I SAB/Wa 237/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: asesor WSA Iwona Ścieszka sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) po rozpoznaniu 12 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. R. na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku J. A. z [...] marca 1957 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], ozn. hip. [...] w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku wymienionego w pkt 1, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. R. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 25 sierpnia 2020 r. J. R. (dalej jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako organ/prezydent) w rozpatrzeniu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W., przy ul. [...], hip. [...]. W skardze podniesiono, że postępowanie nie zostało zakończone pomimo upływu ponad sześćdziesięciu lat od złożenia wniosku. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie miesiąca od daty zwrotu akt wraz z odpisem prawomocnego wyroku, stwierdzenie że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując że sprawa jest na etapie ustalania stron postępowania i gromadzenia materiału dowodowego, przy czym do chwili obecnej strona nie nadesłała wnioskowanych przez organ dokumentów i nie udowodniła tym samym swojego prawa do występowania w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Ponadto art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy należy zauważyć, że jak wynika z akt sprawy wniosek inicjujący postępowanie złożony przez dawnego właściciela hipotecznego – J. A. - wpłynął do organu [...] marca 1957 r. Aktem notarialnym z [...] lipca 1958 r. Rep [...] wszelkie prawa i roszczenia do nieruchomości zostały nabyte przez J. A. i J. R., których następcą prawnym jest skarżący. [...] lipca 2018 r. J. R. złożyła wniosek o "zwrot nieruchomości [...]", będący de facto powtórzeniem wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Nie ulega zatem wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości nie został dotychczas rozpoznany, pomimo upływu ponad sześćdziesięciu lat od jego pierwotnego złożenia oraz ponad dwóch i pół roku od jego ponowienia. Tym samym rażąco przekroczono terminy określone w art. 35 kpa. Nadto w toku postępowania strona nie była informowana o przyczynach nierozpatrzenia sprawy w terminie w trybie art. 36 kpa. Ostatnia czynność w sprawie podjęta została 9 marca 2019 r., a zatem ponad dwa lata termu. Nienadesłanie przez stronę dokumentów potwierdzających prawo do występowania w charakterze strony w postępowaniu nie może stanowić usprawiedliwienia dla niepodejmowania czynności, aby nie pozostawać w bezczynności organ zobowiązany był zawiesić postępowanie bądź rozstrzygnąć sprawę negatywnie, skoro zaś tego nie uczynił pozostaje w bezczynności. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W., przy ul. [...], hip. [...] w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji), na podstawie 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa oraz stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku, o którym mowa w pkt 1, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji) oraz orzekł o zwrocie kosztów sądowych stosownie do art. 200 ppsa (pkt 3 sentencji). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.