia 2015 r. wystąpiono do Wydziału Architektury i Budownictwa oraz Delegatury BGN w dzielnicy [...], a skarżący zostali poinformowani o przyczynach niedotrzymania terminu wskazanego w postanowieniu Wojewody [...] nr [...] oraz o przewidywanym terminie zakończenia postępowania do dnia 31 lipca 2015 r. Z akt sprawy wynika, że pismami z dnia 12 stycznia 2014 r. organ zwrócił się do: 1) Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...] o przesłanie dokumentacji dotyczącej realizacji inwestycji na gruncie przedmiotowej nieruchomości w tym pozwoleń na budowę, decyzji lokalizacyjnych z załącznikiem graficznym oraz protokołów zdawczo-odbiorczych; 2) Wydziału Architektury i Budownictwa [...] o nadesłanie dokumentów i udzielenie informacji jakie inwestycje zostały zrealizowane na gruncie opisanej nieruchomości, kiedy rozpoczęto realizację inwestycji i czy teren nieruchomości przed zrealizowaniem inwestycji był zagospodarowany przez osobę (lub instytucję) inną niż poprzedni właściciel lub jego następca prawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej "kpa") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest, iż Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku M. S. i B. S. z dnia 2 grudnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną jako [...]. Przedmiotowy wniosek wpłynął do organu w dniu 3 grudnia 2013 r. i od tego momentu rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 kpa. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 kpa datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem pomimo upływu ponad roku od złożenia przez skarżących opisanego wniosku, Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego ww. wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku odszkodowawczego w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, iż zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka nie zaszła w niniejszej sprawie. Postępowania dotyczące nieruchomości objętych tzw. dekretem warszawskim są bowiem postępowaniami skomplikowanymi, a ustalenie stron i złożonego stanu prawnego nieruchomości czasochłonne. W niniejszej sprawie zaszła również potrzeba określenia daty pozbawienia byłych właścicieli możliwości faktycznego władania nieruchomością i zbadania, czy teren nieruchomości przez zrealizowaniem inwestycji budowlanej był zagospodarowany przez osobę inną niż poprzedni właściciel lub jego następca prawny – o czym został poinformowany pełnomocnik wnioskodawców. Jednocześnie, w oparciu o stosowne dokumenty, organ musi ustalić jakie inwestycje zostały zrealizowane na nieruchomości. Zatem konieczność jednoznacznego wyjaśnienia powyższych aspektów sprawy spowodowała, iż Prezydent miasta W. nie rozpoznał opisanego wniosku w terminie ustawowym. Przy czym organ dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 kpa poprzez udzielenie stronom informacji o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wskazanie nowego terminu zakończenia postępowania do dnia 31 lipca 2015 r. Jednakże, zdaniem Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy termin dwumiesięczny dla załatwienia wniosku odszkodowawczego jest terminem wystarczającym i dającym racjonalną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 200 w związku art. 205 § 2 p.p.s.a.