I SAB/Wa 237/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. M. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] stycznia 2008 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (dawnej ul. [...] i [...]) o powierzchni [...] m2, ozn. hip. "[...] hip. [...] dz. [...]" [...], 2. w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 3. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz A. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] maja 2012 r. A. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania jej wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (dawniej ul. [...] i [...]), o powierzchni [...] m2, oznaczoną hip. “[...]"[...]. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym sprawy. Wskazana na wstępie nieruchomość, stanowiąca własność K. i R. małżeństwa M., objęta została działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i na podstawie art. 1 tego dekretu przeszła na własność Gminy W., a następnie na mocy art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) na własność Skarbu Państwa. Wnioskiem z [...] stycznia 2008 r. A. M. – następca prawny przeddekretowych właścicieli nieruchomości wystąpiła o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Pismem z [...] września 2008 r. nr [...] Prezydent W. zwrócił się o przesłanie kopii decyzji lokalizacyjnej z załącznikiem graficznym oraz dokumentów dotyczących budowy budynków na przedmiotowym gruncie (w celu ustalenia daty utraty władania nieruchomością przez byłego właściciela). Odpowiedź Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] Urzędu W. wpłynęła do organu w dniu [...] października 2008 r. Następnie w październiku 2008 r. Prezydent zwrócił się do [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w W. o udzielenie informacji dotyczącej dokładnej daty rozpoczęcia prac związanych z realizacją inwestycji (budowa budynków [...] położonych przy ul. [...] oraz ul. [...] usytuowanych na działce ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]) oraz o przesłanie dokumentacji potwierdzającej datę wejścia inwestora w teren, jak również do Archiwum Państwowego W. o przesłanie materiałów z akt inwentaryzacji zniszczeń budynku znajdującego się na ul. [...] i materiałów dotyczących przeznaczenia tej nieruchomości. Odpowiedzi udzielono odpowiednio w listopadzie oraz grudniu 2008 r. Pismem z [...] lutego 2009 r. Prezydent W. zwrócił się do A. M. o dostarczenie postanowień spadkowych po dawnych właścicielach hipotecznych oraz adresów korespondencyjnych ich spadkobierców. Skarżąca żądane dokumenty złożyła w organie przy piśmie z [...] września 2011 r. Pismem z [...] września 2011 r. A. M. złożyła zażalenie na niezałatwienie przez Prezydenta W. w terminie sprawy dotyczącej przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Pismem z [...] grudnia 2011 r., Prezydent W., działając na podstawie art. 36 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej: "k.p.a."), poinformował skarżącą, że z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji potwierdzającej prawa podmiotowe wnioskodawcy do ubiegania się o odszkodowanie, określenie aktualnego właściciela gruntu, przeznaczenia terenu w planach zagospodarowania przestrzennego w chwili wejścia w życie dekretu [...] oraz daty utraty posiadania gruntu przez dawnych właścicieli, nie było możliwe rozpatrzenie przedmiotowego wniosku o odszkodowanie w terminie przewidzianym w art. 35 k.p.a. Wyznaczając jednocześnie termin załatwienia sprawy do dnia [...] marca 2012 r. W wyniku rozpoznania tego zażalenia, Wojewoda [...] postanowieniem z [...] stycznia 2012 r. uznał je za uzasadnione i wyznaczył organowi dodatkowy trzymiesięczny termin załatwienia sprawy, którego bieg rozpoczynał się od dnia doręczenia postanowienia. Wobec dalszego niezałatwienia sprawy w wyznaczonym przez organ wojewódzki terminie, A. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania jej wniosku z [...] stycznia 2008 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (dawnej ul. [...] i [...]). Skarżąca wniosła jednocześnie o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, że skarżąca pismem z [...] czerwca 2012 r. została poinformowana o tym, że z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie określonym przez Wojewodę [...] w postanowieniu z [...] stycznia 2012 r. Wskazano skarżącej również termin zakończenia postępowania do dnia [...] sierpnia 2012 r. Poinformowany o wniosku A. M. dotyczącym trybu rozpoznania skargi, Prezydent nie wniósł w tym przedmiocie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "P.p.s.a."), zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Przedmiotem skargi A. M. jest bezczynność Prezydenta W., polegająca na nierozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (dawniej ul. [...] i [...]), o powierzchni [...] m2, oznaczoną hip. “[...]"[...]. Na wstępie podnieść należy, iż bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 zdanie drugie P.p.s.a., czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie zaś sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada natomiast na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., a także o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta W., a tym samym wydanie orzeczenia, o którym mowa w art. 149 § 1 P.p.s.a. (a więc zobowiązania organu do wydania aktu w określonym przez Sąd terminie). Bezsporne jest bowiem, że organ, wbrew obowiązkom wynikającym z ww. przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, nie rozpoznał sprawy i w dacie orzekania nadal pozostaje w zwłoce. Wniosek o przyznanie odszkodowania (złożony przez A. M. spadkobiercę przeddekretowych właścicieli) wpłynął do organu w dniu [...] stycznia 2008 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tego też momentu rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin do załatwienia sprawy nim objętej. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony, jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem termin, w którym postępowanie to winno ulec zakończeniu upłynął najpóźniej w dniu [...] marca 2008 r. Tymczasem, mimo upływu ponad czterech lat od wniesienia ww. wniosku, Prezydent W. nie zakończył zainicjowanego nim postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Wprawdzie w toku tego postępowania organ dokonywał szeregu czynności zmierzających do załatwienia sprawy, jednakże przez okres trzech lat nie informował strony o przebiegu postępowania oraz terminie jego zakończenia, czym naruszył dyspozycję normy zawartej w art. 36 § 1 k.p.a. Pierwszy raz organ poinformował stronę o dodatkowym terminie załatwienia sprawy dopiero przy piśmie z [...] grudnia 2011 r. nr [...], wyznaczając go wówczas do dnia [...] marca 2012 r. Bezskuteczne również okazało się wyznaczenie dodatkowego terminu zakończenia postępowania przez Wojewodę [...] w postanowieniu z [...] stycznia 2012 r. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania, zaś kolejne przedłużanie terminu jego zakończenia stanowi nadużycie instytucji przewidzianej w art. 36 § 1 k.p.a., zmierzające w istocie wyłącznie do próby uchylenia się od skutków zwłoki w załatwieniu sprawy. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności organu przy rozpoznawaniu powyższego wniosku uznać należało za w pełni uzasadniony, co skutkować musiało wyznaczeniem organowi dwumiesięcznego terminu do załatwienia sprawy. Wyznaczając ten termin, Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. W ocenie Sądu nie ma natomiast usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Jak wynika bowiem z akt sprawy organ podjął starania polegające na gromadzeniu materiału niezbędnego do rozpoznania przedmiotowego wniosku - mianowicie zwracał się do Delegatury Biura Naczelnego Architekta Miasta w Dzielnicy [...], [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w W., Archiwum Państwowym W. (tytułem przykładu można tu wymienić pisma z: [...].09.2008 r. znak: [...]; z [...].10.2008 r. znak: [...]). Nie bez znaczenia dla powyższej oceny stanu bezczynności jest również fakt, że organ dwa lata oczekiwał na ustalenie spadkobierców byłych właścicieli dekretowych, w celu potwierdzenia prawa podmiotowego skarżącej do wniesienia wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość (pismem z [...].02.2009 r. znak: [...] zwrócił się o dokumenty, które skarżąca nadesłała przy piśmie z [...].09.2011 r.). Organ wskazał również dodatkowy termin zakończenia postępowania – [...] sierpnia 2012 r., który w dacie rozpoznawania sprawy jeszcze nie upłynął, aczkolwiek niesposób nie dostrzec, że uczynił to dopiero pod wpływem wniesionej skargi (co wynika z zestawienia daty jej wpływu do organu – [...] maja 2012 r. oraz daty pisma organu – [...] czerwca 2012 r.). Skoro zatem niezałatwienie sprawy objętej wnioskiem z [...] stycznia 2008 r. w terminie określonym w przepisach procedury administracyjnej, jest konsekwencją zaistniałych obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających organowi administracji publicznej terminowe podjęcie rozstrzygnięcia, a strona informowana była o podejmowanych w toku postępowania czynnościach procesowych organu, to zaistniałej w takim stanie faktycznym bezczynności, mimo że trwa już ona ponad cztery lata, nie można zakwalifikować jako rażącej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 w zw. z art. 119 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.